ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ԴԱՌՆՈՒՄ Է ԵՏՄ ՉՈՐՐՈՐԴ ԱՆԴԱՄԸ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ԴԱՌՆՈՒՄ Է
ԵՏՄ ՉՈՐՐՈՐԴ ԱՆԴԱՄԸ

Եվրասիական տնտեսական միության ստեղծման պայմանագրի ստորագրմամբ նաեւ վերջնական հստակեցում տրվեց ինտեգրացիոն այդ համակարգին Հայաստանի անդամակցության հարցին: Թե ինչ տարաբնույթ մեկնաբանություններ, անհասկանալի, անիմաստ բլեֆներ էին պտտվում այս թեմայի շուրջ, թերեւս իմաստ էլ չունի ներկայացնել: Փաստն այն է, որ այդքանից հետո Հայաստանի հետ կապված լուծումն արդեն կա. մինչ հուլիսի 1-ը, այսինքնª ամենաուշը մեկ ամսից Հայաստանը կմիանա այդ պայմանագրին, ինչի մասին երեկ Աստանայում ընդունվեց կոնկրետ որոշում:
Այս փոքր ձգձգման պատճառը, ըստ ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի, դեռ առկա մեկ-երկու հարցերն են, եւ ՙհաշվի առնելով, որ մնացել է 2-3 հարցի մշակում, որոնց ուղղությամբ փորձագիտական մակարդակով արդեն նախանշվել են փոխընդունելի որոշումներ, խնդրում եմ հաստատել մինչեւ ընթացիկ տարվա հունիսի 15-ը Եվրասիական տնտեսական միության  պայմանագրին Հայաստանի Հանրապետության միանալու ստորագրման ժամկետը՚: Ի վերջո, որոշմամբ սահմանվեց մեկամսյա ժամկետ:
Գործնականում այդ 15 օրը կամ մեկ ամիսը բան չեն փոխում. ԵՏՄ-ն, հիշեցնենք, սկսելու է գործել գալիք տարվա հունվարի 1-ից, այսինքն ոչ միայն Հայաստանը, այլ նաեւ Ղրղզստանը, որի համար երեկ միայն հաստատվեց ՙճանապարհային քարտեզ՚, կարող է հասցնել բոլորի հետ նույն օրը դառնալ փաստացի գործող ԵՏՄ անդամ:
Մյուս կողմից էլ Նազարբաեւը չմոռացավ հերթական անգամ ակնարկել Ղարաբաղի մասին, նույնիսկ ներկայացնել Իլհամ Ալիեւի այն հուշումը, թե Հայաստանն Առեւտրի համաշխարհային կազմակերպությանն ¥ԱՀԿ¤ անդամակցել է ՄԱԿ-ում ճանաչված սահմաններով, այսինքնª նաեւ ԵՏՄ-ին պետք է այդ կերպ անդամակցի: Սակայն Հայաստանին ԵՏՄ-ից հեռու մղելու Ադրբեջանի նախագահի թերեւս վերջին փորձը եւ Նազարբաեւի կողմից նրան ձայնակցելն առնվազն տարօրինակ է: Չնայած Նազարբաեւի հարցում հասկանալի է. նրա կապերը թուրքական աշխարհի հետ նույնիսկ պարտադրում են մեկ-մեկ խոսել Ղարաբաղի մասին: Հակառակ դեպքում դժվար թե այդ կարգի փորձառու գործիչն աներ այնպիսի անհեթեթ հիշեցում, թե Հայաստանը միայն ՄԱԿ-ում ճանաչված իր սահմաններով կարող է դառնալ ԵՏՄ անդամ: Բա էլ ուրիշ ի±նչ սահմաններով պետք է դառնար. ոչ միայն ԱՀԿ-ին, այլեւ ցանկացած այլ միջազգային կառույցի Հայաստանն անդամակցում է հենց այդª ՄԱԿ-ում ճանաչված սահմաններով:
Բայց մյուս կողմից էլ ԱՀԿ անդամ դառնալն ամենեւին էլ չենթադրեց, որ Հայաստանն ու Ղարաբաղը պետք է ունենան մաքսային սահման, այսինքնª մաքսատներ: Ժամանակին հենց այս գաղափարն էր փորձում առաջ մղել Նազարբաեւը, ասում են, ձգտելով դա դարձնել ինտեգրացիոն համակարգին Հայաստանի անդամակցության նախապայման: Իսկ նման նախապայմանի դեպքում, հասկանալի է, որ Հայաստանն անմիջապես կմոռանար այդ անդամակցության մասին, որն առնվազն տհաճ իրավիճակ կստեղծեր ՌԴ-Ղազախստան հարաբերություններում: Ընդ որում, այդ հակասության մեջ Ղազախստանին ընտրելու դեպքումª Մոսկվան կհայտնվեր Հայաստանն ու Ղարաբաղը, այսինքնª ողջ հարավկովկասյան տարածաշրջանը ամերիկյան ազդեցությանը փոխանցելու հեռանկարի առաջ: Իսկ դրանից հետո, Կասպից ծովով իր էներգակիրներն ազատորեն արտահանելու շանս ստացող Ղազախստանը ԵՏՄ-ում կդառնար շատ քմահաճ գործընկեր: Իհարկեª այդ դեպքում կարելի էր ղարաբաղյան խաղաքարտն օգտագործելովª Ադրբեջանին հրապուրել դեպի ԵՏՄ: Սակայն Մոսկվայում հազիվ թե չգիտակցեն, որ հենց հաջորդ օրը, երբ Ղարաբաղը կփոխանցվեր Ադրբեջանին, վերջինս անմիջապես էլի շրջվելու էր դեպի Թուրքիա եւ ավելի հեռուներըª ԱՄՆ:
Եվ ահա հիմա, երբ Նազարբաեւն ընդամենը ձեւի համար հիշեցնում է Հայաստանին ՄԱԿ-ում ճանաչված սահմաններով ԵՏՄ ընդունելու մասին, դժվար չէ կռահել, որ Ղարաբաղի հետ մաքսային սահմանի հարցով Մոսկվան ու Աստանան լեզու գտել են: Եվ արդյունքում թերեւս գործելու է կանխատեսված տարբերակը. Հայաստանի եւ Ղարաբաղի սահմանների, մաքսատների բացակայության հարցին պարզապես ոչ ոք ուշադրություն չի դարձնելու: Հակառակ պարագայում չմոռանանք, որ Ղազախստանն ու Բելառուսը չեն ճանաչել նաեւ Ղրիմի միացումը ՌԴ-ին: Այսինքն, նույն տրամաբանությամբ, պետք է պահանջեին նաեւ Ղրիմի սահմանին մաքսակետեր շարել: Այսինքնª Հայաստանիª ԵՏՄ-ին անդամակցությունը տեղի է ունենալու Ղարաբաղի ներկայիս ստատուս-քվոյի պահպանմամբ: Նազարբաեւն էլ մի օր Ալիեւին կասիª տեսար, ձեռքիցս եկածն արեցի եւ Ղարաբաղը չմտավ ԵՏՄ:

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ