ԱՆՀԱՅՏ ԿՈՐԱԾ ԱԶԱՏԱՄԱՐՏԻԿԻ ՄԱՅՐ. «ՈՐԴԻՍ ԾՆՎԵԼ ԷՐ ՀԱՅՐԵՆԻՔԻ ՀԱՄԱՐ»

ԱՆՀԱՅՏ ԿՈՐԱԾ ԱԶԱՏԱՄԱՐՏԻԿԻ ՄԱՅՐ. «ՈՐԴԻՍ ԾՆՎԵԼ ԷՐ ՀԱՅՐԵՆԻՔԻ ՀԱՄԱՐ»

Հունիսի 29-ին ՀՀ-ում նշվում է անհայտ կորած ազատամարտիկների հիշատակի  օր: Արցախյան հերոսամարտի ժամանակ 1992 թվականի  հենց այս օրը`հունիսի 29-ին, 76  ազատամարտիկներ անհայտ կորան, նրանց մասին մինչ այսօր չկա որեևէ տեղեկություն: 22 տարի է անցել այդ օրվանից, սակայն անհայտ կորած ազատամրտիկների ընտանիքները չէր կորցրել իրենց հույսը` հավատում են, որ անպայման մի օր կվերադառնան իրենց զավակները, ամուսիները, հայրերը, ովքեր անցնելով պատերազմի բովով չեն կարող գեթ մեկ օր չապրել իրենց ազատագրած հողում: Այսպիսի մեծ հույսով է իր որդուն` ՎՐԵԺ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻՆ սպասում մայրը`Սամարա  Գրիգորյանը: Հպարտության արցունքներն աչքերին պատմում է, որ այն օրը, երբ ծնվեց որդին եւ նրան անվանեցին Վրեժ  այդ օրվանից էլ ադեն կանխորոշված էր նա ճակատագիրը:

Վրեժը տան երրորդ զավակն էր, երկու եղբայրները ծառայել էին Խորհրդային Միության բանակում եւ ըստ օրենքի նա ազատվել է ծառայությունից , սակայն ամեն պատրվակ օգտագործում  էր բանակ գնալու համար:

«Երբ ծնվեց երրորդ որդիս մտածում էի նրան Արմեն, Արսեն կամ Ա տառով այլ անուն` երկու որդիներիս անունըԱղասի է ու Աբել,  սակայն ամուսինս եկավ ու ասեց, թե որդուս անունը Վրեժ եմ դրել: Անունը սրտովս չէր, վիճեցի ամուսնուս հետ , նա էլ թե որդիս պետք է Հայրենիքի վրեժը լուծի: Ամուսինս որբ է մեծացրել, նրա ընտանիքին 1915 թվականի Հայոց Ցեղասպանության ժամանակ թուրքերը ոչնչցրել են եւ նա բազմաթիվ գաղթականների հետ առանց ընտանիքի  հասել է Գյումրի:Սկեսուրս տեսել է այն ոճրագործությունը , որին զոհ է գնացել եղբայրը, մայրը եւ մյուս հարազատները,ճիշտ է նրա համար այդ ամենը վերհիշելը դժվար էր, բայց թոռներին միշտ պատմում էր»,-վերհշում  է ՍԱՄԱՐԱ  ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԸ: Կանցնեին տարիներ եւ Վրեժը թողած մեկ թշնամուն`թուրքին, կպայքարեր մեկ այլ թշնամու`ադրբեջանցու դեմ, ով հետեւելով իր հարեւանին փորձում էր տիրանալ հայկական հողերին, ինչը կանխվեց Վրեժների Մոնթեների ու այլ հայ հերոսների պայքարի ու կյանքի գնով:

Երբ տեղի ունեցավ 1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժը Վրեժը դեռ 16 տարեկան էր, լսելելով  , որ հայրը մեկնում է Սպիտակ օգնության,  նա  թողնում է դպրոցը եւ երկու շաբաթով գնում Սպիտակ: Վերադառնալուց հետո միշտ ուզում էր գնալ Արցախ. «Արդեն 1989 թվական էր`փետրվար ամիսը,Վրեժը ցանկություն հայտնեց, որ ուզում է գնալ Արցախ պապկին ու մորաքրոջը տեսնելու համար, ես  ինքս ԼՂՀ  Շահումյանից եմ:Ինչ իմանայի, որ Վրեժը այլ նպատակներ ուներ: Ոչինչ չասացի. նա գնաց…»,-նշեց Ս.Գրիգորյանը:

Անցնում է մի քանի ամիս,  Վրեժը վերադառնում է Երեւան`բոլորովին վերափոխված`17 տարեկան Վրեժը արդեն պատերազմում կռվող զինվոր էր, կռվում էր «Զեյթուն» ջոկատում,հերթական հաղթանակը տանելուց հետո եկել էր ընտանիքին տեսնելու: Զինվոր որդուն` իր Վրեժին տեսնելով  հայրը հպարտությամբ ընդառաջ է գնացել եև նրան գրկել, իսկ մայրը ինչպես ասում է մտահոգվել է. «Ասացի էս մի մատ երեխեն իր բռնած զենքից թեթեւ է, չեմ թողնելու նորից վերադառնա պատերազմի դաշտ: Հետո գրպանից նկարներ հանեցի,որոնք նկարվել է պատերազմի դաշտում,մի քանիսն էլ` Շահումյանում…»

Ոչ մայրը, ոչ հարազատները Վրեժին հետ պահել չեն կարողացել.Մոր ձեռքը համբյուրելով Վրեժն ասել է.

-Մամ ջան ես երդում եմ տվել եւ իմ նպատակին պետք է հասնեմ: Մամ չնեղվես,  ես անպայման գալու եմ,   մտածիր  թե ինչո՞ւ է Աստված քեզ երեք որդի պարգեւել, նրանք երեքն էլ քոննը չեն, Ես Հայրենիքի համար եմ, եղբայրներիցս մեկը`Աստծո, իսկ մյուսը`ընտանիքի: Ծնող կա այդ մի որդին էլ չունի:

Մայրը անզոր է եղել որւէ բան փոխել  որդու «նախատինքից» հետո , նրան օրհնելով ճանապարհել է:

1992 թվականին  Վրեժը եւ ջոկատի մյուս անդամները Ստեփանակերտում հանդիպում են Կոմանդոսի`Արկադի Տեր Թադեևոսյանի հետ, ով նրանց հայտնում է, որ  22 հոգանոց «Արաբո»   ջոկատին սպասվում է խիստ մարտ `Մարտակերտի Լենինավան գյուղում, ովքեր ցանկություն ունեն կարող են միանալ ջոկատին: Առաջիններից մեկը Վրեժն էր: «Գիշերը ջոկատը պատրաստվում է մարտի , ամբողջ ջոկատը պատրաստվում է, նրանք աստիճան դնելով  անցնում են գետի մի կողմը, սակայն չգիտես ինչու աստիճանը հետ չեն վերձնուոմ, այսքան փնտրտուքներից հետո դեռ չենք հասկացել ինչու են այդպես արել:  Ինչու չվերձրեցին, որ տղաները ընկան շրջափակման մեջ:

Երեք տարի առաջ Ադրբեջանը ցույց տվեց մեր տղաների հերոսական արարքներից մի հատված, թե ինչպես են նրանք վերացնում թշնամական ամբողջ օդուժը , տեսանյութում տեսա ծանոթ մարտիներից մի քանիսին, բայց Վրեժիս չտեսա…Չեմ հավատում, որ նրան որեևէ բան է եղել,Վրեժը այլ տեսակ էր, ես սպասում եմ նրան, նա Աստծո տված էր…»

ԶՎԱՐԹ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ