ՈՒԺՆ Է ՀԱՐԳԻ, ԼԱՎ ԻՄԱՑԵՔ, ԹՈՒՅԼ ԱԶԳԵՐԻՆ ՉԵՆ ՍԻՐՈՒՄ

ՈՒԺՆ Է ՀԱՐԳԻ, ԼԱՎ ԻՄԱՑԵՔ,
ԹՈՒՅԼ ԱԶԳԵՐԻՆ ՉԵՆ ՍԻՐՈՒՄ

Ճանաչում, դատապարտում, հատուցում` ահա այն բանաձեւը, որ առավել հաճախ հնչում է Ցեղասպանությունից 99 տարի անց: Սակայն շատերը առանձնապես չեն խորանում այդ բանաձեւի բուն էության մեջ:
Ճանաչումն ու դատապարտումը կարծես թե ակնհայտ մի բան է` բարոյական պարտավորություն: Սակայն անհերքելի փաստի ճանաչումը հնարավոր դարձնելու համար պահանջվեց, որպեսզի անհաղորդ աշխարհի քթին զարնի վառոդի ու արյան հոտը` հենց ինքնագոհ, քաղաքակիրթ, կուշտուկուռ  մայրաքաղաքներում:
Անաչառ լինենք` ճանաչումն ու դատապարտումը ոչ ոքի բացարձակ հետաքրքիր չէր լինի, եթե չլիներ ծերունի Գուրգեն Յանիկյանի սխրանքը, եթե չստեղծվեր ԱՍԱԼԱ-ն ու չիրականացներ ռազմական գործողություններ, չպայթեցներ եւ չսպաներ թուրք դիվանագետներին` հենց բարվոք կյանքով ապրող մայրաքաղաքներում: Նոր միայն հնարավոր դարձավ ճանաչումն ու դատապարտումը տարբեր պետությունների ու  միջազգային կառույցների կողմից: Հաճախ` զուտ քաղաքական խաղ խաղալու, թուրքի հետ հարցեր լուծելու հասարակ նկատառումով: Մեր չոր օգուտը այդ գործընթացից` ցանկացած ճանաչող եւ դատապարտող թշնամանում է Թուրքիայի հետ, իսկ ինչքան ավելի շատերը թշնամանան մեր թշնամու հետ, այնքան` լավ: Նաեւ` այդ գործընթացի շնորհիվ ստեղծվում են փաստաթղթեր, որոնք ապագայում պետք կգան Հայ դատի ռեալ լուծման իրավական ձեւակերպումների համար:
Իսկ հիմա ամենակարեւորը` հատուցման բաղադրիչը: Շատերը դա հասկանում են զուտ նյութական տեսակետից: Անշուշտ, նյութականն էլ կա, օրինակ, հրեաները որպես Հոլոքոստի հատուցում ստացել եւ ստանում են հսկայական ֆինանսական փոխհատուցումներ: Բայց կա մի կարեւոր տարբերություն` հրեաները ցեղասպանվել են ոչ սեփական հայրենիքում:
Համ էլ հիշենք Վազգեն Սարգսյանի պարզ բանաձեւը. ՙՓողը թուղթ է, հողն է կարեւոր՚: Շատ հնարավոր է, որ թուրքը ուրախ լինի մեր պահանջատիրությունից ընդմիշտ ազատվել խոշոր ֆինանսական փոխհատուցումների միջոցով: Առկա ճնշումներն այսօր առայժմ բերել են նրան, որ Էրդողանը փորձում է պրծնել ոչինչ չասող էժանագին ՙցավակցությունով՚, որից ոմանք ընկել են հորթային հրճվանքի մեջ: Ճնշման ուժեղացումը, անշուշտ, ի զորու է նաեւ նյութական փոխհատուցման հասունացմանը հանգեցնել, անգամ եկեղեցական շինությունները` որպես սեփականություն, Էջմիածնին վերադարձնելու տեսքով: Սակայն դա չէ իրական եւ լիարժեք հատուցումը: Իրական հատուցման միակ լիարժեք տարբերակը` պատմական հայրենիքի ամբողջ տարածքի վերադարձն է...
Գրեթե 100 տարի առաջ Ցեղասպանության կազմակերպիչներին պատժելու ՙՆեմեսիս՚ գործողության նախաձեռնող մեծն Շահան Նաթալին ՙԹուրքերը եւ մենք՚ ֆունդամենտալ աշխատությունում ճշգրտորեն ձեւակերպեց հայ-թուրքական հարաբերությունների ճշմարիտ էությունը, որպես կենսաբանական թշնամիների հարաբերություններ, ուր թուրքի կյանքը պայմանավորված է հայի մահով: Դրանից դուրս ամեն ինչ սոսկ ինքնախաբեություն է: Եթե ոչ միտումնավոր դավաճանության, ապա հաստատ առնվազն անմեղսունակության դրսեւորում են բոլոր պնդումները, իբր թուրքը փոխվել է, 21-րդ դարի թուրքը այլեւս յաթաղանով թուրքը չէ եւ այլն: Դրա սնանկության ապացույցները ստացանք հենց վերջերս` Քեսաբում... Նաեւ բացարձակ անընդունելի են այն պնդումները, թե 100 տարի է անցել, ինչքան կարելի է վրեժի ցանկությամբ ապրել, ի վերջո հարեւանի հետ պետք է հարաբերություններ կառուցել... Ի հակակշիռ դրան, ներկայացնենք ընդամենը 2 դրվագ մեր իսկ պատմությունից: 705 թվականին արաբները` խաբեությամբ իրենց մոտ կանչելով հայ իշխաններին, նրանց փակեցին Խրամ գյուղի եկեղեցում եւ այրեցին: 500 տարի անց հայոց իշխանապետ Զաքարե Զաքարյանը գրավելով Արդաբիլ քաղաքը` առանց խաբեության արաբ իշխաններին հավաքեց եւ լցրեց մզկիթի մեջ: Վառելով իշխաններով լի մզկիթը` նա հայտարարեց, որ այսպես վարվում է ի պատասխան` 500 տարի առաջվա նրանց պապերի արարքի:
Եթե այսօր չգիտակցենք այն, ինչը իշխան Զաքարեի համար ակնհայտ ճշմարտություն էր, ուրեմն` մենք ոչ թե ազգ ենք, այլ դեգրադանտների հավաքածու: Վրեժը անժամանցելի պարտավորություն է, առավել եւս կենսաբանական թշնամու պարագայում: Յուրաքանչյուր հայ մանուկ ծնված օրվանից պետք է դաստիարակվի կենսաբանական թշնամուն ճանաչելու, սրբազան վրեժի եւ ատելության ոգով: Այնքան ժամանակ, մինչեւ մեր ուժը չհերիքի, որ լուծենք հարցը...
Աշխարհում միայն  ուժն է հարգի, այդպես եղել է միշտ, այդպես է հիմա ու այդպես է լինելու միշտ: Մնացյալը պատրանք է: Այսինքն` ուժեղ լինելու պարտավորություն ունենք մենք: Սակայն ուժեղ կարող ենք լինել միայն  մի դեպքում` եթե մեր պետությունը լինի գաղափարական: Միայն գաղափարական պետությունը կարող է դաստիարակել ուժեղ, խիզախ, ինքնազոհությանը եւ անհնարին խնդիրների լուծմանը պատրաստ սերունդներ: Անգաղափար, սպառողական հասարակությունը ի զորու չէ Հայ դատի խնդիր լուծել: Այդպիսի հասարակությունն է զանգվածաբար վերարտադրում նյութապաշտ ոչնչությունների, ում համար ՙերկիրը երկիր չի՚ եւ ձգտում են բնակվել ավելի բարձր սպառողական ստանդարտներ ապահովող երկրներում: Այդպիսի հասարակությունն է ծնում նրանց, ում համար Սեւանի հանգստավայրերի համեմատական թանկությունը բավարար պատճառ է, որպեսզի նախընտրեն վայելել հանգիստը Անթալիայում` սեփական նախնիների ոսկորները ծածկած լողափերում: Այդպիսի հասարակությունն է ծնում սեփական ճիվաղությունը չգիտակցող բազմահազար ճիվաղների` մանրավաճառը հայկական ապրանքը թուրքականի անվան տակ է վաճառում, քանի որ այդպես ավելի լավ է վաճառվում... Ու այդ շարքը կարելի է շարունակել անվերջ:
Այդպիսի հասարակությունը մերժելի է մեզ համար: Անընդունելի է այդպիսի հասարակություն ունենալը, քանզի ազգի փոխարեն այն կերտում է սպառողների նախիր: Ու եթե  պահանջվի պետական հարկադրանք` սպառողական հասարակությունից դեպի ազգային գաղափարական պետություն շրջադարձ կատարելու համար, ապա այդ հարկադրանքը պե°տք է կիրառվի: Անգամ եթե մեծամասնությունը լինի հարկադրանքի ենթակա:

ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԳԱԼԱՋՅԱՆ