ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԿՈՐԾԱՆՄԱՆ` ԼԵՎՈՆ ՏԵՐ-ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ ՃԱՆԱՊԱՐՀԱՅԻՆ ՔԱՐՏԵԶԸ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԿՈՐԾԱՆՄԱՆ` ԼԵՎՈՆ ՏԵՐ-ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ ՃԱՆԱՊԱՐՀԱՅԻՆ ՔԱՐՏԵԶԸ

Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի` Հայաստանը կործանելու առաջին ծրագիրը անհաջողությամբ պսակվեց դեռ 1998թ., սակայն այդքանով ԼՏՊ-ն, իհարկե, չսահմանափակվեց եւ մի քանի տարի իր սեւ տանը փակվելուց հետո նրա մոտ հղացավ Հայաստանը կործանելու հերթական հրեշավոր, բայց կրկին ձախողման դատապարտված ծրագիրը, որի իրագործումը սկսեց արդեն 2007-ից: Եվ հիմա, երբ հետադարձ հայացք ենք նետում, ուսումնասիրում նրա գործողությունների հաջորդականությունն ու փոխկապակցվածությունը, տպավորություն է ստեղծվում, որ ՀՀՇ-ի առաջնորդը հատուկ աշխատել եւ Հայաստանի կործանման ճանապարհային քարտեզ է մշակել:

ԸՆԴԴԻՄՈՒԹՅԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏԻ ԿԱԶՄԱՔԱՆԴՈՒՄԸ

Մինչ այն ներկայացնելը, փորձենք հասկանալ, թե ինչ նախապայմաններ են անհրաժեշտ` երկիրը կործանելու համար:
Պատմությունը, իսկ հատկապես` հայոց պատմությունը մեզ սովորեցնում է, որ պետությունը կործանելու համար նախեւառաջ անհրաժեշտ է պառակտում մտցնել, պառակտել ազգին, իշխող դասին եւ նույնիսկ պառակտում մտցնել նույն ճամբարներում, ասենք` իշխանության կամ ընդդիմության շարքերում: ԼՏՊ-ն պատմության լավ գիտակ է եւ քաջատեղյակ է այս ամենին, նաեւ` որպես հրեական ուղեղներով ղեկավարվող ԱՄՆ-ի գործակալ` ծանոթ է պետություններ կործանելու եւ ստրկացնելու արեւմտյան մեթոդներին, որոնց մեջ, ի դեպ, նույն պառակտումը կիրառվում է: Իսկ ԱՄՆ-ի կողմից տարբեր երկրներում տարիներ շարունակ կիրառվող մեթոդների արդյունքը գունավոր հեղափոխությունն է, ինչը արդեն իսկ հաջողվել է մի շարք երկրներում, իսկ որտեղ էլ ձախողվել է, միեւնույն է` նպատակներից մեկը` համատարած ավերածությունները եւ ճգնաժամը, այնտեղ իրականություն են դարձել: Թե ինչի են վերածվել այդ երկրները` հասկանալու համար բավական է ուշադրություն դարձնել Լիբիային, Սիրիային, Ուկրաինային եւ այլն...
Վերադառնանք ԼՏՊ-ին, ով 2007-ին հոգնելով միայնությունից եւ իր սեւ տան պատերից, նաեւ արդեն գծած լինելով մեր երկրի կործանման ճանապարհային քարտեզը, կրկին հրապարակավ հիշեցրեց իր գոյության մասին: Եվ ի±նչ տեղի ունեցավ դրանից հետո. մինչ այդ երկրում կար ընդդիմություն, ընդդիմադիր ուժեր, որոնք արդեն հասունացել էին եւ գնում էին միավորման: Կային ընդդիմադիր առաջնորդներ` ի դեմս Արտաշես Գեղամյանի, Վազգեն Մանուկյանի, Արթուր Բաղդասարյանի, որոնց ձայնն այն ժամանակ համենայնդեպս լսելի եւ ընդունելի էր, եւ որոնք կարող էին միավորվել մի դրոշի ներքո: Բայց եկավ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը եւ իր շուրջը համախմբեց միայն ՀԺԿ-ին, ՙՀանրապետություն՚ կուսակցությանը եւ ՀՀՇ-ածին մի քանի այլ կուսակցությունների ու գործիչների, իսկ այնպիսի քաղաքական ուժեր, ինչպիսիք էին ՍԻՄ-ը, ՙԱզգային միաբանություն՚ կուսակցությունը, ԱԺՄ-ն, ավելի ուշ նաեւ` ՀՅԴ-ն ու ՕԵԿ-ը, դուրս մնացին այդ անընդունելի անձի շուրջ միավորումից եւ արդյունքում դարձան իշխանական: Ընդդիմությունը պառակտվեց, թուլացավ, սակայն կար ժողովրդի մի ստվար զանգված, որը տենչում էր փոփոխությունների եւ պատրաստ էր պայքարելու: ԼՏՊ-ի հաջորդ քայլերն ուղղված էին այդ զանգվածին թուլացնելու եւ պառակտելու` նախեւառաջ հիասթափեցնելու միջոցով: Բոլշեւիկյան մեթոդներով կազմակերպելով 2008-ի մարտի 1-ի դեպքերը եւ նախապես անհանդուրժողականություն տարածելով ու ատելություն սերմանելով` ամենաճակատագրական պահին ԼՏՊ-ն կրկին հանգրվանեց իր սեւ տանը` իրեն վստահող ժողովրդին թողնելով անառաջնորդ, անկառավարելի, ինչի արդյունքը 10 զոհերն էին:
Ժողովրդի մի հատվածին հուսախաբ անելու եւ հիասթափեցնելու առաջին փուլն ավարտելուց հետո` մարտի 1-ից որոշ ժամանակ անց, ԼՏՊ-ն անցավ ընդդիմությունը ավելի թուլացնելու եւ պառակտելու հաջորդ փուլին` ստեղծելով ՀԱԿ դաշինքը, որը ՀՀՇ-ի վերածնունդն էր, եւ որում ի սկզբանե ընգրկված էր 17 կուսակցություն, որոնց մեծ մասն իրենցից ոչինչ չէր ներկայացնում: Սա մի կեղծ ընդդիմադիր միավոր էր, որը պետք է վիժեցներ իրական առողջ ընդդիմության ձեւավորման գործընթացը: Իբրեւ թե, տարբեր ուժերին միավորող այս միությունն իրականում իր իսկ ներսում սկսեց էլ ավելի պառակտել նույն ուժերին եւ տարաձայնություններ առաջացնել: Ծրագիրը հանճարեղ էր մտածված. սկզբից ստեղծել միություն, հետո` ՀՀՇ-ն արդեն ուղղակի ձեւով վերանվանելով` ստեղծել ՙՀայ ազգային կոնգրես՚ կուսակցություն` ՀԱԿԿ, եւ միության մնացած 16 կուսակցությունների անդամներին մեխանիկորեն դարձնել ՀՀՇ-ական: Հաշվարկված էր նաեւ, որ միության մնացած անդամներից շատերն էլ միանշանակ չէին համաձայնի դառնալ մեկ կուսակցություն` ՀՀՇ, եւ մեխանիկորեն դուրս կմնային ասպարեզից: Այդպես էլ եղավ. տեղի ունեցավ հերթական պառակտումն ու թուլացումը: Արդյունքում ՀԱԿ-ը փաստացի կորցրեց ՙՀանրապետություն՚ կուսակցությանը, Նիկոլ Փաշինյանին, Սասուն Միքայելյանին, Պետրոս Մակեյանին, բայց սրան քիչ անց կանդրադառնանք, քանի որ այս կորուստները կապված էին նաեւ ԼՏՊ-ի ՙԲՀԿ-ացման՚ հետ:
Հիմա ուշադրություն դարձնենք մեկ այլ կարեւոր հանգամանքի` ԼՏՊ-ն ՀԱԿ-ը հերթական անգամ պառակտելով` ՀԱԿԿ ստեղծեց միայն 2013-ին, երբ արդեն այս ընթացքում հասցրել էր իրագործել ընդդիմադիր զանգվածին հիասթափեցնելու ծրագրի հերթական փուլը` հրաժարվել էր մասնակցել նախագահական ընտրություններին` ցինիկաբար պատճառաբանելով, թե 68 տարեկան է: Արդյունքում` նախագահի թեկնածու առաջադրվեց ՀԱԿ խմբակցության պատգամավոր Հրանտ Բագրատյանը. եւս մեկ պառակտում: Սակայն, երբ քիչ անց ԼՏՊ-ն կուսակցություն ստեղծեց, ապա այդ դեպքում 68 տարեկան լինելու հանգամանքը նրան բնավ չխանգարեց գլխավորել այդ կուսակցությունը: Այսինքն, ԼՏՊ-ն գործել է հստակ գծված մեխանիզմով. առաջին քայլ` պառակտել ընդդիմությանը, երկրորդ քայլ` հիասթափեցնել ընդդիմադիր զանգվածին եւ այդպես շարունակ:

ԾՈՒՂԱԿ ԲՀԿ-Ի ՀԱՄԱՐ

Ընդդիմությանը կազմաքանդելու գործում ԼՏՊ-ի ամենաուժեղ հարվածը եղավ ՀԱԿ-ի ՙԲՀԿ-ացումը՚, որը` որպես գործընթաց, Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը սկսեց 2011-ից` իր հայտնի ՙքաղաքագիտական վերլուծությամբ՚ եւ արդեն 2014-ին վերածեց ողջ ընդդիմադիր դաշտի ՙԲՀԿ-ացման՚` ՙհրաշալի քառյակի՚ տեսքով: Ի դեպ, այդ նույն ՙհրաշալի քառյակում՚ ընդգրկվածներից ՙԺառանգությանը՚ ԼՏՊ-ն հասցրել էր ՙքցել՚ արդեն 2013-ին, երբ փաստացի կես միլիոն հետեւորդ ունեցող Րաֆֆի Հովհաննիսյանին աջակցելու փոխարեն` ՀԱԿ-ը ակտիվ կերպով անցավ նրան հարվածելուն եւ փնովելուն: Այնինչ, իրականում երկրում իրավիճակը փոխել ցանկացողը կարող էր օգտվել նման պատեհ առիթից, օգտագործել այդ կես միլիոն մարդու ներուժը եւ իրականացներ ՙցանկալի՚ փոփոխությունները: Բայց ԼՏՊ-ի ծրագիրն այլ էր:
Վերադառնանք ՙԲՀԿ-ացմանը՚. Գագիկ Ծառուկյանի հետ կապված` ԼՏՊ-ն նույնպես ուներ իր ծրագրերը` օգտագործել վերջինիս ռեսուրսները, արհեստականորեն բարձրացնել նրա վարկանիշը, նրան ՙպաս տալ՚ ընդդիմադիր զանգվածի մի զգալի հատվածը` արդյունքում է°լ ավելի քչացնելով այդ նույն ընդդիմադիր զանգվածը, այնուհետեւ դրդել, որպեսզի Ծառուկյանը դառնա նախագահի թեկնածու, ինչը, սակայն, ԼՏՊ-ն չկարողացավ անել: Ի դեպ, ԲՀԿ-ի հետ մերձեցումը ինքնին ենթադրում է նաեւ Ռոբերտ Քոչարյանի հետ թեկուզ չերեւացող, բայց շատ հնարավոր մերձեցում: Իր հետագա քայլերով Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը հասկացրեց, որ նաեւ դրան է ընդունակ իր նպատակին հասնելու համար` անկախ նրանից, թե ժամանակին ինչ թշնամական հարաբերությունների մեջ է եղել Քոչարյանի հետ: Եվ դա էլ ՀԱԿ-ում ամենաթարմ տարաձայնությունների ու նոր պառակտման պատճառներից մեկը դարձավ: Խոսքը Արամ Մանուկյան-Լեւոն Զուրաբյան հակամարտության մասին է: Հիշեցնենք, որ Արամ Մանուկյանը վերջերս Ռոբերտ Քոչարյանի հայտնի հարցազրույցից հետո ասել էր, որ իր համար նման գործիչ գոյություն չունի: Այս հայտարարությունը, ինչպես պարզվեց, Լյովիկ Զուրաբյանի սրտով չէր, իսկ գաղտնիք չէ, որ Լյովիկ Զուրաբյանը` նախ Քոչարյանի հետ համագործակցելու ախորժակ ունի, բացի այդ` ԼՏՊ-ի անմիջական կամակատարն է ՀԱԿ-ում եւ նրա իրավահաջորդը դառնալու հավակնորդը: Եվ ահա Լյովիկ Զուրաբյանի եւ Արամ Մանուկյանի միջեւ սեւ կատու անցավ, ինչը վերաճեց սեւ կատուների երամի, որոնք անցան նաեւ ՀԱԿ-ի երիտթեւի անդամների միջով: ԼՏՊ-ի եւս մեկ ծրագիր հասավ իր նպատակին` ՀԱԿ-ը հայտնվեց հոգեվարքում: Ի դեպ, ՙԲՀԿ-ացման՚ այս երկարատեւ ծրագրից տուժեց նաեւ ԲՀԿ-ն, քանի որ արեւմտամետ ԼՏՊ-ի ազդեցության ներքո ռուսամետ ԲՀԿ-ում ակտիվացավ եւ ուժեղացավ օսկանյանական` արեւմտամետ թեւը, որը, ինչպես արդեն պարզ է հայտնի սրճարանային զրույցի ձայնագրությունից, Լյովիկ Զուրաբյանի հետ նույն ՙգծի՚ վրա են:
Վերջում` կրկին մի փոքր էլ քառյակի մասին: Քառյակի կազմավորման նպատակը նախ` ԱԺ-ի աշխատանքը կազմալուծելու փորձն էր, ապա` կրկին Ծառուկյանի ռեսուրսներն օգտագործելը, քանի որ քառյակն առերես հավաքված է ԲՀԿ-ի շուրջ, եւ ավելի հեռահար նպատակ` նախկին երկու նախագահների` Տեր-Պետրոսյանի եւ Քոչարյանի համար նպաստավոր հող նախապատրաստելը: Սա, իհարկե, ավելի թաքնված նպատակ է, ինչը, սակայն, երկար թաքցնել հնարավոր չի լինի: Ռոբերտ Քոչարյանի հետ հնարավոր մերձեցումն էլ ԼՏՊ-ին պետք չէր լինի, եթե չլիներ Մաքսային միությանն անդամակցելու հանգամանքը: Այս իրողությանը Արեւմուտքի ծառա ԼՏՊ-ն չափից դուրս արագ համակերպվեց` հավանաբար հաշվարկելով, որ չհամակերպվելու դեպքում նա ամբողջությամբ կհայտնվի քաղաքական լուսանցքում, քանի որ ռուսաֆոբիա տարածելու ամերիկյան տեխնոլոգիան Հայաստանում, լավագույն դեպքում, աշխատում է ընդամենը 50-100 մարդու շրջանում, այսինքն` անարդյունավետ է: Իսկ ՄՄ մտնելու իրողության հետ համակերպվելու դեպքում, բնականաբար, Քոչարյանը` որպես ՌԴ իշխանությունների կողմից հարգանք եւ կշիռ ունեցող գործիչ, ԼՏՊ-ի համար ձեռնտու եւ պետքական կարող էր դառնալ: Այսինքն, ծերուկը պահի տակ իրեն չկորցրեց եւ կատարեց հաշվարկ` երկու զուգահեռ սցենարներով. եթե ամերիկյան սցենարը չաշխատի, ապա կաշխատեցնի ռուսական սցենարը: Ամեն դեպքում, չենք կարող հերքել, որ ԼՏՊ-ն խելացի, փորձառու եւ հմուտ գործիչ է, քանի որ հրեշավոր ծրագրերն էլ են տաղանդ պահանջում:

ՍԱՐԳԻՍ ԲԱԼԱՅԱՆ