ՙՀՀ-ՈՒՄ ՀԵՊԱՏԻՏ Բ-Ի ԴԵՄ ՊԱՏՎԱՍՏՈՒՄՆԵՐԻ ՇՆՈՐՀԻՎ ՀԻՎԱՆԴԱՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ՆՎԱԶԵԼ Է

ՀՀ-ՈՒՄ ՀԵՊԱՏԻՏ Բ-Ի ԴԵՄ ՊԱՏՎԱՍՏՈՒՄՆԵՐԻ ՇՆՈՐՀԻՎ  ՀԻՎԱՆԴԱՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ՆՎԱԶԵԼ Է

Հայաստանում հեպատիտ Բ-ով վարակված մինչեւ 15 տարեկան երեխա այլեւս չունենք, քանի որ մեր երկրում 1999 թվականից այս հեպատիտի դեմ իրականացվում է պատվաստում: Առողջապահության ոլորտի մասնագետների ներկայացմամբ, հեպատիտ Բ-ի տարածվածությունը բարձր է 20-40 տարեկանների շրջանում` սեռական շփումներով, աշխատանքային միգրացիայով ու թմրանյութեր օգտագործելու գործոններով պայմանավորված:
Հեպատիտների դեմ պայքարի համաշխարհային օրվա առիթով, որը 2010 թվականից սկսած` նշվում է հուլիսի 28-ին, մասնագետները եւս մեկ անգամ բոլորի ուշադրությունը հրավիրում են այս խնդրին, քանի որ այս հիվանդությունները մնում են ամբողջ աշխարհում առողջապահական համակարգի կարեւորագույն հիմնախնդիրները: Մասնագետների բնորոշմամբ, հեպատիտները մեծ հարված են մարդկության սոցիալ-տնտեսական զարգացվածությանը:
Առողջապահության նախարարության Հիվանդությունների վերահսկման եւ կանխարգելման ազգային կենտրոնի գլխավոր տնօրենի տեղակալ Լիլիթ Ավետիսյանի տվյալներով, ընդհանրապես, երկրագնդի բնակչության 1/3-ն իր կյանքի ընթացքում հանդիպում է հեպատիտ Բ-ի վիրուսին, իսկ  մոտ 400 միլիոն մարդ այդ վիրուսի քրոնիկ` ցմահ վարակակակիր է: Ըստ մասնագետի, քրոնիկ հեպատիտ Բ-ի եւ, վարակման դեպքում, վիրուսակրության առաջացման վտանգն առավել մեծ է մանկական տարիքում: Սակայն ՀՀ-ում հեպատիտ Բ-ի դեմ պատվաստումների շնորհիվ  հիվանդացությունը նվազել է մի քանի անգամ: Վերջին տարիներին մինչեւ 14 տարեկան երեխաների շրջանում սուր հեպատիտ Բ-ի դեպքեր գրեթե չեն գրանցվել: Առաջին պատվաստումն իրականացվում է ծննդատանը` երեխայի ծնվելուց հետո 24 ժամվա ընթացքում, այնուհետեւ երեխան պատվաստվում է հնգավալենտ պատվաստանյութ ստանալու շրջանակում:
Նշենք, որ վիրուսային հեպատիտները վարակիչ հիվանդությունների խումբ են, որոնք առաջանում են լյարդի բջիջներն ախտահարող վիրուսներից: Այսօր արդեն հայտնի է հեպատիտների տարբեր տեսակներ առաջացնող 8 վիրուս, որոնցից գիտականորեն ուսումնասիրված է 6-ը` Ա, Բ, Ց, Դ, Ե, Ջ: Ըստ վարակի փոխանցման ուղիների, հեպատիտները լինում են պարէնտերալ, որոնք առողջ օրգանիզմ են թափանցում, փոխանցվում են մաշկի եւ լորձաթաղանթների միջոցով եւ էնտերալ` բերանի միջոցով:
Վիրուսային հեպատիտ Ա-ի եւ Ե-ի վիրուսներն առողջ մարդու օրգանիզմ են թափանցում բերանի խոռոչով` սննդի, ջրի, սպասքի, կենցաղային այլ իրերի, կեղտոտ ձեռքերի միջոցով: Տիկին Ավետիսյանի խոսքերով, Հայաստանում արձանագրված հեպատիտների 90 տոկոսը բաժին են ընկնում հեպատիտ Ա-ին: Այդուհանդերձ վերջին 20 տարվա ընթացքում, մեր երկրում, հեպատիտ Ա-ի հիվանդացությունը նվազել է ավելի քան 30 անգամ, քանի որ այս հեպատիտի համար եւս պատվաստանյութ ունենք: Հեպատիտ Ա-ի պատվաստումները, տիկին Ավետիսյանի ներկայացմամբ, իրականացվում են համաճարակաբանական ցուցումով:
Նշենք, որ վիրուսային Բ, Ց, Դ, Ջ հեպատիտները պարէնտերալ հեպատիտների շարքին են դասվում:
Ներկայումս վիրուսային հեպատիտ Բ-ն եւ Ց-ն համարվում են  նաեւ սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակներ: Այսօր հեպատիտ Ց-ով աշխահում վարակված են մոտ 150 միլիոնից ավելի մարդ: Ամեն տարի հեպատիտ Ց-ով վարակվում է մոտ 3-4 միլիոն մարդ: Մեր երկրում, Լիլիթ Ավետիսյանի խոսքերով, հեպատիտ Ց-ի նվազում չունենք, ոչ էլ աճ կա, սակայն, ինչպես մասնագետն է վստահեցնում, հեպատիտ Ց-ն եւս մնում է Առողջապահության նախարարության գերակա խնդիրը:
Հեպատիտ Ց-ին հատկապես բնորոշ է քրոնիկ վարակի զարգացումը: Բ եւ Ց հեպատիտների քրոնիկ ընթացքի դեպքում հաճախ հիվանդության ախտանշանները բացակայում են եւ մարդիկ, չիմանալով իրենց հիվանդության մասին, կարող են առողջների համար վարակի աղբյուր դառնալ: Մասնագետների վկայությամբ, հաճախ հիվանդության նշանները հայտնաբերվում են միայն այն ժամանակ, երբ արդեն զարգացել են կյանքին սպառնացող բարդություններ` լյարդի ցիռոզ եւ առաջնային քաղցկեղ:
Բ եւ Ց հեպատիտների փոխանցման հիմնական գործոնը արյունն է եւ դրան փոխարինող նյութերը: Առողջապահության նախարարության համաճարակաբանության, վիրուսաբանության եւ բժշկական մակաբուծաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտի տնօրեն Գայանե Մելիք-Անդրեասյանը մեծ ձեռքբերում է համարում, որ այսօր արյան անվտանգության վերահսկման շնորհիվ արյան եւ դրա բաղադրամասերի փոխներարկման միջոցով, հեպատիտի վարակման ոչ մի դեպք չունենք:
Ներկայումս, հեպատիտների տարածման վարակի աղբյուր կարող են հանդիսանալ ռիսկի խմբում գտնվող մարդիկ` ներարկային թմրանյութեր օգտագործողները, մարմնավաճառները եւ այլն, որոնց շփումը այլ խմբերի հետ կարող է բերել հեպատիտների տարածմանը: Ուստի, տիկին Մելիք-Անդրեասյանի խոսքերով, հեպատիտ Բ-ի, Ց-ի կանխարգելման հարցում շատ մեծ է մարդկանց վարքագծային գործոնը: Բ եւ Ց հեպատիտների փոխանցման ուղիներին իրազեկ լինելով, յուրաքանչյուր ոք կարող է ապահովագրել իրեն այդ վարակներից` խուսափելով թմրամոլությունից, անկանոն սեռական շփումներից, առանձնացնելով անձնական հիգիենայի առարկաները, պահպանելով անձնական հիգիենայի կանոնները եւ այլն:
Առողջապահության ոլորտի մասնագետները կոչ են անում Ա, Բ, Ց հեպատիտներով վարակման կասկածի դեպքում անհապաղ դիմել բժշկի, քանի որ վաղ սկսած բուժման արդյունքում հնարավոր կլինի նվազեցնել լյարդի հիվանդությունների ծանր ձեւերի զարգացման հավանականությունը:
Նշենք, որ հեպատիտների Ա եւ Բ տեսակները համարվում են կառավարելի հիվանդություններ, քանի որ դրանց դեմ կիրառվում են պատվաստանյութեր, իսկ հեպատիտ Ց-ի դեմ պատվաստանյութի ստեղծման ուղղությամբ աշխատանքները դեռ շարունակվում են:

ԱՆՆԱ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ