ՙՙՙՙԻՆՉ ԵՎՐՈՊԱ, ԵՎՐՈՊԱՆ ՈՐՏԵՂ, ՄԵՆՔ ՈՐՏԵՂ՚

ՙԻՆՉ ԵՎՐՈՊԱ, ԵՎՐՈՊԱՆ ՈՐՏԵՂ, ՄԵՆՔ ՈՐՏԵՂ՚

Միշտ էլ հայ մտավորականությունն անտարբեր չի անցել երկրում կատարվող իրադարձությունների կողքով, ավելին` ըմբոստ ու քննադատող հայտարարություններով ու կարծիքներով փորձել է կայունացնել երկրի վիճակը: Սակայն այսօր կարծես ամեն ինչ հակառակն է` մտավորականները լռում ու աչք են փակում յուրաքանչյուր երեւույթի վրա: ՀՀ ժողովրդական արտիստ, կինեմատոգրաֆիստների միության նախագահ ՌՈՒԲԵՆ ԳԵՎՈՐԳՅԱՆՑՆ ՙԻրավունքի՚ հետ զրույցում նշեց, որ անհանգստացած է ինչպես այդ, այնպես էլ` երկրի կայունացման համար:

ՙՊԵՏՔ ՉԷ ՎԱՏԱԲԱՆԵԼ ՔՈ ԵՐԿԻՐԸ, ՈՐՏԵՂ ԱՊՐՈՒՄ ԵՍ՚

-Գիտեք մեր ցավը որն է, որ ՀՀ քաղաքացին ու մտավորականը, դժբախտաբար, ազգային, պատիվ հասկացողություն չունեն: Իրենց համար բոլորը նույնն են, էլ չեմ ասում` օտար երկրներն ամեն ինչ անում են, որ երիտասարդներից դա հանեն, որովհետեւ իրենց պետք չէ, որ այս երկրում ապրեն մարդիկ, ովքեր սիրում են իրենց հայրենիքը: Իսկ մեզ մոտ դա բավականին շատ է: Չնայած, երիտասարդության մեջ տեսնում եմ շատ լավ քաղաքացիներ: Իմիջայլոց, լավ երիտասարդություն ունենք, ուղղակի անգրագետ են, հարկավոր է նրանց կրթել: Ես, որ դասավանդում եմ ինստիտուտում, իմ առաջին դասը սկսում եմ այսպես. ռեժիսոր պատրաստելն ինստիտուտում անհնարին բան է, բայց վստահեցնում եմ, որ բոլորդ կլինեք ձեր երկրի իսկական տերերը: Մարդը պետք է սիրի իր հայրենիքը, հասկանում եմ` անգործ նստած են մարդիկ ու աշխատանք են փնտրում, բայց պետք չէ վատաբանել քո երկիրը, որտեղ ապրում ես: Անընդհատ խոսել ու փնովել չի կարելի, որովհետեւ դա քո մայրն է: Հիմա քո մայրը հիվանդ է, վատ է, ոտքը լավ չէ, չի կարողանում քայլել, ձեռքը կոտրել է, ուրեմն` դու պիտի վատ բաներ ասե±ս նրա հասցեին: Ախր, այդպես չի լինում: Վերջերս ընկերներս գնացել էին Էստոնիա եւ Լատվիա, ասում են` փողոցում տղամարդ չկա, բոլորը երկրից գնացել են Եվրոպա աշխատելու, ամբողջ աշխարհն է հիմա այդ վիճակում: Եթե հայը գնացել է Ռուսաստան աշխատելու, մնացել է այս երկրի քաղաքացին, փող է ուղարկում ընտանիքին, ուրախանում է այս երկրի լավ բաների համար: Մեր երկրում կան մարդիկ, որոնք անընդհատ դժգոհում են: Մեր քաղաքում շատ բան կա, որ կարելի է քննադատել, այնքան բան կա, որ ամեն օր ուզում եմ ասել եւ ասում եմ, եւ անում: Բայց ինչպե±ս կարելի է չնկատել, որ մուտքի դռները ներկել են, գեղեցկացել է, շենքերն են լավացրել... Մեկին ասում եմ` ինչ լավ է, չէ±, որ նստարաններ են դրել, ասում է` բայց դու նկատե±լ ես, որ հատուկ դրել են արեւի տակ... Մեր ժողովուրդը հիվանդ է, որովհետեւ չի վստահում: Դա էլ է հասկանալի, որովհետեւ այնքան ուռոդներ կան, որ շատ դժվար է վստահել իրենց:

ՙՏԻԳՐԱՆԽԶՄԱԼՅԱՆՆԵՐԸ, ԵՍ ԳԻՏԵՄ, ՈՒՄԻՑ ԵՆ
ՓՈՂ ՍՏԱՆՈՒՄ...՚

-Պարոն Գեւորգյանց, այսօր բոլորը բաժանվել են երկու խմբի, մի մասն ուզում է մտնենք Մաքսային միություն, մյուս մասն էլ` գնանք դեպի Եվրոպա:
- Եվրոպան ծիծաղելի է մեզ համար, ի±նչ Եվրոպա, Եվրոպան որտեղ, մենք որտեղ: Ի±նչ ենք Եվրոպային տալու, եւ Եվրոպան մեզ ինչ միջոցով է բան տալու: Մենք արդեն հասկացանք, որ Եվրոպան ոչ մի բան չի տալիս մեզ:
- Բացի մեր արժեքները քայքայելուց:
- Այո, չի տալիս: Ես եվրոպական արժեքները շատ եմ սիրում ու հարգում, բայց եվրոպական արժեքները փոխվել են, դա այն Եվրոպան չէ: Եվրոպան մատը մատին տվե±ց Ղարաբաղյան պատերազմի ժամանակ, մի բան արե±ց, ոչ մի բան, որովհետեւ Եվրոպան եւ բոլոր երկրները մի ստանդարտով են աշխատում, պետք է` կասեն, պետք չէ` չեն ասի: Մեզ համար Եվրոպայի կազմ մտնելը ծիծաղելի է: Հիմա լավ կլիներ, որ չմտնեինք Ռուսաստանի կազմի մեջ, ես գտնում եմ, որ մեր նախագահի կողմից ճիշտ ասվեց, որ մենք առանց պայմանների կմտնենք Մաքսային միություն: Բայց եթե Ղազախստանը պայման է դնում` Ղարաբաղը այսպես կամ այնպես, ուրեմն` չենք մտնի, ինչպես ապրել ենք, այդպես էլ կշարունակենք ապրել: Պատրաստ ենք էլի շարունակել մեր հարաբերությունները ե°ւ Ռուսաստանի, ե°ւ Վրաստանի, ե°ւ Պարսկաստանի հետ, բայց նախեւառաջ ստիպողական պիտի չլինի եւ չպիտի լինի ի վնաս մեզ: Ղարաբաղը առանձին երկիր է, բայց մեր հարաբերությունների մեջ ոչ մի զորք ու սահման չպիտի լինի: Թե ինչպես կլինի, կտեսնենք ապագայում: Ընդհանրապես աշխարհում շատ ծանր վիճակ է, մենք ուղղակի չենք զգում: Մարդիկ ասում են` Հայաստանից վատ տեղ չկա, նրանք երեւում է` աշխարհով ման չեն եկել: Կարող եմ հաստատ ասել, Հայաստանում բոլոր աֆրիկական, ասիական երկրներից` չհաշված Էմիրաթները, լավ է, ուղղակի մենք պիտի նորմալ մարդիկ դառնանք, լինենք պայքարող, ոչ թե ամեն մի ախմախ բանի համար դուրս գանք փողոց: Ես զզվում եմ այդ կիվիրյաններից, որովհետեւ գիտեմ, թե իրենք ումից են փող ստանում: Էկոլոգներին հարգում եմ, բայց մի խումբ էկոլոգներ կան, որ գիտեմ ումից են փող ստանում եւ սնվում: Ախր, եթե չիմանայի, ուրախ կլինեի: Տիգրանխզմալյանները, ես գիտեմ, ումից են փող ստանում, այ, տեսե°ք, փողը պրծել ա, Խզմալյանը չի խոսում, արդեն չեն խոսում, փող չկա, տվող էլ չկա, հասկանո±ւմ եք, վերջ, լուռ նստել են: Խզմալյանը շնորհքով մարդ է, բայց արվեստագետը պիտի չխորանա քաղաքականության մեջ, որովհետեւ միեւնույնն է` բան չի հասկանալու: Բայց որ գոյություն ունի փող, եւ մենք գիտենք այդ փողը որտեղից է գալիս` միանշանակ է: Օրինակ` մի ստուգված գաղտնիք ասեմ, որ նստում եք տաքսի, վարորդների 30%-ը սկսում են քննադատել երկիրը, իրենք չգիտեն, որ իրենց հետ աշխատում է մի քանի ներկայացուցիչ, ներկայանալով որպես ընդդիմություն, եւ իրենք կարծում են, որ ընդդիմությանն են օգնում, բայց դրանք վարձու մարդիկ են: Ադրբեջանը միլիոններ է ծախսում, գալիս կաշառում է, եւ այդ տաքսիստներն էլ են կաշառքը վերցնում` չիմանալով, որ դրանք հատուկ ծառայության մարդիկ են: Այ, հենց այդպես է կատարվում ամեն ինչ: Եթե Ադրբեջանը կարողանում էր Եվրախորհրդանը կաշառել, էլ ինչի± մասին է խոսքը: Այ, Ազգային կինոկենտրոնը մի ֆիլմ պիտի աներ` Բուլղարիայի հետ` Ղարաբաղյան պատերազմի մասին: Արդեն ամեն ինչ պատրաստ էր, մեկ էլ` Բուլղարիան հրաժարվեց: Ադրբեջանցիք միլիոնավոր դոլարներ ծախսեցին, գնացին ասացին, պիտի չանեք այդ բանը, ինչպես եւ Սաֆարովին ազատեցին: Աշխատում են մարդիկ:

ՙԵՍ ԿՈՂՄՆԱԿԻՑ ԵՄ ԴԻԿՏԱՏՈՒՐԱՅԻ՚

-Այս դիվերսանտների մուտքն էլ պատահական չէր:
- Դիվերսանտները պիտի մտնեին, բայց թող հայերն իմանան, որ յուրաքանչյուր, ցավոք սրտի, սպանված հայի համար մենք ոչնչացնում ենք 5 անգամ ավելի: Կարծում եմ` ի վերջո մեր հարեւանները, նույն ադրբեջանցիները, ես լիքը նորմալ տղերք գիտեմ այնտեղ, պիտի ինչ-որ բանի գան: Երեկ ձեռքս էր ընկել իրենց ՙԴեյազը՚. ախր, իրենք իրենց ժողովրդին այնպիսի անհեթեթ բաներ են ասում, այնպես են մեզ ներկայացնում, որ յուրաքանչյուր մարդ, էլ չեմ ասում երիտասարդ, ատում է մեզ: Հիմա պարզվել է` Մեսրոպ Մաշտոցն էլ է ադրբեջանցի, մեր տառերն իրենք են ստեղծել, ամեն ինչ իրենք են արել, իսկ մենք մի հատ Ալավերդի քաղաքի անուն չենք կարողանում փոխել: Ասում են` չենք կարողանում գտնել անվանում, պղինձ դիր անունը, ինչ ուզում ես դիր, բայց փոխիր:
- Օրինակ` Սոս Սարգսյանն իր հեղինակավոր խոսքն ասում էր, ու կշիռ ուներ նրա խոսքը:
- Հիմա, ցավոք սրտի, շատ քիչ մարդ կա, որի խոսքը կշիռ ունի: Դա հասկանալի է, ժամանակ առ ժամանակ ժողովրդի մեջ պակասում է մտավորականությունը, հետո նորից արթնանում, դա ալիքի նման բան է: Ես Սոսի հետ շատ մտերիմ եմ եղել, շատ էինք զրուցում: Արտագաղթի մասին խոսելիս` ասում էր ու ճիշտ էր ասում` 13-րդ, թե 11-րդ դարում մոտ 150 հազար հայ թողեց գնաց Հայաստանից, ստեղծեց Ուկրաինայի գաղութը: Մեկը հարց է տալիս ինչո±ւ են գնացել` սելջուկները հարձակվեցին հայերի վրա: Հետո± ինչ հարձակվեցին, պիտի թողնես գնա±ս: Ինչպես հիմա` անցյալ տարի կարկուտը խփեց, ժողովուրդը բորբոքված դուրս եկավ, թե մենք գնալու ենք այս երկրից: Ինչպե±ս թե գնալու ես, կարկուտը խփել է` դրա համար պիտի գնա±ս: Իմիջիայլոց, նույն դարում սելջուկները հարձակվել էին նաեւ Վրաստանի վրա, բայց այնտեղից մարդ չգնաց: Հայերի համար մեր երկիրը միշտ փոքր է եղել, մենք ձգտում ենք օվկիանոսների, ծովերի, մենք դոնոր ազգ ենք, գնում ենք ուրիշ երկրներում մեր արյունը տալիս ենք: Սխալ է դա, իհարկե, բայց այդպիսի ազգ ենք: Հիշում եմ, երբ եղավ երկրաշարժը, այդ ժամանակ Հոլանդիայում էի, քաղաքի բոլոր անկյուններում դրվեցին մեծ ապակյա տուփեր, փող էին գցում Հայաստանի համար: Իրենց թագուհին 2-րդ օրը ելույթ ունեցավ  ու ասաց` հայերն այն ազգն են, որոնք որ երկրում ապրում են, այդ երկրի իսկական քաղաքացիներն են դառնում, ուրեմն` մենք պետք է իրենց օգնենք: Դա իրոք այդպես է: Հիմա պիտի շենանցնենք մեր երկիրը, ուղղակի, երեւի ինչ-որ նորմալ ծրագիր է պետք մշակել: Ես կողմնակից եմ դիկտատուրայի, պիտի դիկատուրա լինի: Սահակաշվիլին, որին հիմա շատ են քննադատում, դիկտատուրայով ստիպեց, որ լինի դեմոկրատիա: Ընկերս մի լավ բան ասաց` վրացիները վատ են ապրում հայերից, այսօր էլ իրոք այդպես է, բայց իրենք ճիշտ են ապրում` օրենքով, որովհետեւ օրենքով ապրելուց լավ բան չկա:

ԼԻԼԻԹ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ