ԳՅՈՒՂՄԹԵՐՔՆԵՐԻ ՇՈՒԿԱՅՈՒՄ ԱՆՎԵՐԱՀՍԿԵԼԻ ՎԻՃԱԿ Է

ԳՅՈՒՂՄԹԵՐՔՆԵՐԻ ՇՈՒԿԱՅՈՒՄ ԱՆՎԵՐԱՀՍԿԵԼԻ ՎԻՃԱԿ Է

Հայաստանի սպառողական շուկայում խնդիրնեը բազմաթիվ են` սկսած սննդամթերքի անորակությունից մինչեւ սպառողների իրավունքերի խախտումը: Ըստ ՀՀ ԳԱԱ Էկոկենտրոնի սննդի շղթայի ռիսկերի գնահատման կենտրոնի ղեկավար ղեկավար Դավիթ Պիպոյանի` խնդիրներից մեկն էլ այն է, որ Հայաստանում գոյություն չունի պարենային իրավունք, այսինքն` չկա իրավունք, որը սպառողին կապահովի անվտանգ մթերք ունենալու իրավունքով: Պարենային իրավունքը այն պատասխանատվությունն է, որ պետությունը համապատասխան լիազոր մարմինների միջոցով ապահովում եւ վերահսկում է սպառողների համար: Դրանք հատուկ մեխանիզմներ են, որոնք ներդրվում են տնտեսվարողի կողմից եւ վերահսկվում են պետական լիազոր մարմինների կողմից, որպեսզի ապահովի սպառողի անվտանգությունը: Քանի որ այդ մեխանիզմները կամ չեն ներդրվում, կամ ներդրվելուց հետո էլ չեն վերահսկվում, ուստի պարենային իրավունքը բացակայում է: ՙՊարենային իրավունքը գիտություն է, ոլորտի պատասխանատուները այդ գիտությանը չեն տիրապետում: Հայաստանում չկա նաեւ պարենային իրավունքի վերաբերյալ կրթություն: Պարենային իրավունքի տարածումը իրականացվում է պետական վերահսկողության եւ մասնավոր ստանդարտների միջոցով, որն ի դեպ ներդրված է եվրոպական ցանկացած երկրում: Այդ ամենն ապացուցում է, որ սպառողին հասնող սննդամթերքի նկատմամբ սահմանված է կրկնակի վերահսկողություն: Հայաստանում գործում է տեխնիկական կանոնակարգ, որը կարգավորում է սննդամթերքի, մասնավոապես` բուսական ծագում ունեցող մթերքի անվտանգությունը: Սակայն մենք տեսնում ենք հակակառակ պատկերը, այդ կանոնակարգն էլ չի գործում՚,- ՙԻրավււնքի՚ հետ զրույցում իր մտահոգությունը հայտնեց ԴԱՎԻԹ ՊԻՊՈՅԱՆԸ: Նրա խոսքով` Հայաստանում իրացվող գյուղմթերքների 80-90 տոկոսը դուրս է վերահսկողությունից: Այդ ամենը չի կարող կարգավորվել նույնիսկ գործող օրենսդրությամբ, որովհետեւ նախ` նման մթերքների հիմնական վաճառող գյուղացիները տնտեսվարող սուբյեկտ չեն հանդիսանում, այսինքն` պետական լիազոր մարմինը վերահսկելու մեխանիզմ չունի գյուղացիների վաճառած մթերքների նկատմամբ: Դրանով իսկ գործող օրենսդրությունը չի ապահովում երաշխիքներ` սպառողների համար, ուստի այն, եթե ոչ հիմնահատակ, ապա էապես ենթակա է վերափոխման: ՙԹե° բուսական ծագման, թե° կենդանական ծագման մթերքների մասով սպառողը բացի իր անվտանգության երաշխիքից, պարտավոր է ունենալ նաեւ պատշաճ իրազեկում: Մենք` որպես սպառող, գիտենք, որ Հայաստանում կան աղտոտված գոտիներ, սակայն այն հետազոտություններին, որին մենք մասնակցել ենք, հասկացանք, որ սպառողը չի կարող հասկանալ, թե շուկայում ինչպիսի մթերք է վաճառվում եւ որտեղից է գալիս: Նույնիսկ հետազոտություն անցկացնելիս մենք բազմաթիվ խնդիրների առջեւ ենք կանգնում, քանի որ չկա հետագծելիության ճշտում, մակնշում , հետեւաբար չենք կարող հասկանալ, թե տվյալ մթերքը որտեղից է հայտնվել շուկայում: Զարգացած երկրներում ներդրվում է հատուկ ինստիտուտ, որը կոչվում է ՙպրոակտիվ՚ սպառողի ինստիտուտ: ՙՊրոակտիվ՚-ը այն սպառողն է, ով մասնակցություն է ունենում որոշումների կայացման գործընթացին: Այսինքն` սպառողները համապատասխան կազմակերպութունների միջոցով պետք է բարձրացնեն իրենց ձայնը, իսկ լրատվամիջոցները ապահովեն ռիսկերի մասին տեղեկատվությունը, ինչը շատ կարեւոր է՚,- ընդգծեց Դավիթ Պիպոյանը:
Սպառողական շուկայում խնդիրները գնալով աճում են, քանի որ Դ. Պիպոյանի բնորոշմամբ` ոլորտը սկզբից մինչեւ վերջ ոչ պրոֆեսիոնալ է, աշխատում է հստակ թերություններով, եւ սպառողներին նորմալ տեղեկատվություն չի տրամադրվում, ինչն էլ սպառողի համար սպառողական շուկայում կարող է ընտրության հիմք հանդիսանալ:

ԶՎԱՐԹ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ