ՈՎ Է ԻՐԱԿԱՆՈՒՄ ԱՎԱԶԱԿԱՊԵՏԸ

ՈՎ Է ԻՐԱԿԱՆՈՒՄ ԱՎԱԶԱԿԱՊԵՏԸ

Աչքներս լույս, այսօր վերջապես հայ հանրությունը կարժանանա նոր թամաշայի` ի դեմս ՙքառյակի՚ ոչ իշխանական ուժերի 12 կետերի: Սույն հաճելի լուրը հրապարակեց ՙԺառանգություն՚ խմբակցության ղեկավար Ռուբիկ Հակոբյանը, անգամ ժամը ներկայացրեց` 13:30: Ու նաեւ պարզվում է, որ ոչ միայն ներքին, այլեւ արտաքին քաղաքականության հարցեր կներառվեն` մասնավորապես Աստանայում եվրասիական ինտեգրացիայի եւ միջազգային կազմակերպություներում ՀՀ պատվիրակությունների աշխատանքի  վերաբերյալ: Իսկ այ ԼՏՊ-ի վերջին` չարությամբ ներծծված բայղուշությունը ՙքառյակը՚ չի քննարկել:
ԹԱԼԱՆԻ ՆԱԽԱՀԱՅՐԸ

ԼՏՊ-ի` ՙՀայաստանի կործանման Սերժ Սարգսյանի ճանապարհային քարտեզը՚ հոդվածին արձագանքել են շատերը` ԱԺ նախագահով եւ վարչապետով սկսած, Հրայր Թովմասյանով վերջացրած: Մասնավորապես վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը արձագանքել է այսպես. ՙՄաղձ, նենգություն, մաղձ ու կրկին մաղձ: Մարդիկ իրենց կյանքում մեծությունների, սիմվոլների կարիք ունեն, մի±թե կարելի է այդքան իջեցնել պաշտոնաթող նախագահի ինստիտուտը:
Տարիներ առաջ նա իջել է Հայաստանի նախկին նախագահի պատվանդանից եւ առ այսօր չի կարողանում բարձրանալ այդտեղ: Ինչ-որ մի երկուսի կողմից գրված եւ միայն նույն երկուսի կողմից ընթերցված գրվածքների վրա հղումներ անելով` բազմաթիվ ստեր շարադրել, որպեսզի վերջում կառավարությանը պիտակավորել թալանի մեղադրանքներով:
Ժողովուրդը նման դեպքերում ասում է` աղվեսն իր պոչն է վկա բերում: Թալանի նախահայրը ամենուր թալան է փնտրում, որ սեփական մանր շահերը առաջ տանի: Ամոթ է: Չի ստացվելու: Մեր գործունեությամբ ավելի քիչ տարածք ենք թողնելու նման ցնդաբանությունների համար: Այսքանը՚:
Բավականին ճշգրիտ սահմանում է տրված` թալանի նախահայր, եթե հիշենք, թե ինչ ավերակներ թողեց ԼՏՊ-ն Խորհրդային Հայաստանից ստացած պատկառելի ժառանգությունից: Գալուստ Սահակյանն էլ, ԱԺ նիստը բացելուն պես արձանագրեց` որոշ մարդկանց թվում է, թե անցյալն այլեւս մոռացված է, եւ ոչ ոք այդ մասին այլեւս չի հիշեցնելու. ՙԿարծես` ոչինչ արձանագրված չէ, եւ չկան մարդիկ, որոնք նույն բառերով կարող են սլաքը հակառակ ուղղությամբ թեքել՚: ԱԺ նախագահը նաեւ նշեց, որ իշխող մեծամասնությունն առայժմ չի ցանկանում նույնպիսի կտրուկ բառերով պատասխան հղել:
Այսինքն` ԼՏՊ-ին հիշեցրին, որ ոչինչ մոռացված չէ, ու ոչ ոք մոռացված չէ, եւ հանրության հիշողությունը թարմացնելու համար նյութի պակաս հաստատ չկա:
Ինչու այսքան ուշադրություն դարձվեց հենց ԼՏՊ-ի մաղձոտ թունարձակման վրա, թեեւ պարզ է, որ մի կողմից` նրա ներկայացուցիչները խորհրդարանում` ի դեմս ՀԱԿ խմբակցության, պիտանի չեն ոչ բնությանը, ոչ մարդկությանը, մյուս կողմից` մասսայական բողոքի ակցիաներ սկսելու սոցիալական հիմքեր չկան, եւ երրորդը` ակնհայտից էլ ակնհայտ է, որ Հայաստանի եվրասիական ինտեգրումը անկասելի է: Իհարկե, պատճառն այն չէ, որ ԼՏՊ-ն ունի առաջին նախագահի կարգավիճակ, ոչ էլ նրա հռետորական տաղանդը: Թերեւս, առավել ուշագրավ են նրա ստվերային կապերը: Զորօրինակ, այսպես կոչված, ՙքաղաքացիական հասարակությունը՚ իր գրանտածիծների բանակով եւ ամերիկյան հարկատուի հաշվին եկող փողերով առանձնապես վտանգ իրենից չի ներկայացնում, քանզի մի կողմից հանրությունն ամբողջովին  մերժում է հակառուսական գաղափարախոսությունը, մյուս կողմից էլ` սրանք սովոր են փափկակենցաղ կյանքին ու դժվար թե ռեալ ի զորու լինեն ՙֆեյսբուքյան հերոսից՚ վերածվել փողոցային հեղափոխականի: Գումարած դրան, այդ կոնտիգենտի ամբողջ շարժը բավականին հեշտ է բացահայտել համացանցի մոնիթորինգով, նրանց գործող անձինք բոլորն անխտիր հայտնի են, եւ հարկ եղած դեպքում այդ կոնտինգենտին հնարավոր է գլխատել եւ վնասազերծել մեկ-երկու օրում:
Այլ է Լեւոն Ակոպիչի պարագան: ԶԼՄ-ներն արդեն անդրադարձել են Հայաստանում առաջիկայում սպասվելիք մասսոնական հավաքին ու ԼՏՊ-ի առնչությանը դրա հետ: Նաեւ տեղեկատվություն է եղել, թե ինչ բարձր դիրք նա ունի մասսոնական հիերարխիայում, որ իր ՙսեւ դղյակում՚ պետք է ընդունի ֆրանսիացի մասսոնների առաջնորդին: Իսկ այդ կապերը, ի տարբերություն ամերիկաստեղծ ՙքաղաքացիական հասարակության՚, հետքեր չեն թողնում համացանցում, այդ համակարգը ինչպես գործում էր դարեր առաջ` փոստատար աղավնիների դարաշրջանում, նույնկերպ գործում է եւ այսօր: Եվ այդ ցանցի զգալի մասը, այդ թվում եւ պետական օղակներում, կարող է եւ հայտնի չլինել, ինչպես նաեւ նույն հեշտությամբ չես հետեւի այդտեղ ֆինանսական միջոցների շարժին, ինչպես գրանտածիծների պարագայում: Ու թեեւ ՀԱԿ-ը` որպես քաղաքական միավոր, արդեն օգտագործված նյութ է, նույնիսկ քաղաքական աղբի կատեգորիային է պատկանում, սակայն այդ քաղաքական ուժի առաջնորդի ռեսուրսը հաստատ չի սահմանափակվում այդ խղճուկ կառույցով:

5-ՐԴ ՇԱՐԱՍՅՈՒՆԵՐԻ ԳՈՐԾԵԼԱԿԵՐՊՈՒՄ ԲԱՆ ՉԻ ՓՈԽՎԵԼ

Ինչպես ֆեյսբուքյան ՙկիբերասկյարները՚, այնպես էլ արեւմտյան շահերը սպասարկող քարոզչամիջոցները այժմ շարունակում են նույն ՙմուտիլովկան՚` իբր Աստանայում Նազարբաեւի հայտարարությունից հետեւում է Արցախի կորուստը: Բնականաբար, ամեն օր ինչպես տնայնաբույծ ՙփորձագետների՚, այնպես էլ քաղաքական եւ հանրային սեկտորում քչից շատից հայտնի արեւմտամետների կատարմամբ հանրության գլխին լցնում են նորանոր վարկածներ, մեկը մյուսից խուճուճ ու ֆանտաստիկ, թե ինչպիսի դավադրություն է մեր գլխին սարքում Ռուսաստանը` Արցախը խլելու եւ թուրքին ծախելու նկատառումով: Ու այս կամ այն չափով այդ ՙմուտիլովկային՚ մասնակցում է եւ ՙքառյակը՚, այդ թվում եւ ԲՀԿ-ի օսկանյական թեւի մակարդակով: Ու հետաքրքրական է, որ զգուշավորությամբ այդ խաղի մեջ մասնակցում է եւ  Ռոբերտ Քոչարյանի գրասենյակը, սակայն միայն գրասենյակի ղեկավար Վիկտոր Սողոմոնյանի մակարդակով` այն էլ վերջինիս մեկնաբանությունները նույնիսկ չեն զետեղվում ՀՀ երկրորդ նախագահի ոչ պաշտոնական կայքէջում: Այսինքն` ինքը` Քոչարյանը թեեւ խաղում է այդ խաղը, բայց չի շտապում անձամբ ստանձնել պատասխանատվություն` բանավեճերում հնչեցրած մտքերի համար: Առաջին միտքը, որ հնչեցրել էր Սողոմոնյանը, այն է, որ Քոչարյանն Արցախը համարում է Հայաստանի անբաժան մաս, եւ որեւէ դաշինքների մասին բանակցություններում անջատումն անթույլատրելի է: Իսկ հաջորդը եղավ փոխարտգործնախարար Շավարշ Քոչարյանի հետ հեռակա բանավեճում, ուր մեյդան բերվեց անգամ Քի Վեստում քննարկված տարբերակը: Հիշատակվեց, որ դրանով նախատեսված էր Արցախի միավորումը Հայաստանին, սակայն չհիշատակվեց տարածքային փոխանակման կամ Հայաստանի հսկողության տակ չգտնվող ճանապարհային կոմունիկացիայի մասին դրույթը, այսպես կոչված, ՙՄեղրիի տարբերակը՚: Բնականաբար, ՀՀ երկրորդ նախագահը ճիշտ է անում, որ անձամբ հեռու է մնում այդ բանավեճից, քանզի ՙՄեղրիի տարբերակից՚ պետական դավաճանության հոտ է գալիս, եւ այդ ռիսկի տակ ավելի նպատակահարմար է թերեւս դնել ում ասես, ընդհուպ Վարդան Օսկանյան...
Բայց ընդդիմադիրների եւ գրանտածիծների համար զբաղմունքի մեկ ուրիշ առարկա էլ կա, եւ կարելի է ապշել, թե ինչպես դեռեւս ու նույնիսկ ավելի են թեժանում քննարկումները` Միկոյանի արձան կանգնեցնելու շուրջ: Անգամ դաշնակները պատրաստվում են այդ հարցով հատուկ խորհրդաժողով անցկացնել, իսկ Լեհաստանի դեսպանատունը հերթական անգամ իր երկար քիթն է խոթել այդ հարցի մեջ` տարածելով հաղորդագրություն, որ մտադիր է ֆիլմի ցուցադրություն անել եւ, մասնավորապես պնդելով, ՙԿատին. լեհական պատմության ամենաողբերգական էջերից մեկը: 1940 թ.-ի գարնանը Խորհրդային Միության ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի ուժերով Սմոլենսկ քաղաքի մոտ գտնվող Կատինի անտառում գնդակահարվել են շուրջ 22 000 լեհ սպաներ: Գնդակահարության հրամանը ստորագրել են Իոսիֆ Ստալինը, Կլիմենտ Վորոշիլովը, Վյաչեսլավ Մոլոտովը եւ Անաստաս Միկոյանը՚: Բնականաբար, տարօրինակ է, թե ինչու այդ շարունակական միջամտությունների համար մեր ԱԳՆ-ն լեհերի պորտը տեղը չի դնում, սակայն այդ պատմությունում նաեւ բավականին հետաքրքիր պահ կար: Երբ քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանն ակնարկեց, որ, խոշոր հաշվով, ե°ւ Միկոյանը, ե°ւ Սախարովը միեւնույն վերազգային համակարգի տարբեր ճյուղերի դրսեւորումներն են, լիբերաստների ճամբարում սկսվեց իսկական հիսթերիա, թե` ինչպես կարելի է... Ինչեւէ, երբեմն նույնիսկ տպավորություն է ստեղծվում, որ արձանի թեման ժամանակ առ ժամանակ հատուկ է բորբոքվում, որպեսզի ՙքաղաքացիական հասարակություն՚ կոչեցյալը զբաղմունք ունենա եւ եվրասիական ինտեգրացիայի վերջին քայլերի ու գործընթացների ընթացքում պարզապես ոտքի տակ չընկնի:

ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԳԱԼԱՋՅԱՆ