ՙԵՐԵԽԱՆ ԴՊՐՈՑՈՒՄ ՍՈՎՈՐՈՒՄ Է ԿՈՄԻՏԱՍ` ՀԵՌՈՒՍՏԱՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԼՍՈՒՄ ՙՊՌԵԳՈՄԵՇ՚ ԿՈՄԻՏԱՍԱՊՂԾՈՒՄԸ՚

ՙԵՐԵԽԱՆ ԴՊՐՈՑՈՒՄ ՍՈՎՈՐՈՒՄ Է ԿՈՄԻՏԱՍ`
ՀԵՌՈՒՍՏԱՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԼՍՈՒՄ
ՙՊՌԵԳՈՄԵՇ՚ ԿՈՄԻՏԱՍԱՊՂԾՈՒՄԸ՚

Այս օրերին, երբ դեռ պարզ չէ, թե ով կլինի ՀՀ մշակույթի նախարար, ՙԿարին՚ ավանդական երգի-պարի խմբի հիմնադիր եւ գեղարվեստական ղեկավար ԳԱԳԻԿ ԳԻՆՈՍՅԱՆՆ ՙԻրավունքի՚ հետ զրույցում նշեց, որ ով էլ ուզում է լինի, մշակութային իրավիճակը փրկելը ոչ թե նախարարի, այլ` բարձր տեղերում որոշվող մշակութային քաղաքականության խնդիրն է:
ՙՉեմ կարծում, որ հենց նախարարն է որոշում ամեն ինչ, այդ հարցերը ավելի բարձր օղակներն են լուծում: Պիտի նախեւառաջ մշակույթի նախարարի առջեւ դրված առաջադրանքը հստակ լինի. ազգային մշակույթի զարգացո±ւմ, համախառն արտադրանք, թե կոնկրետ ավելի գլոբալ բաներ: Բայց որ մշակութային քաղաքականություն չկա, եւ դա շատ ավելի բարձր ատյաններում որոշելիք խնդիր է, ինձ համար հստակ է: Վստահ եմ, որ ոչ ոք չի կարող ինչ-որ բան փոխել այս ոլորտում: Ոչ թե չկան մարդիկ, որոնք կարող են փոխել, պարզապես, մոտավորապես ասենք` բեռնատար մեքենայի ղեկը փոխելով` նրան փափկություն, հարմարավետություն չես տա... Մեզ` մեր ղեկավարությանը, պետք է հասկանալ, թե ինչպիսի± մեքենա է պետք, ազգային նկարագիր կերտող մշակո±ւյթ, թե շոու, ինչպես որ այսօր է` Հանրապետության հրապարակում ՙՄամա Լյուբա՚ երգող մշակութային ձեռնարկնե±ր, թե ազգային նկարագիրը վերականգնող կամ վերացնող մշակույթ՚:
Ըստ Գ. Գինոսյանի` մենք ոչինչ չենք անում մշակույթ ունենալու եւ առավելեւս` ազգային մշակույթը զարգացնելու համար. ՙՄշակույթ, հակամշակույթ կամ շոու-բիզնես, ո±րն է մեզ պետք. ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում ինչ-որ գործեր են արվում` ինքս մասնակից եմ եղել ասենք էպոսը, քոչարին գրանցելու որպես հայկական ժառանգություն, համերգներ... Բայց, դրանք բոլորը դրվագային` հատվածական բնույթի են, որովհետեւ ինչ ներդրում որ նախատեսվում է` ազգայինը պահպանելու համար, բացարձակ համահունչ չէ ասենք` ՙՍիրո կամուրջ՚ մյուզիքլի կամ դասական օպերաների ու բալետների բեմադրության համար: Քանի դեռ մշակույթը չենք դիտում ազգային, հայ մարդու` քաղաքացու դաստիարակության հիմնասյուներից մեկը, լուրջ բան սպասել պետք չէ՚,- նշեց Գ. Գինոսյանն ու շեշտեց, որ ինչ էլ արվում է մշակութային ազգ դաստիարակելու համար, արվում է մատների վրա հաշված նվիրյալների շնորհիվ. ՙՕրինակ` հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանը մեր ճարտարապետական հուշարձաններն է փրկում, Դանիել Երաժիշտը` նոր մշակույթը, գանձարանն է փրկում, վերականգնում... Այսպես կարելի է մատների վրա թվարկել նվիրյալների, որոնք նման գործեր են անում: Մնացածը` զբաղված են ժամանց ստեղծելով, իսկ ժամանցը մշակույթ չէ, մշակույթը գաղափարախոսություն է: Անգամ եթե ենթադրենք` իդեալական մշակույթի նախարարություն ունենք, որի ամբողջ գումարները ներդրվում են ազգային նկարագրի համար, բայց պետականորեն ունենում ենք պղծող, եղծող, ոչնչացնող, ազգայինը կործանող ու տապալող հեռուստատեսություն: Անգամ եթե կրթական համակարգն էլ լուծված լինի` երեխան դպրոցում սովորում է Կոմիտաս, հետո հեռուստատեսությունից լսում է ՙՊռեգոմեշ՚ կոմիտասապղծումը... Էլ ի±նչ կարող ենք անել: Եթե երեխան շաբաթը մեկ անգամ դպրոցում դասի ժամանակ լսում է Կոմիտաս, բայց օրը 10 անգամ, եթե ոչ ավելի, լսում նման պղծումներ, էլ ինչպե±ս կարող է կրթական համակարգը ճիշտ դաստիարակել, երբ որ դրան հակադաստիարակիչ մեքենա կա: Ուզում եք ամեն օր երեխային ասեք` Կոմիտասը հրաշք է, օրը 15 անգամ կոմիտասապղծումով զբաղվում է ինչ-որ մեկը, որի ինչ-որ բարեկամը շատ բարձր պաշտոնյա է ու շատ մեծ փողեր ունի... Էլ ինչո±վ կարող է մշակույթի նախարարը կամ նախարարությունը ազդել, եթե հեռուստատեսությունը ոչ ոքի ենթակա չէ եւ վարում է իր ուզած հակազգային քաղաքականությունը` սերիալային ազգապիղծ քաղաքականություն: Այնպես չէ, որ մշակույթի նախարարությունից ազատագրում եմ իր մեղքերի բաժինը, ինքն էլ իր բաժինն ու թերացումն ունի, բայց քանի դեռ համակարգված խնդիր դրված չի եւ համակարգված լուծում չի պահանջվում` յուրաքանչյուր գերատեսչական օղակից, մենք չենք կարող երբեւէ ճիշտ ճանապարհ գտնել: Այնպես որ` անհրաժեշտ է պետական, ոչ թե անհատական մոտեցում՚:

ԼԻԼԻԹ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ