ՄԵԾ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՄԵԾԱՊԱՏԻՎ ՄՈՒՐԱՑԿԱՆՆԵՐԸ

ՄԵԾ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՄԵԾԱՊԱՏԻՎ ՄՈՒՐԱՑԿԱՆՆԵՐԸ

Սա արդեն նույնիսկ ծիծաղելի էլ չէ` ամերիկացի Րաֆֆի Հովհաննիսյանի հայտնությունը Թուրքիայում, այն էլ ապրիլի 24-ին,  ու նրա, մեղմ ասած, տարօրինակ կոչը` ուղղված Թուրքիայի իշխանություններին, որ արեւմտահայերի ժառանգներին հնարավորություն տան ստանալ Թուրքիայի քաղաքացիություն եւ վերադառնալ ՙԱնադոլու՚:Դե պարզ է, քանի որ ՆԱՏՕ-ի տարածաշրջանային օպերատորը հենց Թուրքիան է, ապա տրամաբանական էր, որ Ռիչարդի որդի Րաֆֆին հենց այդտեղ էլ գնար ամերիկյան ՙպապաներից՚ հերթական ինստրուկտաժը ստանալու: Իսկ ինչ վերաբերում է վերջերս ՙԱլ Ջազիրա՚ կայքում  խոհափիլիսոփայական ՙլավաշներ՚ լույս ընծայող Օսկանյանին, ապա Վարդան Սիվիլիթասիչի ՙներկայությունը՚ Թուրքիայում մշտական է` անկախ ֆիզիկապես գտնվելու վայրից, քանզի այդտեղ գործում են ՙՍիվիլիթասի՚ մասնաճյուղերը:

ՙՀՆԳՅԱԿԻ՚ ՀՈՒՅՍԸ` ՀԻՆԳ ՊԱՏԳԱՄԱՎՈՐԻ
ԲԱՑԱԿԱՅՈՒԹՅԱՆ ՎՐԱ

Անշուշտ, պայմանականորեն ենք օգտագործում ՙհնգյակ՚ տերմինը, որովհետեւ հերթական անգամ ընդդիմություն դարձած ՕԵԿ-ը դեռեւս չի ընդգրկվել ոչ իշխանականների առայժմ ՙքառյակ՚, սակայն բազում դրվագներով ՙեռյակ՚ կամ ՙզույգ՚ ձեւաչափում: Բայց ՕԵԿ-ի մոտ կարծես թե տպավորվել է Թեւան Պողոսյանի այն խոսքը, որ ՕԵԿ-ը դեռ պետք է ապացուցի իր ընդդիմադիր լինելը: Ու ՙպապից կաթոլիկի՚ գործընթացը միանգամից երեւաց ԱԺ երեկվա, ինչպես հերթական, այնպես էլ արտահերթ նիստում: Հերթականում համատարած դեմ քվեարկություն էր, իսկ արտահերթը, ի տարբերություն ՙքառյակի՚, ՕԵԿ-ը ցուցադրաբար բոյկոտեց հենց սկզբից: Ու նաեւ մատուցեց ՙսյուրպրիզը՚` անհապաղ միանալու ԱԺ հաշվիչ հանձնաժողովի աշխատանքների բոյկոտին, ինչը եւ ստիպեց ՀՀԿ-ին գումարելու արտահերթ նիստ եւ երկու հոգով ավելացնելու հաշվիչ հանձնաժողովի թվակազմը:
Հակառակ պարագայում անհնարին էր դառնալու ԱԺ-ում ցանկացած ընտրության կազմակերպում, տվյալ դեպքում` ԱԺ նախագահի ընտրություն:
Դե, բնական էր, որ հաշվիչ հանձնաժողովի համալրմանը իրենց ելույթներով հույժ բացասաբար անդրադարձան ՙքառյակի՚ ներկայացուցիչները: Ու նաեւ քվեարկության պատկերը ցուցանիշային էր` 68 կողմ, մեկ դեմ: Այսինքն, բավական է, որպեսզի ՀՀԿ խմբակցությունից 5 հոգի բացակայեն, որպեսզի որեւէ քվեարկություն չկայանա: Ու հենց այդ 5 բացակայությունների վրա էլ ամբողջ մարտավարությունը կառուցում են ոչ իշխանական 5 խմբակցությունները: Սակայն նրանց գլուխները կսառեն, հենց որ մի քանի օրից լինի արտահերթ նիստը, որով հաստատվելու է նոր կառավարության ծրագիրը: Բնականաբար, այդպիսի կարեւորագույն պահի համար ՀՀԿ-ն ջանք չի խնայի կարգապահություն ապահովելու համար, իսկ արդյո±ք հետագայում կլինեն այս կամ այն օրինագծի տապալման դեպքեր, ցույց կտա ժամանակը:
Ինչ վերաբերում է ՕԵԿ-ին, ապա թեեւ այժմ շատերը թերահավատորեն են վերաբերվում այդ կուսակցության ընդդիմադիր հեռանկարին, սակայն լրիվ դեգրադացված ՀԱԿ-ի ֆոնի վրա (որը երեկ ՙփուռը տվեց՚ ինքնառաջադրման կարգով ԱԺ նախագահի թեկնածություն դրած Հրանտ Բագրատյանին), ՕԵԿ-ը լավ էլ պատկառելի տեսք կունենա: Դե ԲՀԿ-ն գլխանց էլ հայտարարել էր այլընտրանք, այլ ոչ թե ընդդիմադիր լինելու մասին, դաշնակներն էլ միշտ աչքի են ընկնում ՙդեմ ըլլալով կողմ ըլլալ՚ կեցվածքով: Իսկ թե ինչ իրավիճակ կլինի ԱԺ ընտրությունների ժամանակ` այսօր կանխատեսում անելը անշնորհակալ գործ է:

ԱՅՆ, ԻՆՉ ԿԱՐԵԼԻ Է
ՇԱՐՔԱՅԻՆ ՙՖԵՅՍԲՈՒՔՑՈՒՆ՚, ԿԱՐԵԼԻ Է ՆԱԵՎ ՔՈՉԱՐՅԱՆԻՆ

Վերլուծաբաններից ոմանք պնդում են, թե նորաստեղծ կառավարությունում բավականին շատ են ՙՔոչարյանի մարդիկ՚, ու ոմանք անգամ գալիս են եզրակացության, որ Քոչարյանի վերադարձը պետության ղեկին իբր անխուսափելի է: Սակայն կառավարության կազմի վերաբերյալ մի բան է հստակ, որ այդտեղից հեռացել է Տիգրան Սարգսյանի արեւմտամետ թիմը, որը ժամանակին խնդիր ուներ նախապատրաստել Հայաստանի եվրաասոցացումը, ու, բնական է, որ Մաքսային միության իրողության պայմաններում այդ կադրերը օբյեկտիվորեն ոչ ներդաշնակ էին դառնում: Ինչ վերաբերում է ՙՔոչարյանի կադրերին՚, ապա ավելի կոռեկտ կլիներ ասել, որ Քոչարյանի խմբակային շահերը այդտեղ անտեսված չեն` հստակորեն քոչարյանական կադր կարելի է համարել թերեւս, այն էլ միգուցե վերապահումներով, միայն Արմեն Գեւորգյանին:
Բայց ուշագրավ է, որ սահմանադրական բարեփոխումների վերաբերյալ Ռոբերտ Քոչարյանի հարցազրույցից (կամ մենախոսությունից) հետո, Ռոբերտ Քոչարյանի գրասենյակն արձագանքել է Քոչարյանին արձագանքողներին: Արձագանքը երկու կետով է, առաջին կետով գրասենյակն արձագանքում է պնդումներին, որ սահմանադրական բարեփոխումները հասունացած անհրաժեշտություն են, իսկ երկրորդ կետը, ըստ էության, պատասխան է Հրայր Թովմասյանի հետեւյալ մեկնաբանությանը. ՙԵթե քաղաքականություն է ուզում վերադառնալ, պետք է բացահայտ ասի: Անհասկանալի է պախկված տեղից ժամանակ առ ժամանակ ինչ-որ բաներ ասելը՚:
Սահմանադրական բարեփոխումների առնչությամբ երկրորդ նախագահի հիմնական պնդումն այն է, որ իրեն հայտնի չեն սոցհարցումներ, ուր սահմանադրական բարեփոխումները հիշատակվեն որպես կարեւոր խնդիր: Բայց վերջում նաեւ Քոչարյանի գրասենյակը հավելում է. ՙՆախագահ Քոչարյանն իր հարցազրույցում չի քննարկել պետական կառավարման այս կամ այն մոդելի առավելություններն ու թերությունները: Նա համարում է (եւ այդ առիթով հրապարակավ արտահայտվում), որ իմաստնաբար կամ ապաշնորհ կերպով կարելի է երկիրը ղեկավարել ինչպես նախագահական աշխատասենյակից, այնպես էլ` վարչապետական՚:
Իսկ ինչ վերաբերում է այն հարցադրմանը, թե ինչու Քոչարյանը չի հայտարարում մեծ քաղաքականություն վերադառնալու մասին, ապա. ՙՄեր մոլորակի հարյուր միլիոնավոր մարդիկ ամեն օր Facebook-ում ու Twitter-ում արտահայտում են իրենց կարծիքը բոլոր հնարավոր, այդ թվում նաեւ` քաղաքական հարցերի վերաբերյալ: Պնդումը, թե երկրի կենսական խնդիրների վերաբերյալ տեսակետ արտահայտելու համար նախ պիտի բարձրաձայնես քաղաքական նպատակներիդ մասին, այն էլ սոցիալական ցանցերի մեր դարում` ծանր դեպք է քաղաքավարության շրջանակներում բնութագրելու համար: Սահմանադրության 27-րդ հոդվածով էլ կարծես թե նման որեւէ նախապայման չի ենթադրվում (սա ի գիտություն` արդարադատության նախարարի պաշտոնակատարի): Ավելին, այստեղ խոսքը մի մարդու կարծքի մասին է, ով որոշիչ դեր է ունեցել ԼՂՀ պետականության կայացման գործում եւ տասը տարի հաջողությամբ աշխատել է ՀՀ նախագահի պաշտոնում: Այդպիսի կենսագրություն ունեցող քաղաքական գործիչն ուղղակի իրավունք չունի լռել` անկախ ապագայի իր ծրագրերից՚:
Այսինքն, ստացվում է, որ եթե քաղաքական հիմնախնդիրների մասին կարելի է արտահայտվել շարքային ՙֆեյսբուքցուն՚, ապա կարելի է արտահայտվել եւ Ռոբերտ Քոչարյանին: Սակայն այն դրույթը, որ այդպիսի կենսագրություն ունեցողը իրավունք չունի լռել` անկախ իր հետագա ծրագրերից, ապա դա մի տեսակ հակասության մեջ է մտնում հենց երկրորդ նախագահի գործելակերպի հետ` մի քանի տարվա ընթացքում ՙՀՀ ամենաերիտասարդ թոշակառուն՚ ընդամենը մի քանի անգամ է հրապարակավ արտահայտվել: Դե, իսկ նախարարի պաշտոնակատար Հրայր Թովմասյանի բախտը նոր չէ, որ չի բերում` ՀՅԴ խմբակցության ղեկավար Արմեն Ռուստամյանը ԱԺ ամբիոնից նրան հայհոյեց ուղղակիորեն, իսկ Քոչարյանն էլ, հայհոյանքի ուղղակի ակնարկը տվեց:
Ինչեւէ, Քոչարյանի ՙանխուսափելի գալուստի՚ մասին պնդումները, մեղմ ասած, առայժն վաղաժամ են, այս պահի դրությամբ միայն Գալուստ Սահակյանի գալուստը ԱԺ նախագահի պաշտոնին անխուսափելի է: Իսկ Քոչարյանի գալստյան մասին երազողներ, ավելին` դրանում կենսականորեն շահագրգռվածներ կան, եւ դա արտահայտվում է նաեւ նրա ճամբարի կողմից վերահսկվող քարոզչամեքենայի վարքագծով: Հիմա էլ, այդտեղ ՙիդեա-ֆիքս՚ են դարձրել զանգվածային փողոցային գործողությունների ճնշման միջոցով ՀՀԿ խմբակցությունից մի քանի հոգի ՙփախցնելու՚ ու այդպիսով ԱԺ-ում ՙփափուկ իշխանափոխություն՚ իրագործելու տեսությունը: Բայց այսօրվա հրապարակային վարկանիշի պայմաններում ոչ իշխանականներից ո±ր մեկի հետեւից զանգվածներ կգնան, ի վերջո ժողովուրդը խելքը հաց ու պանրի հետ չի կերել: Իսկ ինչ վերաբերում է ՙփախցնելուն՚, ապա իշխանությունը բոլոր լծակներն էլ ունի նման գործընթաց իրականացնել, ասենք, ԲՀԿ խմբակցությունում: Բայց դժվար թե նման բանի ռեալ անհրաժեշտություն լինի` որպես այդպիսին:

ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԳԱԼԱՋՅԱՆ