ՙԺԱՄԱՆԱԿԻ ՀԵՏ ՄՈՌԱՑԱՆ ՄԵՐ ՄԵԾԵՐԻՆ՚

ՙԺԱՄԱՆԱԿԻ ՀԵՏ ՄՈՌԱՑԱՆ ՄԵՐ ՄԵԾԵՐԻՆ՚

Այսօր հայ մեծանուն կոմպոզիտոր ԱՎԵՏ ՏԵՐՏԵՐՅԱՆԻ ԾՆՆԴՅԱՆ 85-ամյակն Է: Այս տարի Արցախի անկախության օրը եւ կոմպոզիտորի 85-ամյակը կնշանավորվի նրա ՙԿրակե օղակ՚ օպերայի պրեմիերայով, որը տեղի կունենա Շուշիի ամրոցում:  Կոմպոզիտորի երաժշտությունը բազմաժանր չէ, քանի որ նա առավելապես հայտնի է իր սիմֆոնիաներով, որտեղ օգտագործել է դուդուկ, զուռնա, թառ եւ այլն, սակայն նրա ստեղծած գործերը իրենցից ներկայացնում են մեծ արժեք, որոնք հայտնի են ոչ միայն Հայաստանում, այլեւ արտերկրում: 2002 թվականին Ավետ Տերտերյանի կյանքի եւ ստեղծագործության բոլոր մանրամասները մեկտեղվեցին գրող Մարգարիտա Ռուխկյանի հրատարակած` ՙԱվետ Տերտերյանի կյանքը եւ ստեղծագործությունը՚ գրքում: Տիկին Մարգարիտան, ով անձամբ ճանաչել է   Ա. Տերտերյանին, նրան հիշում է որպես սրամիտ, հումորով եւ փիլիսոփա անձնավորության:

ՙՏԵՐՏԵՐՅԱՆԸ ՍՐԱՄԻՏ ՈՒ ՀՈՒՄՈՐՈՎ
ԱՆՁՆԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ ԷՐ՚

-Նա իր աշխատասենյակում մի ճոճաթոռ ուներ, որի վրա կարող էր մի քանի ժամ նստել ու ճոճվել: Ու այդպես երկու տարվա ընթացքում կարող էր գրել մեկ սիմֆոնիա: Որը հնչում էր Հայաստանում եւ Եվրոպայում ու հիացնում բոլորին: Մի անգամ նրան հարցրին, թե` Ավետ, ինչպե±ս ես գրում այդքան մեծ սիմֆոնիաներ, քանի որ միշտ ճոճաթոռին` տանը նստած ես: Տերտերյանն էլ պատասխանեց, որ ստեղծագործելու ժամանակ կա°մ նստած է լինում, կա°մ պետք է քայլի: ՙԵս ոչինչ չեմ անում, այդ ձայները լսում եմ վերեւից եւ ՙստիպում՚ են ինձ, որ գրի առնեմ իրենց՚,- ասում էր Տերտերյանը: Տերտերյանի մահվան հետ միասին դրամատիկ օրեր ապրեցինք ե°ւ մենք, ե°ւ մեր մշակույթը: Նրա մահը մեծ կորուստ էր: Տերտերյանի վերելքը միանգամից եղավ, որը շատերին դուր չեկավ եւ սկսեցին փնովել, նախանձել նրան, ինչն էլ մտահոգում էր կոմպոզիտորին: Երբ նա գնաց Եվրոպա, տեղի ունեցավ`ՙԳնա` մեռի, արի` սիրեմ՚ երեւույթը: Ինչեւիցե, նա կարողացավ տանել այդ բոլորը եւ չչարացավ: Տխրում էր, սակայն չէր մռայլվում: Ավետ Տերտերյանը նորարար էր, ինչքան էլ հնանում, միեւնույն է` նոր ու թարմ է մնում:

Ա. ՏԵՐՏԵՐՅԱՆԻ 85-ԱՄՅԱԿԸ

-Այս տարի լրանում է Ա. Տերտերյանի 85-ամյակը, ուրախ եմ, որ այն նշվելու է իր օպերայի պրեմիերայով: Իհարկե, ցավալի է, որ ժամանակի հետ մոռացան մեր մեծերին` Օպերային թատրոնը այնպիսի հրաշալի կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ էր բեմադրում, որոնք այսօր դուրս են եկել երկացանկից: Օրինակ` Ռ. Ասատրյանի ՙԱրա Գեղեցիկ եւ Շամիրամ՚ օպերան, որն այսօր կարծես կորած է համարվում: Հույս ունեմ, որ ՙԿրակե օղակ՚ օպերայի պրեմիերան կլինի վերածնունդ, որը գուցե իր հետեւից կբերի նաեւ այլ մեծարժեք ստեղծագործությունների բեմադրությունները:

ՙԱՆՀՐԱԺԵՇՏ Է` ՏԵՐՏԵՐՅԱՆԻՆ ՆՎԻՐՎԱԾ ՓԱՌԱՏՈՆ ԱՆՑԿԱՑՆԵԼ՚

-ՀՀ մշակույթի նախարարությունը Ա. Տերտերյանին պաշտում է, սակայն չգիտես ինչու` քիչ է անդրադառնում նրան ու նրա ստեղծագործություններին: Միշտ մտածում եմ, որ պետք է Տերտերյանին նվիրված փառատոն անել, որի ընթացքում կցուցադրվեն նրա մասին ֆիլմերը, նրա ստեղծագործությունները: Տերտերյանի օպերաներից շատերը պետք է բեմադրվեն, ճիշտ է, դժվար աշխատանք է, սակայն` հետաքրքիր: Ուրախալի մի փաստ կա ինձ համար, որ ՙԿրակե օղակում՚ շատ երիտասարդներ կան, որոնք գուցե կարողանան հետաքրքրվել եւ առաջ բերեն Տերտերյանի ստեղծագործությունները: Եթե փառատոնը երկու տարի տեւի, ապա Տերտերյանի բոլոր 8 սիմֆոնիաները կներկայացվեն հանրությանը: Ահա այս դեպքում Տերտերյանի հետ մյուս կոմպոզիտորների մոռացված ստեղծագործությունները կսկսեն հիշվել, ուղղակի այդ ամենի համար ցանկություն է պետք: Այն ազգերը, որոնք չունեն մշակույթ, անհետ կորչում են, եթե մենք շարունակենք այսպես վերաբերվել մեր մշակույթին, մեր լինելիության հարցը խիստ կասկածելի կլինի: Մենք ունենք մշակույթ, որը պետք է պահպանենք եւ ներկայացնենք աշխարհին:

ԶՎԱՐԹ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ