ԵՆԹԱԴՐՈՒՄ ԵՄ` ԶՎԱՐԹՆՈՑՈՒՄ ՏԵՂԻ ՈՒՆԵՑԱԾԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊԻՉՆԵՐԸ ԽԱԽՏԵԼ ԵՆ ՆԱԽԱՊԵՍ ՑՈՒՅՑ ՏՎԱԾ ՍՑԵՆԱՐԸ

ԵՆԹԱԴՐՈՒՄ ԵՄ` ԶՎԱՐԹՆՈՑՈՒՄ ՏԵՂԻ ՈՒՆԵՑԱԾԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊԻՉՆԵՐԸ ԽԱԽՏԵԼ ԵՆ ՆԱԽԱՊԵՍ ՑՈՒՅՑ ՏՎԱԾ ՍՑԵՆԱՐԸ

Ժամանակին, երբ ասում էին, որ մեզ ժառանգություն մնացած պատմամշակութային տարածքներն անգին են ու սրբավայր, անքննելիորեն հաստատում էինք: Բայց, այսօր պարզվում է, որ օրինակ` Զվարթնոցի տարածքը` մեկ օրվա համար, կարող ես վարձակալել 700 հազար դրամով եւ տարածքում անել այն, ինչ սիրտդ ցանկանում է, ասենք` կիսամերկ շրջիր եւ վայելիր սրբավայր հանդիսացող տարածքն ու կիսավեր կոթողները: Իսկ Գառնիի հեթանոսական տաճարը կարող ես վարձակալել գրեթե կրկնակի թանկ` 1 մլն 200 հազար դրամով:

Քանդակագործ, դիզայներ ՆՈՒՌ` ԱՐՄԱՆ ԴԱՎԹՅԱՆՆ «Իրավունքի» հետ զրույցում ասաց, որ Զվարթնոցի տարածքում տեղի ունեցածի մասին այդքան էլ տեղեկացված չէ, բայց.

-  Միայն գիտեմ, որ ինչ-որ միջոցառում է եղել: Բայց առաջին դեպքը չէ, որ Զվարթնոցում միջոցառումներ են անցկացվում` այն պատմամշակութային հուշարձան է, գործող եկեղեցի չի համարվում, եւ առհասարակ, աշխարհում ընդունված է պատմամշակութային հուշարձաններում անել միջոցառումներ: Բայց հարցը այն է, թե` ինչ միջոցառումներ:

- Նույնիսկ ներքնազգեստով անձինք են պտտվել տարածքում, դա վկայում են լուսանկարները:

- Այ, դա արդեն հարիր չէ նման տիպի տարածքին, քանզի եկեղեցու տարածքը սրբավայր է: Եվ հենց այնպես չի ընտրվել այդ տարածքը` եկեղեցի կառուցելու համար: Տվյալ վայրում սրբավայր է եղել, եւ եկեղեցի են կառուցել: Այստեղ Մշակույթի նախարարության բացթողումը կա, ինչպես նաեւ եկեղեցու` Վեհարանի: Ես ունեցել եմ նախադեպ, երբ Զվարթնոցի այդ նույն տարածքում պետք է իմ «Արատտա» հավաքածուի ցուցադրությունն իրականցնեի, եւ այդ ժամանակ Մշակույթի նախարարությունը եւ Վեհարանը շատ խիստ հետեւում էին, որպեսզի միջոցառումը հարիր լինի տվյալ տարածքին` ինչ պետք է ցուցադրվի, եւ ինչ երաժշտության տակ պիտի ցուցադրվի: Չեմ կարծում, որ այդ խստությունը միայն իմ նկատմամբ է եղել, հետեւաբար, կարծում եմ` տվյալ պարագայում էլ նույն խստությունը եղել է, ենթադրում եմ, որ Զվարթնոցում տեղի ունեցածի կազմակերպիչները խախտել են նախապես ցույց տված սցենարը` ներկայացրել մի սցենար` իրականացրել ուրիշը: Այստեղ, երեւի թե, պետք է մեղավորներին փնտրել կազմակերպիչների մեջ, ոչ թե` թույլատրողների:

- Իսկ Գառնու տաճարում տեղի ունեցած ճաշկերույթի մասին ի՞նչ կասեք:

- Գառնու հետ կապված ասեմ, որ այն եւս պատմամշակութային վայր է, որտեղ ինչ-որ բաներ իհարկե չի կարելի կառուցել: Դրա մասին բազմիցս խոսել եմ, երբ այնտեղ ուզում էին սրճարան կառուցել: Բայց, պատմաբանորեն հիմա փորձեմ բացատրել. Հեթանոսական շրջանում ընդունված է եղել այդ տարածքում խրախճանքներ, տարբեր տեսակի տոնակատարություններ անցկացնելը, ավելին` Խորհրդային շրջանում այնտեղ էստրադային մեծ համերգներ են անցկացվե: Դդրա համար, կարծում եմ, որ հանցագործություն չի իրականացվել, սրբապղծություն էլ չկա, եթե ինչ-որ միջոցառում է անցկացվում, կարեւորը պատմամշակութային արժեքը չեն վնասել եւ տվյալ տարածքը կոնկրետ հոգեվոր տեսակով էլ չեն խախտել: Հիմա իրականում օբյեկտիվ եմ խոսում, որովհետեւ եթե դա լիներ եկեղեցու ներսում ես մի գուցե եւ այլ կերպ խոսեի: Չնայած, Իտալիայում, Ֆլորենցիայում կամ Վենեցիայում շատ եմ տեսել, որ եկեղեցու ներսի տարածքում անցկացվում է դասական երաժշտության համերգ, ժամանակակից նկարչի կամ քանդակագործի ցուցահանդես: Ասեմ ավելին` Վեհափառին առաջարկել եմ, որ մեր որոշ ժամանակակից եկեղեցիներում, օրինակ` Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցիում նման միջոցառումներ անցկացվի, դրանով մարդկանց գրավելով դեպի եկեղեցի: Նորից վերադառնալով Գառնիի տաճարին` այն հեթանոսական ժամանակաշրջանում հայտնի խրախճանքների վայր է եղել, այդտեղ թագավորական ամառանոց է եղել, բաղնիքներ: Այսինքն` իր գաղափարախոսությամբ այն այդպիսին էլ եղել է, դա հեթանոսական շրջանի հավատքի դրսեւորումներից մեկն է եղել` ուրախությունը, խրախճանքը սրբավայրում: Այդիսկ պատճառով, չեմ տեսնում ոչ մի հոգեւոր խախտում, կարեւորը որ տարածքին ինչ-որ կոնկրետ վնաս հասցրած չլինեն:

ԼԻԼԻԹ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ