«ՊԵ՞ՏՔ Է ՀՐԱԺԱՐՎԵԼ ԲԱՐՁՐԱԿՐՈՒՆԿ ԿՈՇԻԿՆԵՐԻՑ»

«ՊԵ՞ՏՔ Է ՀՐԱԺԱՐՎԵԼ ԲԱՐՁՐԱԿՐՈՒՆԿ ԿՈՇԻԿՆԵՐԻՑ»

- Հարթաթաթությունը վտանգավո՞ր է: Արդյո՞ք պետք է հրաժարվել բարձրակրունկ կոշիկներից: Համացանցում կարդացել եմ, որ դրական ազդեցություն ունեն ծովի աղով վաննաները, մերսումները, ճի՞շտ է:

Հարցին պատասխանում է «Մուրացան» համալսարանական հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ, վնասվածքաբան ԲԱԳՐԱՏ ԲԱՎԵՅԱՆԸ:

-Մարդու ոտնաթաթը յուրահատուկ կառուցվածք ունի: Կենդանական աշխարհի ոչ մի ներկայացուցիչ չունի նման կառուցվածքի ոտնաթաթ: Տեսեք` նույն կենգուրուն էլ երկու ոտքի վրա է կանգնում, սակայն ոչ թե քայլում է, այլ ցատկում է: Միայն մարդուն է բնորոշ երկու ոտքի վրա ուղիղ կանգնել եւ քայլելը: Ոտնաթաթերի վրա է տեղափոխվում մարմնի ամբողջ ծանրությունը:
Եթե ուսումնասիրենք ոտնաթաթի կառուցվածքը` կտեսնենք, որ  ներբանային հատվածն ունի երկու կամար` երկայնական եւ լայնական: Ոտնաթաթի կամարները ունեն ամորտիզացիոն հատկություն եւ մեղմում են քայլելու եւ վազելու ժամանակ հարվածային ուժերը: Կամարների հարթեցման ժամանակ տուժում է վերոնշյալ հատկությունը, որի արդյունքում հարվածային ուժերը փոխանցվում են սրունք-թաթային, ծնկան, կոնք-ազդրային հոդերին եւ ողնաշարին, սակայն վերջիններս ունակ չեն մեղմելու հարվածային ուժերը: Արդյունքում առաջանում են ցավեր հոդերում եւ ողնաշարում: Ծանր դեպքերում կարող է զարգանալ երակների վարիկոզ լայնացում:
Ինչպես նշեցի, մենք ունենք երկու կամար` երկայնակի եւ լայնակի, հետեւաբար, տարբերում ենք` երկայնական եւ լայնական հարթաթաթություններ, կախված այն հանգամանքից, թե որ կամարն է ավելի հարթված: Տարբերում են նաեւ հարթաթաթության կոմբինացված ձեւը, որն այլ կերպ անվանում են լայնական-երկայնական հարթաթաթություն: Այստեղ ունենք երկու կամարների հարթեցում:
Եթե դասակարգենք հարթաթաթությունների տեսակները, ապա պետք է ասենք, որ հարթաթաթությունը լինում է բնածին եւ ձեռքբերովի: Բնածին հարթաթաթությունների ժամանակ ավելի շատ հանդիպում է լայնական հարթաթաթությունը: Այն առաջանում է ներարգանդային զարգացման շրջանում` ոտնաթաթի ոսկրերի, մկանա-կապանային համակարգի ոչ ճիշտ ձեւավորման պատճառով:
Ձեռքբերովի հարթաթաթությունը բաժանվում է մի քանի խմբի: Տարբերում են` հետվնասվածքային, պարալիտիկ, հետռախիտիկ, ստատիկ հարթաթաթություններ:
Մոտ 80% դեպքերում հանդիպում է ստատիկ հարթաթաթությունը: Վերջինս պայմանավորված է մկանա-կապանային ապարատի թուլությամբ: Հարթաթաթությունը կարող է զարգանալ ինչպես գերծանրաբեռնվածության, այնպես էլ թերծանրաբեռնվածության ժամանակ:
Հարթաթաթության առաջացմանը նպաստում են նաեւ ավելորդ քաշը, կոշիկի ոչ ճիշտ ընտրությունը` բարձր կրունկներ, նեղ կոշիկ:
Ըստ ոտնաթաթի ձեւախախտման` տարբերում ենք երեք աստիճանի հարթաթաթություն:  
Կամարների հարթման արդյունքում մեծանում է ոտքի չափսը եւ անհատը ստիպված է լինում մեկ կամ կես համար ավելի մեծ չափսի կոշիկ հագնել: Հետագայում նկատվում է հոգնածություն քայլելու ընթացքում, նույնիսկ թեթեւ ծանրաբեռնվածությունների ժամանակ, առաջանում է ցավ սրունքների, ինչպես նաեւ ծնկների, գոտկատեղի հատվածում: Ներբանային մասում առաջանում են հարուկներ:
Ծովի աղը, այո, խորհուրդ է տրվում` ցավերը մեղմելու, հանգստացնելու, արյան շրջանառությունը լավացնելու համար, մերսումները` նույնպես:
Սակայն առաջնահերթ, եթե առկա է հարթաթաթություն, պետք է կոշիկի ճիշտ ընտրություն կատարել. կոշիկը չպետք է լինի սեղմող, հատկապես մատների շրջանում, կրունկը չպետք է լինի շատ բարձր: Օպտիմալ կրունկի բարձրությունը պետք է լինի 3-5 սմ: Բարձրակրունկ կոշիկներ կրել շաբաթական 7 ժամից ավելի` խորհուրդ չի տրվում: Ցանկալի չէ նաեւ կրել տափակ կոշիկներ:
Խորհուրդ է տրվում նաեւ հատուկ ներդիրներ (սուպինատորներ) օգտագործել: Այդ ներդիրները արհեստականորեն ձեւավորում են կամար եւ կրունկից ինչ-որ չափով հանում  ծանրաբեռնվածությունը:
Ներկայումս ոտնաթաթի սկանոգրամմայի միջոցով կարելի է ձեռքբերել անհատական ներդիրներ:
Օգտակար է քայլել առանց կոշիկների խոտի եւ ավազի, բայց ոչ հարթ մակերեսների վրա: Հարթաթաթության կանխարգելման եւ բուժման համար ցուցված է վարժությունների շարք:

Հարցին պատասխանել է նաեւ կինեզիթերապեւտ, ռեաբիլիտոլոգ ԱՐԱՄ ՆԱԼԲԱՆԴՅԱՆԸ.

-Հարթաթաթությունը կարող է մի շարք հիվանդություններ առաջ բերել. փոխվում է ծանրության կենտրոնը, անհատը սկսում է քայլել դեպի առաջ եկած, ինչի արդյունքում ողնաշարի հետ խնդիրներ կարող են առաջանալ` կիֆոզ, սկոլիոզ:
Սկզբնական շրջանում անհատը գանգատվում է ստորին վերջույթների, հոդերի, գոտկային հատվածում ցավերից. դժվարանում է քայլել:
Հարթաթաթության հետեւանքով կարող են առաջանալ նաեւ աճառային սկավառակների հետ կապված խնդիրներ, իշիազ (նստանյարդի բորբոքում), օստեոխոնդրոզ, ինչը, ի դեպ, պահանջում է բավականին լուրջ բուժում:
Ողնաշարի խնդիրներ ունեցող պացիենտների մոտ պետք է պարտադիր պարզել հարթաթաթության առկայությունը կամ բացակայությունը: Դրանից է կախված բուժման  ընթացքը:
Ինչ վերաբերում է մերսումներին, եթե խոսքը ձեռքբերովի հարթաթաթության մասին է` ցուցված է. նշանակվում է նաեւ բուժական ֆիզկուլտուրա: Կա հատուկ մշակված վարժություններ: Այս ամենը լավ արդյունք է տալիս: Բուժման արդյունավետությունը կախված է հարթաթաթության աստիճանից, պացիենտի տարիքից, ինչպես նաեւ` երբ են դիմել բժշկի:

ՎԼԱԴ ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ