- Нет, это не Рио-де-Жанейро...

- Нет, это не Рио-де-Жанейро...

ԱՐԵՎՄՏԱՄԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐՋԻՆ ՄՈՀԻԿԱՆՆԵՐԸ

Ե°վ մեր երկրում, ե°ւ աշխարհաքաղաքական հարթությունում ժամանակը կարծես խտացած լինի: Ժամանակի հետհաշվարկը սրընթացորեն մոտեցնում է մեզ բախտորոշ սահմանագծին` ապրիլի 29-ին, երբ Մինսկում Հայաստանը պաշտոնապես ստորագրելու է Մաքսային միությունում ընդգրկվելու մասին համաձայնագիրը:

Ու այդ լուրը իր ՙկոտրած ձեռքով՚ մեր հանրությանը մատուցեց թերեւս արեւմտամետ նախարարը` Վահրամ Ավանեսյանը, նշելով, որ համաձայնեցնելու համար մնացել են ընդամենը մի քանի մանրուքներ, մնացած ամեն ինչը համաձայնեցված է: Եվ ահա` լուրը, որ ՕԵԿ-ը չի մտնում իշխանական կոալիցիայի մեջ: Ու քանի որ, ըստ ՀՅԴ ԳՄ-ի, դաշնակները կառավարություն մարդ չեն ուղարկում, ստացվում է, որ 13-րդ կառավարության համար միակ եւ ամբողջական պատասխանատուն մնում է ՀՀԿ-ն:

ՄԱՔՍԱՅԻՆ ՄԻՈՒԹՅՈՒՆԻՑ 13 ՕՐ ԱՌԱՋ

Այս կառավարությունը թվով 13-րդն է, Հովիկ Աբրահամյանը դարձավ ՀՀ 13-րդ վարչապետ ամսի 13-ին: Հիմա էլ ՕԵԿ-ը կոալիցիան լքելու մասին հայտարարեց Մաքսային միություն մտնելուց 13 օր առաջ: Էլի 13, գրողը տանի, ու մեկ փուլի ավարտից դեպի մյուս փուլ անցում կատարելը խորհրդանշող 13 թվի այդպիսի բազմակի կրկնությունը մի տեսակ տիեզերական ՙհուշարարություն՚ է, որ տեղի են ունենում կարեւոր փոփոխություններ:
Հիմա ինչո±վ էր իրականում պայմանավորված ՕԵԿ-ի հեռացումը: Ինքը` կուսակցությունը, տարածած հայտարարության մեջ մատնանշում է, որ սեփական  նախընտրական ծրագրի որոշ դրույթներ կոալիցիայի կազմում իրականացնել չի ստացվում, գումարած դրան պատճառներից մեկը հիշատակվում է ՀՀ նախագահի կողմից Արթուր Բաղդասարյանին վարչապետ նշանակելու առաջարկության մերժումը: Բայց այդ ամենը ավելի շուտ հիշեցնում է ոչ թե իրական պատճառ, այլ հարմար պատրվակներ: Չէ որ ՕԵԿ-ի` կոալիցիայում լինելը գալիս է 2008-ի իներցիայից, եւ ինչպես ցույց տվեցին վերջին համապետական ընտրությունների արդյունքները, ՕԵԿ-ը նույն ՀՀԿ-ի համար արդեն ավելի շուտ բեռ էր, քան օգտակար թիմակից: Մի կերպ` սեփական վարչական ռեսուրսի եւ ֆինանսների գերլարումով 5 տոկոսը հավաքած կուսակցության համար նախարարական 3 պորտֆելները, գումարած ԱԱԽ քարտուղարի պաշտոնը արդեն ինքնին մեծ ճոխություն էր, եւ ինքնին հասկանալի էր, որ վարչապետի պաշտոն ուզելը բացարձակապես իրատեսական չէր: Գաղափարական սկզբունքայնության մասին խոսելն էլ ավելորդ է մի կուսակցության պարագայում, որը բոլոր 3 նախագահների օրոք քանիցս անցումներ է կատարել իշխանությունից ընդդիմություն եւ հակառակը: Համ էլ, ինչպես, օրինակ, պարտադիր կուտակայինի հարցում հնարավոր է մեկ ամիս առաջ կողմ լինել, իսկ հիմա` դեմ, ինչ կապ դա կարող է ունենալ որեւէ գաղափարախոսության հետ...
Ամենահավանականը, թերեւս, չբարձրաձայնվող պատճառն է` աշխարհաքաղաքականը: Սեպտեմբերի 3-ից հետո ՕԵԿ-ականները ինչքան էլ ասեին, որ կողմ են Մաքսային միությանը, ոչ ոք չի մոռացել նրանց արեւմտամետությունը: Չի մոռացվել, թե ինչպես էր Արթուր Բաղդասարյանը հրապարակավ ասում, որ կողմ է, որ Հայաստանը միաժամանակ լինի ե°ւ Մաքսային միությունում, ե°ւ ՆԱՏՕ-ում: Չեն մոռացվել եւ նրա ավանդական կապերը Փարիզի հետ, չի մոռացվել նաեւ այն, որ 2008-ին Ռոբերտ Քոչարյանը նրան ուղղակիորեն անվանել էր դավաճան այն բանից հետո, երբ հրապարակվել էին բրիտանացի դիվանագետների հետ ՙՄարկո Պոլոյում՚ մտերմիկ զրույցի գաղտնալսումները: Ու ամենատրամաբանականը հետեւյալն է` կամ Արեւմուտքն է նրան հուշել, որ փորձի դառնալ վարչապետ, իսկ չստացվելու դեպքում` անցնի ընդդիմություն, կամ կուլիսներում հենց Հանրապետականներն են նրան ցտեսություն ասել` որպես արեւմտամետի: Առաջինը առավել հավանական է, մանավանդ որ մինչեւ ապրիլի 29-ը մնացած սուղ օրերի ընթացքում նույն Արեւմուտքը հաստատ փորձում է եւ փորձելու է մոբիլիզացնել բոլոր հնարավոր ռեսուրսները, բացահայտելու են նույնիսկ ամենածպտյալ յուրայիններին, միայն թե կարողանան մի կերպ խանգարել Մաքսային միություն մուտք գործելուն: Հիմա բացահայտեցին ՕԵԿ-ին, առաջիկայում ուրիշներին էլ կբացահայտեն: Ու դեռ ինչքան սյուրպրիզներ կտեսնենք...
ՀՅԴ ԳՄ որոշումն էլ ՙմաս չկազմել նոր ձեւավորվող կառավարությանը՚ նույնպես, թերեւս  նման է արեւմտյան ճնշումների արգասիքի, մանավանդ որ կուլիսներից խոսակցություններ են հասնում ՀՅԴ ամերիկյան կառույցներից հայաստանյան կառույցի նկատմամբ բավականին կոպիտ շանտաժի մասին: Բայց դաշնակները դաշնակ չէին լինի, եթե այս անգամ էլ չորդեգրեին ՙդեմ ըլլալով կողմ՚ դասական բանաձեւը:

ՊԱՅՔԱՐ` ԱՌԱՆՑ ՄԻՋՈՑՆԵՐԻ ԽՏՐՈՒԹՅԱՆ

Մենք արդեն առիթ ունեցել էինք հիշատակելու, թե ինչպիսի մառազմով են լցված տերպետրոսյանական եւ քոչարյանական քարոզչական կայքերը, ու ինչ հիսթերիա է սանձազերծված սոցիալական ցանցերում: Հիմա վերջին ճիգով հակառուսական տրամադրություն փորձում են բորբոքել` մատուցելով ապատեղեկատվություն, իբր թե ռուսները արդեն իսկ որոշել են Մաքսային միության կազմում Արցախը վերադարձնել Ադրբեջանին: Այդ տականքային սուտը մատուցվում է խիղճն ու արժանապատվությունը վաղուց ծախած երիտասարդ, սակայն հիմնովին փչացած մի քանի ՙվերլուծաբանների՚ գրիչներով, ովքեր իրենց հերթին հիմնվում են ռուսաստանցի ինչ-որ գրանտածիծի ՙհեղինակավոր՚ կարծիքի վրա: Բայց պարզ է, որ քարոզչական դաշտում Արեւմուտքի շահերը սպասարկողները ստույգ տանուլ են տվել, եւ այդ ամենը հուսահատ ճիգեր են:
Իսկ ռեալ քաղաքական դաշտում գործում է այլ մեթոդաբանություն: Մի կողմից` փորձեր են արվում ԲՀԿ-ին ամբողջովին ներքաշել ՙնարնջագույն՚ ընդդիմադիր դաշտ: Դե, բնական է, որ առանց Ռոբերտ Սեդրակիչի եւ նրա անմիջական գործակալներ Վարդան Օսկանյանի, Նաիրա Զոհրաբյանի եւ այլոց, դժվար թե գլուխ գար ԲՀԿ-ի ներկայացուցչական հանդիպումը սկզբում ԱՄՆ դեսպանատան, իսկ հետո Հայաստանում Եվրամիության պատվիրակության հետ: Երկու դեպքում էլ, պաշտոնապես հաղորդվում է ընդամենը հետեւյալը. ՙՔննարկվել են երկկողմ հետաքրքրություն ներկայացնող բազմաթիվ հարցեր՚: Պարզ է, որ դա փորձ է ներքաշել ԲՀԿ-ին ՙկարմիր գիծը՚ անդառնալիորեն անցնելու ընթացքի մեջ:
Իսկ ՙհրաշալի քառյակում՚, որը քիչ էր մնում ՙեռյակ՚ դառնար, եթե չլիներ ՀՅԴ ԳՄ որոշումը, մի քեֆ-ուրախություն է այն առիթով, որ ՕԵԿ-ը ՙթռավ՚ ու հիմա ՀՀԿ-ն ԱԺ-ում մեծամասնություն է ապահովում +4 քվեով: Դե, ՀՀ 2 նախկին նախագահների, բոլոր տեսակի արեւմտասերների ու 5-րդ շարասյուների ՙբարեհաջող՚ սցենարը պարզ է` ինչ-որ հնարքներով ՀՀԿ-ական 5 պատգամավորների դրդել դավաճանության, կամ ինչպես ընդունված է ասել` ՙառնետավազքի՚: Բայց ՙառնետավազք՚ առայժմ երեւում է ՕԵԿ-ից` առնվազն նախարարների ու արդեն  փոխնախարարի տեսքով, ովքեր անհապաղ հրաժարվել են ՕԵԿ-ից:
Ինչ վերաբերում է ԲՀԿ-ին, ապա նույնիսկ այնպիսի թունդ եւ սկզբունքներից զուրկ արեւմտամետը, ինչպիսին է վաստակավոր քցողի համբավ ունեցող քաղաքագետ Սուրեն Սուրենյանցը, նշում է, որ ներկայիս ՙկառավարության գոյությունը գրեթե զրոյացնում է ԲՀԿ ընդդիմադիր կարգավիճակը կամ հարցականի տակ դնում այդ կուսակցության միասնականությունը: ՀՅԴ-ն երկար ժամանակ չի կողմնորոշվելու` արմատական ընդդիմություն-կառուցողական ընդդիմություն միջակայքում՚: Սուրենյանցը կանխատեսում է, որ ՙխորհրդարանում շեշտակի աճելու է անկախ պատգամավորների թիվը` գոնե փաստացի՚: Դե պարզ է, Հովիկ Աբրահամյանի վարչապետության գործոնը էապես ազդում է ԲՀԿ-ի վարքագծի վրա, համ էլ ԲՀԿ-ականների մեծամասնությունը բոլորովին ընդդիմադիր խառնվածքի տեր մարդ չեն, եւ այդտեղ թերեւս միանգամայն աշխատում է ժողովրդական խոսքը. ՙՍկզբում մորթուս, հետո որդուս՚: Այնպես որ, անգամ ռեսուրսների գերլարումով եթե հաջողվի ՀՀԿ-ից մի քանի պատգամավոր պոկել, դա հաստատ փոխհատուցվելու է ԲՀԿ-ից պոկվածներով: Դաշնակների պահն էլ բոլորովին միանշանակ չէ, քանի որ ըստ նույն ԳՄ որոշման` ՀՅԴ-ն մտադիր է ՙՇարունակել գործել ընդդիմադիր դաշտում` մի կողմից ձգտելով հանրությանն ու քաղաքական ուժերին համախմբել մեր դավանած ազգային-պետական արժեքների, մեր առաջարկած լուծումների շուրջ, մյուս կողմից` փորձելով մեր երկիրը զերծ պահել ցնցումներից ու անկայունությունից՚: Այսինքն` ամենեւին էլ փաստ չէ, որ ՀՅԴ խմբակցության անդամները մասնակից կլինեն ԼՏՊ-ի ծրագրի իրագործմանը` ԱԺ-ում կառավարության ծրագրի հաստատումը տապալելու փորձին: ՕԵԿ պատգամավորներն էլ փաստ չէ, որ կվարվեն ԼՏՊ-ի ուղեգծի շրջանակներում, առավել եւս, որ ՙքառյակը՚ չի շտապում ներառել ՕԵԿ-ին ու դառնալ ՙհնգյակ՚:
Այս օրերի ընթացքում չպետք է բացառել, որ գրեթե ամբողջ լրատվական դաշտը վերահսկող օլիգարխները հատկապես հեռուստաեթերն ու ինտերնետը ՙտակից՚ կաշխատացնեն` ստեղծելու տպավորություն, որ ՀՀԿ-ն կատարյալ մեկուսացման մեջ է եւ ՙէսօր-էգուց՚ ներսից կպայթի: Բայց ընդհանրապես բոլոր դեպքերում եւ բոլոր շրջանակներում  գործելու է հայկական միջավայրում միշտ անվրեպ դրսեւորվող ՙնաղդի՚ ու ՙնիսյայի՚ երկաթյա տրամաբանությունը, ու քչերը կհանդգնեն ՙնաղդը՚` Մաքսային միություն անխուսափելիորեն մտնելը, փոխել ՙնիսյայի՚` դրա ենթադրյալ տապալման թեկուզեւ գլխապտույտ առաջացնող, բայց զուտ տեսականորեն գոյություն ունեցող անձնական օգուտների հետ:

ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԳԱԼԱՋՅԱՆ