ՙԱՅՍ 20 ՏԱՐՎԱ ՄԵՋ ԽԵՂՃԱՑԱՎ ՄՏԱՎՈՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ՚

ՙԱՅՍ 20 ՏԱՐՎԱ ՄԵՋ ԽԵՂՃԱՑԱՎ ՄՏԱՎՈՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ՚

Օրերս ՙԻրավունք՚ թերթի խմբագրակազմը հյուրընկալվել էր ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ, Երեւանի պատվավոր քաղաքացի, արձակագիր, դրամատուրգ ՊԵՐՃ ԶԵՅԹՈՒՆՑՅԱՆԻ բնակարանում:
Առիթը մեկն էր` ՙԻրավունք՚ թերթի կողմից վարպետը համարվել է ՙ2013 թվականի լավագույն գործիչ` գրականության ասպարեզում՚` Ցեղասպանության 100 ամյակին նվիրված իր ՙՓարիզյան դատավճիռը՚ պիեսի համար:
Անկախ ամեն ինչից, վարպետը հուզված էր ու շոյված, գուցե դա էլ նման հետաքրքիր զրույցի առիթ տվեց: Վարպետի դիտարկմամբ այսօր կյանքում շատ բան է փոխվել, այդ թվում նաեւ Երեւանում:
ՙՉԵՄ ՀԱՇՏՎՈՒՄ, ՈՐ ԲԺՇԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ՈՒՍՈՒՄԸ ՓՈՂՈՎ Է՚

-Այնքան բան է փոխվել այսօր, մի մասը` լավ, մի մասը` վատ: Չեմ հաշտվում, որ բժշկությունը եւ ուսումը փողով է: Ինձ համար չեմ ասում, այլ` ժողովրդի: Այն մեծամասնության համար եմ ասում, որոնք այսօր լավ չեն ապրում: Բաներ կան, որոնք դուրեկան չեն, բայց բոլորից վեր անկախության գաղափարն է: Դրանից ավելի մեծ բան չկա ժողովրդի, ազգի համար: Դե, դա հիմա մեզանից է կախված` այդ անկախությունը մենք ինչպես պիտի կառուցենք: Շատ վատ դրվեցին անկախության հիմքերը Լեւոնի օրոք, հիմա` ոչինչ: Թե± մենք սովորեցինք չգիտեմ: Պետք է ՙյոլա՚ գնալ, սովորել, ուրիշ ճար չկա: Ինչ է, վեր կենանք գնա±նք. դա ելք չէ, ես դա չեմ ընդունում: Հայաստանից որ շատ են գնում, ինձ համար մեծ ցավ է: Մտածում ես, պարզունակ բան է, բայց գիրքն ո±ւմ համար եմ գրում, այս պիեսն ով է գալու նայելու:

ՙՇԱՏ ԲԱՆ ՄԻ° ՈՒԶԵՔ ՄՏԱՎՈՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԻՑ՚

-Պարոն Զեյթունցյան, արդյո±ք այսօր չի պակասել մտավորականի խոսքը: Հիշում ենք, թե ինչպես էր, օրինակ, Սոս Սարգսյանը Ադրբեջանի Գրողների միությանը բաց նամակներ հղում...
- Ճիշտ է, բայց մի բայց կա: Ինչո±ւ միայն մեզ մոտ է, որ այսպիսի բարձր պահանջներ կան մտավորականության հանդեպ: Ֆրանսիայում հազար ու մի բան է կատարվում, ո±վ է հիշում` իրենց գրողներն ի±նչ են ասում: Երանի մենք էլ այդպես ապրեինք, այդպիսի երկիր լիներ: Բայց մեզ մոտ հույսը, ցավոք, եղել եւ հիմա էլ մտավորականությունն է: Սովետի ժամանակ ի±նչ էր, Գրողների միությունը բոլորի հույսն էր, բոլորը գալիս էին այնտեղ` խնդիր լուծելու, հույսները այդ գրողների վրա էր: Հիմա, այո, այս 20 տարվա մեջ խեղճացավ մտավորականությունը: Մի մասը իշխանամետ դարձավ այն ժամանակ` լեւոնական դարձան եւ լուրջ մարդիկ, որոնցից ես չէի սպասում: Շատ հիասթափվեցի, հետո մի մասի նյութական վիճակն այնքան վատ էր, որ հասարակական-քաղաքական հարցով զբաղվելու գլուխ չուներ: Կարծում եք` վիճակները լա±վ է, շատ վատ է: Եթե դերասանը 40-50 հազար դրամ է ստանում, էլ ի±նչ եք ուզում այդ մարդուց, հանգիստ թողեք իրեն: Շատ բան մի ուզեք մտավորականությունից: Մտավորականին կրտեցին այն ժամանակ... Այն տարիներին շատ ահավոր վիճակ էր:

ՙԳՐՈՂՆ ԻՆՔԸ ՊԵՏՔ Է ՍՏԻՊԻ, ՈՐ ՀԵՏԱՔՐՔՐՎԵՍ ԻՐԵՆՈՎ՚

-Իսկ ժամանակակից գրողների գրչին ծանոթ եք, ինչ հեռանկար եք տեսնում:
- Լավ բաներ կան, բայց քիչ են: Որ ասեմ` շատ եմ հետաքրքրվում` ոչ, բայց գիտեք, գրողն ինքը պետք է ստիպի, որ դու հետաքրրքվես իրենով: Օդի մեջ պիտի բզզա իր անունը, որ դու ուզենաս հետաքրքրվել իրենով, այդ բզզոցը օդի մեջ շատ չկա:
- Բայց հիմա այդ բզզոցի համար բարենպաստ պայմաններ կան, եթե նախկինում պետք էր հասցնել մինչեւ հրատարակելը, հիմա ամեն ոք կարող է  համացանցում իր տիրույթը բացել ու ստեղծագործությունները զետեղել:
- Ճիշտ է, բարեբախտաբար, այս հարցում ես համացանցի հետ գործ չունեմ, չեմ հասկանում այդ բանը, ես այդ հարցում հին մարդ եմ եւ գաղափար չունեմ: Հիմա այսպես է, ով շատ գումար ունի կարող է հանգիստ գիրք տպել: Դրա համար էլ այդտեղ շատ աղբ կա:

ՙՎԵՊ ԳՐԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ ՇԱՏ ԱՌՈՂՋՈՒԹՅՈՒՆ Է ՊԵՏՔ՚

-Ինչ-որ նոր գործ ունե±ք, որի վրա աշխատում եք:
- Թույլ տեղերիս մի կպեք, առողջականս թույլ չի տալիս: Վեպ գրելու համար շատ առողջություն է պետք, պատմվածքներ շատ վաղուց չեմ գրում ցավոք, 50-ական թվականներին եմ գրել: Պիեսը բոլոր ժանրերից ամենադժվար ժանրն է, բայց 3 պիես ունեմ` Սունդուկյան, 3-ը` Դրամատիկական թատրոններում բեմադրված:

ԼԻԼԻԹ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ
Հ.Գ. Պերճ Զեյթունցյանի հետ հարցազրույցի շարունակությունը կարդացե°ք ՙԻրավունքի՚ հաջորդ համարում: