ԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ԱՍՊԱՐԵԶՈՒՄ ԵՍ ԻՆՁ ԵՐՋԱՆԻԿ ԵՄ ԶԳՈՒՄ

ԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ԱՍՊԱՐԵԶՈՒՄ ԵՍ ԻՆՁ ԵՐՋԱՆԻԿ ԵՄ ԶԳՈՒՄ

Օգոստոսի մեկին լրանում է  Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի եւ բնության ու հասարակության մասին գիտությունների միջազգային ակադեմիայի հայկական մասնաճյուղի նախագահ, գիտնական-քիմիկոս ՌԱՖԱՅԵԼ ԳԵՂԱՄԻ ՄԵԼԻՔ-ՕՀԱՆՋԱՆՅԱՆԻ 75-ամյակը:  
Ռ. ՄԵԼԻՔ-ՕՀԱՆՋԱՆՅԱՆԻՆ համարել  հայտնի գիտնական` նշանակում է` դեռ ոչինչ չասել: Նա այն եզակի հայ գիտնականներից է, ում ճանաչում եւ հարգում են գրեթե ամբողջ աշխարհում:  30-ից ավելի հայտնագործությունների  ու 200 գիտական աշխատությունների հեղինակ է: 1959-ից մինչ այժմ աշխատելով  ՀՀ ԳԱԱ Ա. Լ. Մնջոյանի անվան նուրբ օրգանական քիմիայի ինստիտուտում` ՌԱՖԱՅԵԼ ՄԵԼԻՔ-ՕՀԱՆՋԱՆՅԱՆԸ ձեռնամուխ է եղել պիրիմիդին ածանցյալների հիմքի վրա նոր հակաուռուցքային  պատրաստուկների սինթեզի,  բնական հակաբիոտիկների եւ մասնավորապես սպարսոմիցինի եւ նրա նմանակների  կառուցվածքի ձեւափոխմանը, ինչպես նաեւ բնական նոր հակաուռուցքային  միջոցների որոնմանը: Ռ. ՄԵԼԻՔ-ՕՀԱՆՋԱՆՅԱՆԸ ոչ միայն  մեծ գիտնական է, այլեւ մեծ հայրենանվեր: Արցախյան   ազատամարտի տարիներին նա անում էր ամեն ինչ` ճակատում վիրավորների եւ փախստականների վիճակը թեթեւացնելու, ինչպես նաեւ արտասահմանյան զանգվածային լրատվամիջոցներում ԼՂ իրադարձությունների օբյեկտիվ արտացոլման համար:
Ռ. ՄԵԼԻՔ-ՕՀԱՆՋԱՆՅԱՆԸ  ծնվել է 1939 թ. Երեւան քաղաքում, զինվորական բժշկի ընտանիքում: 1966-ին ավարտել  է ԵՊՀ-ի քիմիայի ֆակուլտետը: 1991-ից քիմիական  գիտությունների դոկտոր է: Խանդավառությունը եւ նվիրվածությունը գիտությանը Ռ. ՄԵԼԻՔ-ՕՀԱՆՋԱՆՅԱՆԸ   հաղորդում է իր աշակերտներին  եւ ղեկավարած կոլեկտիվին: Մարդկանց հետ հաղորդակցվելու իր հազվագյուտ կարողության շնորհիվ նա պայմաններ է ստեղծում իր` հակաուռուցքային միացությունների սինթեզի եւ որոնումների  լաբորատորիայի մի շարք գիտահետազոտական աշխատանքների  իրագործման համար:
Աշխարհահռչակ գիտնականի տարեդարձի առթիվ  ՙԻրավունքը՚ զրուցեց  նրա հետ:
- Պրն Մելիք-Օհանջանյան, շնորհավորում ենք 75-ամյակի առթիվ: Յուրաքանչյուր ոք իր տարեդարձի օրը յուրովի է նշում, հետադարձ հայացք նետում իր անցած ճանապարհին եւ ի մի բերում ձեռքբերումները, բացթողումները:
- Շնորհակալ եմ շնորհավորանքի համար: Իմ կյանքի ընթացքում միշտ եղել եմ մարդասեր, ընկերասեր: Պատահական չէ, որ բացի  հայ  կոլեգաներից ու ընկերներից, շնորհավորելու էի եկել է մի պատվիրակություն Ճապոնիայից, որի կազմում է պրոֆեսոր, բժիշկ Տադաշի Գոյինոն: Նա մեծ դեր է խաղացել իմ կյանքում: Նրա հետ միասին ստեղծեցինք մի դեղամիջոց, որը  Դանիայում անցել է բոլոր փորձարկումները: Այն օգնում է  քաղցկեղով հիվանդներին: Դեղամիջոցի հիմնական հումքը չինական բնական  սունկն է:
- Ի±նչ նվերներ եք սիրում ստանալ Ձեր տարեդարձին:
- Ես չեմ սիրում, որ նվերներ են բերում, քանի որ գիտեմ մեր ժողովրդի սոցիալական ծանր վիճակը:
- Որպես գիտնական` նախապատվություն տալիս եք բնական նյութերո±վ դեղամիջոցների  նախապատրաստմանը:
- Այո: Ամբողջ կյանքում աշխատելով ԱՄՆ-ում, Ճապոնիայում, իմ  նպատակն է եղել` ստեղծել հակաքաղցկեղային դեղամիջոցներ:
-Ինչ արդյունքների եք հասել այդ առումով:
- ԽՍՀՄ-ի փլուզումից  առաջ` մինչ չերնոբիլյան հայտնի աղետը, մի դեղամիջոցի պատենդ ունեի, որը  ռադիոսենսիբիլիզատոր է եւ ոսկրային ուռուցքները պրակտիկորեն  բուժում էր: Ցանկանում էինք  դա ներդնել բժշկության  մեջ, սակայն տեղի ունեցավ Չերնոբիլի դեպքը: ԽՍՀՄ առողջապահության նախարարը հրաման արձակեց, որ ոչ ոք` հատկապես գիտնականները, ռադիոակտիվ նյութերի հետ աշխատելու իրավունք չունենա:
- Դուք ապրել եւ աշխատել եք եւ ԽՍՀՄ-ի, թեւ Հայաստանի Երրորդ Հանրապետության տարիներին: Ձեր գիտական  ներուժը, ո±ր ժամանակաշրջանում եք  լիարժեք  ռեալիզացված համարում:
- Իհարկե, ԽՍՀՄ-ի ժամանակ. գիտնականն առաջին տեղում էր: Այսօր գիտություն գոյություն չունի: Ոչ ոք գիտությանն ուշադրություն չի դարձնում: Կրթության մասին խոսում են, լավ է, որ գիտության մասին չեն խոսում, թե չէ եղածն էլ կքայքայեն: Ես մինչեւ հիմա ԽՍՀՄ-ից մնացած նյութերով եմ աշխատում:
- Հետադարձ հայացք գցելով Ձեր անցած ուղուն` Ձեր ամենամեծ ձեռքբերումը ո±րն եք համարում եւ ինչի համար եք ափսոսում:
- Գիտության ասպարեզում ես ինձ երջանիկ եմ զգում: Երջանիկ եմ, քանի որ աշխատել եմ աշխարհի  տարբեր առաջավոր կենտրոններում: Առիթ եմ ունեցել  աշխատելու ԱՄՆ-ում, բայց այդ երկիրը չսիրեցի: Ես իմ հայրենի հող ու ջրին եմ կապված, ես ո±նց կարող եմ  մնալ դրսում: Հիմա էլ որ խնդրեն, ասեն` արի, չեմ գնա:  Ինչ վերաբերում է ափսոսելուն, ապա ափսոսում եմ, որ այս վիճակում ենք: Ի±նչ է նշանակում` դոկտոր-պրոֆեսոր  կոչում ունեցող գիտնականը, 10-15 ակադեմիաների անդամը, ստանա 70.000 դրամ աշխատավարձ: Ես Դանիայում լաբորատորիա ունեմ եւ այնտեղից ֆինանսավորվում  եմ: Մենք ցանկանում ենք գիտության ոլորտում սերնդափոխություն անել, բայց նախ շնորհալի եւ արժանի կադրեր պետք է լինեն, մինչդեռ այսօր նորմալ կրթություն չեն ստանում մեր երիտասարդները:
- Ներկայումս գիտական ի±նչ մտահղացումներ եւ պլաններ ունեք:
- Ես սերտ կապերի մեջ եմ Բելգիայի Լեուեն համալսարանի հետ: Իմ ստացած նյութերն ուղարկում եմ այնտեղի համալսարան:
- Դուք բազմաթիվ շքանշանների եւ մրցանակների եք արժանացել, աշխատել մեծ գիտնականների հետ: Այսքանից հետո Ձեզ ի±նչ է պակասում:
- Ոչինչ էլ չի պակասում: Իսկ չպակասելու համար անհրաժեշտ է, որ մարդն աշխատասեր լինի: Ես աշխատել եմ, հպարտացել իմ աշխատանքով: Պարզապես հաճախ հիասթափվում եմ, երբ հիշում եմ, թե ինչ արեցին ՙԳիտության գլոբուս՚ գիտական ամսագրի հետ, որի խմբագիրն էի ես: Այն հանեցին ԲՈՀ-ի ամսագրերի ցանկից:
- Մամուլը շատ խոսեց Վան-Գոգի ճապոնական փորագրությունների մասին: Որտե±ղ են հիմա դրանք եւ ի±նչ ճակատագիր է դրանց սպասվում:
- Ավելի լավ է այդ հարցը չտայիք: 14 տարի է` դրանք  ինձ մոտ են: Ճապոնացի ընկերոջս խոստացել էի թանգարան բացել եւ այդ փորագրությունները ցուցադրել: Կարեն Դեմիրճյանը եթե  հիմա ողջ լիներ, հաստատ թանգարանի խնդիրը լուծված կլիներ: Ճապոնացի ընկերս առաջարկեց դրանք կամ հանձնել Էրմիտաժին, կամ Պուշկինի թանգարանին: Հիմա կապեր եմ հաստատում Վրաստանի նախագահի հետ` Թբիլիսիի կենտրոնում փորագրությունների ցուցադրման համար նախատեսված թանգարան բացելու համար:
Հ.Գ. ՍԻՄ կուսակցությունը եւ ՙԻրավունք՚ թերթի խմբագրակազմը շնորհավորում է ականավոր գիտնականին` տարեդարձի առթիվ` մաղթելով առողջություն, երկար տարիների կյանք եւ նորանոր գիտական ձեռքբերումներ ու նվաճումներ:

ՍՈՆԱ ԴԱՎԹՅԱՆ