ՙԵԹԵ ԱՐՑԱԽԸ ՎԵՐԱՄԻԱՎՈՐՎԻ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻՆ, ԱՄԵՐԻԿՅԱՆ ԾՐԱԳՐԵՐԸ ԿՏԱՊԱԼՎԵՆ

ԵԹԵ ԱՐՑԱԽԸ ՎԵՐԱՄԻԱՎՈՐՎԻ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻՆ,
ԱՄԵՐԻԿՅԱՆ ԾՐԱԳՐԵՐԸ ԿՏԱՊԱԼՎԵՆ

Ինչի հետ է կապված ԱՄՆ-ի աշխուժացումը ղարաբաղյան գործընթացում: Ձեռնտու է արդյոք ԱՄՆ-ին հակամարտության թարմացումը, եւ պետք է նրան դրա սրումը: Այս եւ այլ հարցերի մասին ՙՆովոստի-Արմենիա՚ գործակալության հետ բացառիկ զրույցում պատմեց քաղաքագետ, հետխորհրդային խնդիրների փորձագետ ՄԻԽԱՅԻԼ ԱԼԵՔՍԱՆԴՐՈՎԸ:
-Պարոն Ալեքսանդրով, օրերս ԵԱՀԿ ՄԽ ամերիկացի համանախագահ Ջեյմս Ուորլիքը հանդես եկավ Ղարաբաղի շուրջ աղմկալի հայտարարությամբ: Ձեր կարծիքով` ինչով է պայմանավորված ամերիկյան կողմի աշխուժացումը ղարաբաղյան խնդրում:
- Իմ կարծիքով, դա կապված է Ուկրաինայի վերջին իրադարձությունների հետ: Ես արդեն նշել եմ, որ Ղրիմի եւ Լեռնային Ղարաբաղի միջեւ զգալի նմանություն կա: Այդ պատճառով ԱՄՆ-ն զգուշանում է, որ Հայաստանը ղարաբաղյան հարցում կարող է գնալ ղրիմյան սցենարով: Այսինքն` ԼՂՀ-ում կանցկացվի հանրաքվե, եւ դրա արդյունքներով Լեռնային Ղարաբաղը կընդգրկվի Հայաստանի կազմում: Դրանով իսկ հայկական կողմը միակողմանի կարգով կհանի ղարաբաղյան հարցը միջազգային բանակցությունների օրակարգից:
ԱՄՆ-ն փորձում է խուսափել նման սցենարից, քանի որ մտադիր է ղարաբաղյան հարցն օգտագործել Ադրբեջանում իր դիրքերն ամրապնդելու համար: Իսկ եթե Լեռնային Ղարաբաղը միանա Հայաստանին, ապա դա անել չի հաջողվի:
- ԱՄՆ-ին ձեռնտո±ւ է հակամարտության թարմացումն ու սրումը: Ինչի± հետ դա կարող է կապված լինել եւ ի±նչ հետեւանքների կարող է հանգեցնել:
- Չեմ կարծում, թե ԱՄՆ-ն շահագրգռված է Լեռնային Ղարաբաղում լայնածավալ պատերազմով: Այդպիսի պատերազմը կարող է հանգեցնել ամենաանսպասելի հետեւանքների` ներառյալ Ադրբեջանի ամբողջական փլուզում, եւ այդ հակամարտության զարգացում` մինչեւ տարածաշրջանային մեծ պատերազմ: Իսկ դա իրավիճակի բավականին վտանգավոր զարգացում կլիներ:
Սակայն ԱՄՆ-ին ձեռնտու է Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ լարվածության աստիճանի բարձրացումը, քանի որ դա թույլ կտա նրանց իրագործել տարածաշրջանում ծրագրած աշխարհաքաղաքական նպատակները:
- ANS-TV ադրբեջանական ալիքին տված հարցազրույցում Ուորլիքը հայտնել է, որ Վաշինգտոնը չի ճանաչում ԼՂՀ-ն, կարգավորման գործընթացում միայն երկու ինքնիշխան պետություն է տեսնում, եւ գրեթե բացահայտ հավասարեցնում է Ղարաբաղի ժողովրդի եւ ադրբեջանական համայնքի իրավական կարգավիճակները: Միաժամանակ, Հայաստանում ամերիկացի դեսպան Ջոն Հեֆֆերնը, ՙԹվիթերում՚ գրել էր, որ օկուպացված տարածքները պետք է վերադարձվեն Ադրբեջանի ենթակայության ներքո: Նման անկեղծություն դիվանագետներից վաղուց չէր հնչել: Ի±նչ նպատակով է դա արվում: Ուղղվա±ծ են դրանք արդյոք տարածաշրջանի քաղաքական նոր իրավիճակի ստեղծմանը:
- Իրականում Ուորլիքը միայն կրկնել է ԱՄՆ-ի հայտնի դիրքորոշումը` Ադրբեջանի ՙտարածքային ամբողջականության՚ ճանաչման վերաբերյալ: Այն, որ այդ հարցը բարձրացվել է հենց այս օրերին, կապված է Ուկրաինայի իրավիճակի հետ: Ղրիմի վերադարձը Ռուսաստանին եւ Դոնեցկի ու Լուգանսկի մարզերի իրադարձությունները զգալիորեն արդիականացրել են ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքի հարցը: Այս իրավիճակում ԱՄՆ-ն հարմար է համարել ընդգծել, որ նրանց դիրքորոշումը Լեռնային Ղարաբաղի հարցում անփոփոխ է` Վաշինգտոնը չի ճանաչում եւ չի պատրաստվում ճանաչել ԼՂՀ անկախությունը:
Դա արվել է Ադրբեջանի դիրքորոշմանը սատարելու համար, որը կրկին պահանջված է ԱՄՆ-ի համար` Ռուսաստանի դեմ իր մտահղացումներում: Վաշինգտոնը, կարծես, Ուկրաինայում Մոսկվայի գործողություններին ի պատասխան` որոշել է ճնշում գործադրել Ռուսաստանի վրա բոլոր ճակատներում` ոչ միայն Եվրոպայում, այլ նաեւ Անդրկովկասում: Այսինքն, հարություն են առել Ռուսաստանին հարավից Վրաստանի եւ Ադրբեջանի տարածքներով շրջապատելու ծրագրերը: Իսկ այդ ծրագիրն իրագործելու համար ԱՄՆ-ին անհրաժեշտ է Բաքվի իշխանություններին իր կողմը քաշել: Եվ նրանք վերսկսել են ղարաբաղյան հարցում ադրբեջանամետ հռետորությունը:
- Վերջին ժամանակներում աշխուժացել է նաեւ հակառուսական հռետորությունն արեւմտամետ հայկական ԶԼՄ-ներում: Կապվա±ծ է դա արդյոք ուկրաինական իրադարձությունների հետ, եւ ինչի± կարող է հանգեցնել նման քարոզարշավը:
- Անկասկած` կապված է: Հատկապես Մաքսային միությանը եւ այնուհետեւ Եվրասիական տնտեսական միությանը Հայաստանի միանալու մտադրության մասին հայտարարելու ֆոնին:
ԱՄՆ-ի եւ ամբողջ Արեւմուտքի համար դա վտանգավոր միտում է: Ստացվում է, որ մյուս երկրները երես են թեքում նրանից, հրաժարվում են մեկնած ձեռքով կանգնել Եվրամիության դռների մոտ եւ սկսում են սեփական ինտեգրացիոն միավորումներ ստեղծել: Փլուզվում է Արեւմուտքի վիրտուալ ձգողականությունը, եւ դրա հետ մեկտեղ` պիղծ արեւմտյան արժեքների հիման վրա կառուցված միաբեւեռ աշխարհ ստեղծելու փորձը: Այդ պատճառով Հայաստանում գործարկվել է եվրասիական ինտեգրման կուրսի ձախողմանն ուղղված ՙհինգերորդ սյունը՚: Բայց կարծում եմ, որ այդ արշավը հաջողություն չի ունենա: Հայը խելացի ազգ է, որը տեսնում է, թե որտեղ են նրա իրական, այլ ոչ թե հնարած շահերը: Արեւմտամետ ԶԼՄ-ները չեն կարողանա ազդել հայ ժողովրդի մեծամասնության` Ռուսաստանի հետ միության օգտին ուղղված տրամադրություններին: