ԹՈՒՐՔԻԱՆ ԻՐ ԸՆԴՀԱՏՎԱԾ ՆԱԽԱՁԵՌՆՈՒԹՅՈՒՆՆ Է ՈՒԶՈՒՄ ԿՅԱՆՔԻ ԿՈՉԵԼ

ԹՈՒՐՔԻԱՆ ԻՐ ԸՆԴՀԱՏՎԱԾ ՆԱԽԱՁԵՌՆՈՒԹՅՈՒՆՆ Է ՈՒԶՈՒՄ ԿՅԱՆՔԻ ԿՈՉԵԼ

Ադրբեջանի պաշտպանության նախարար  Զաքիր Հասանովի հրավերով օգոստոսի 18-ին Նախիջեւանի Ինքնավար Հանրապետությունում տեղի է ունեցել հանդիպում` Վրաստանի, Ադրբեջանի   եւ Թուրքիայի պաշտպանության նախարարների միջեւ: Բացի եռակողմ հանդիպումից, Նախիջեւանում առանձին հանդիպում են ունեցել Վրաստանի եւ  Ադրբեջանի ռազմական գերատեսչությունների ղեկավարները: Թե ինչ ազդեցություն կունենա այս հանդիպումը Հայաստանի եւ ընդհանրապես տարածաշրջանի վրա, եւ ինչու է հանդիպումը կայացել հենց Նախիջեւանում` ՙԻրավունքը՚ փորձեց ճշտել քաղաքագետներից:
ՀՀ ԳԱԱ Արեւելագիտության ինստիտուտի տնօրեն, թուրքագետ ՌՈՒԲԵՆ ՍԱՖՐԱՍՏՅԱՆԸ նշեց.
- Դեռեւս 2006թ.-ից Թուրքիայի նախաձեռնությամբ` Վրաստանի, Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի միջեւ տեղի էր ունենում որոշակի քաղաքական եւ տնտեսական առանցքի ստեղծման գործընթաց: Այդ գործընթացը շարունակվեց մինչեւ 2008թ. ռուս-վրացական պատերազմը եւ դադարեցվեց դրա հետեւանքով, քանի որ Ռուսաստանը վերահաստատեց իր միանձնյա կարեւորագույն դիրքը մեր տարածաշրջանում: Այս ամենից հետո Թուրքիան իր նախաձեռնությունը կասեցրեց, իսկ այժմ տեսնում ենք, որ այս նոր իրավիճակում կրկին անցել է գործի: Ուկրաինայում տեղի ունեցող դեպքերի հետ կապված, երբ տեղի է ունենում Ռուսաստանի եւ Արեւմուտքի հարաբերությունների սրում, Թուրքիան փորձում է նորից իրականացնել իր վաղեմի գաղափարը: Երեք երկրների պաշտպանության նախարարների հանդիպումը հենց սա է վկայում, որ Թուրքիան ուզում է իրականացնել իր նախաձեռնությունը: Իսկ թե ինչո±ւ Նախիջեւանում, ասեմ, որ Նախիջեւանը կարեւոր աշխարհաքաղաքական դիրք ունի տարածաշրջանում, եւ, փաստորեն, այդ եռակողմ հանդիպումը կազմակերպելով այնտեղ եւ դրա մեջ ներգրավելով Վրաստանին, Ադրբեջանը եւ Թուրքիան ցանկանում են ցույց տալ, որ այս նոր նախաձեռնությունը նպատակ է հետապնդում` ճնշում գործադրել Հայաստանի եւ Ռուսաստանի վրա: Նրանք փորձում են Հայաստանին մեկուսացնել, եւ մյուս կողմից էլ, Թուրքիան փորձում է Ռուսաստանին ցույց տալ, որ ինքը տարածաշրջանում ցանկանում է դառնալ որոշիչ աշխարհաքաղաքական ուժ: Ես համոզված եմ, որ Ռուսաստանը դեմ է այս նախաձեռնությանը:
Իսկ քաղաքագետ ԱԼԵՔՍԱՆԴՐ ՄԱՐԳԱՐՈՎԻ մեկնաբանմամբ.
- Գաղտնիք չէ, որ վերջին շրջանում երկկողմ` Վրաստան-Թուրքիա, Վրաստան-Ադրբեջան հարաբերությունների քննարկումները դարձել են գերակա խնդիրներից մեկը: Այս երեք երկրների համար համատեղ պաշտոնական միջոցառումներն ուղղված են` մի կողմից հակաահաբեկչական, մյուս կողմից` համատեղ գործողությունների իրականացմանը: Այսինքն` տեսականորեն զարմանալի ոչինչ չկա: Չնայած հանդիպման ձեւաչափը բավականին հետաքրքիր էր, մանավանդ Վրաստանի մասնակցությունը, որը նախկինում այդպիսի հանդիպումներին այդքան էլ ակտիվ չէր: Ինչ վերաբերում Է Ադրբեջան-Թուրքիա առնչություններին, ապա պետք է նկատել, որ երկու երկրների միջեւ գնալով ավելի է խորանում ռազմական համագործակցությունը` ի տարբերություն տնտեսական համագործակցության, որը կա երեք երկրների միջեւ: Նախիջեւանը Ադրբեջանի համար կարող է լինել բավականին հետաքրքիր վայր, որտեղ կա սահման նաեւ Թուրքիայի հետ: Բացի այդ, հանդիպման ընտրության վայրը կարող է հետաքրքիր լինել այն տեսանկյունից, որ դա Ալիեւների հայրենիքն է:
ՀՀ ԱԺ ՀՀԿ պատգամավոր ԼԵՌՆԻԿ ԱԵՔՍԱՆՅԱՆՆ էլ ավելացրեց.
- Ենթադրում եմ, որ տարածաշրջանում տիրող  լարվածության հետ է կապված եռակողմ այդ հանդիպումը: Թուրքիայի ազդեցությունը Նախիջեւանի վրա շատ ավելի մեծ է: Եթե Արցախում լարվածությունն ուժեղանում է, փորձում են ճակատ բացել Նախիջեւանում: Հանդիպման վայրի ընտրությունը պատահական չէ, կարծում եմ, որ Նախիջեւանի սահմանների ամրապնդումը եւս խնդիր է մեր հարեւանների համար: Նախիջեւանը թույլ օղակ է, եւ տարածաշրջանում լարվածության հետ միասին, Ադրբեջանը եւ Թուրքիան սկսել են ավելի մեծ ուշադրություն դարձնել Նախիջեւանին:

Z-PR սոցհարցման կենտրոնը Երեւան քաղաքում` 100 հոգու շրջանակներում կատարել է հարցում` պարզելու, թե արդյոք այս եռակողմ հանդիպումը որեւէ ազդեցություն կունենա± Հայաստանի վրա:
1. Վերջին սահմանամերձ բախումները հուշում են, որ Ադրբեջանը կարող է գնալ ծայրահեղ քայլերի եւ հիմա փորձում է հստակեցնել իր դաշնակիցների հետ հարաբերությունները- 42%:
2. Այս կերպ Թուրքիան եւ Ադրբեջանը փորձում են վերահսկողության տակ պահել Վրաստանին- 28%:
3. Սա ձեւական քայլ է, փորձում են ուժ ցուցադրել, սակայն այն կիրառել չեն կարող-23%:
4. Սա ավելի շատ Ռուսաստանի դեմ ուղղված քայլ է-7%:

ԶՎԱՐԹ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ