«ՏԱՂԱՐԱՆ» ՀԱՄՈՒՅԹԸ ՀԱՆԴԵՍ ԿԳԱ ՆՈՐԱՍՏԵՂԾ ԲԱՍ-ՍԱՆԹՈՒՐ ՆՎԱԳԱՐԱՆՈՎ

«ՏԱՂԱՐԱՆ» ՀԱՄՈՒՅԹԸ ՀԱՆԴԵՍ ԿԳԱ ՆՈՐԱՍՏԵՂԾ ԲԱՍ-ՍԱՆԹՈՒՐ ՆՎԱԳԱՐԱՆՈՎ

Իրականություն է դարձել Հնագույն երաժշտության «Տաղարան» համույթի գեղարվեստական ղեկավար եւ դիրիժոր Սեդրակ Երկանյանի եւ բոլոր արվեստասերներիի երազանքը` ստեղծվել է Բաս-սանթուր նվագարանը, որը ժամանակին շատ է կաեւորել Կոմիտասը: Համույթը գործիքն ունենալու համար դիմել էր ՀՀ մշակույթի նախարարությանը, որի աջակցությամբ էլ բաս-սանթուր նվագարանի պատրաստող վարպետ Ալբերտ Զաքարյանի կողմից կյանքի կոչվեց վաղեմի երազանքը: Սեդրակ Երկանյանը խոստովանում է, որ հին հայկական բաս-սանթուր ունենալու խնդիրը իրեն միշտ մտահոգել է եւ այն գործիքը, որը դպրոցներում կամ երաժշտական ուսումնարաններում ժամանակին ստիպված օգտագործել են, դա սիմբալն է եղել` նման սանթուրի, որը տեմբրի առումով շատ աղքատիկ է եղել. «Ի վերջո, իրականացավ մեր նպատակը` ունենալ սանթուր: Այս նվագարանը բացառիկ է նրանով, որ ունի հավելյալ ռեգիստր, ինչը նոր խոսք է հայկական ժողովրդական նվագարանների ծիրից ներս»,-փաստեց ՍԵՐԱԿ ԵՐԿԱՆՅԱՆԸ: Ըստ նրա, հաշվի առնելով նվագարանի տեմբրը, նշված գործիքի համար պետք է գրվեն նոր ստեղծագործություններ, որպեսզի նվագարանը անսամբլային ներգրավվածության մեջ իր ուրույն ասելիքն ունենա: Ս.Երկանյանի մտահղացմամբ նվագարանի ձայնածավալային հնարավարությունները լայնացվել են դեպի բասային հնչյուններ: Սանթուրի ստեղծող վարպետ Ալբերտ Զաքարյանի խոսքով` 10 տարի շարունակ ուսումնասիրում է այս նվագարանը եւ տարին 1-2 սանթուր է պատրաստում: Սանթուրը պատրաստելու համար փայտի ընտրությունը բավականին մեծ ժամանակ է պահանջում, բացի այդ, տվյալ փայտը պետք է անցնի համապատասխան չորացման փուլ, որից հետո միայն կարելի է պատրաստել սանթուր: Վերջին սանթուրը, որը պատրաստել է վարպետը, նրանից պահանջվել է 1 ամիս: «Սանթուրի պատրաստման համար ծառայել են ընկուզենու, հաճարենու, եղեւնու եւ հոնի փայտ»,-նշեց ԱԼԲԵՐՏ ԶԱՔԱՐՅԱՆԸ:

Սանթուրը հայկական ավանդական նվագարաններից է: Օգտագործել են, թե՛ որպես նվագակցող, թե՛ որպես մենանվագող նվագարան, այն մեծ տարածում է ունեցել արեւմտյան Հայաստանի տարածքում: Նվագարանի ձայնածավալը` փոքր օկտավայի սոլից-մինչեւ երրորդ օկտավայի Ռե: «Տաղարան» համույթում սանթուրը օգագործվում է 2003 թվականից սկսած` հայկական ավանդական երգերի եւ նվագարանների ժամանակ եւ՛ որպես նվագակցող, եւ՛ որպես մենանվագող նվագարան: Նշենք, որ հունիսի 19-ին Կոմիտասի անվան կամերային երաժշտության տանը տեղի կունենա բաս-սանթուր նվագարանի շնորհանդեսը , որի ընթացքում սանթուհարուհի Թեհմինե Ջերեջյանը հայ հանդիսատեսին կպարգեւի անմոռանալի համերգ` սանթուրի անմահ հնչյուններով:

ԶՎԱՐԹ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ