ՀՀ-ՈՒՄ ԱՄՆ ԴԵՍՊԱՆԸ ՙՓԻՍ՚ ՆԵՂԱՑԵԼ Է

ՀՀ-ՈՒՄ ԱՄՆ ԴԵՍՊԱՆԸ ՙՓԻՍ՚ ՆԵՂԱՑԵԼ Է

Պարզվում է, որ ԱՄՆ-ը նեղացել է Հայաստանից այն բանի համար, որ մեր երկիրը ՙդեմ՚ քվեարկեց մարտի 27-ին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում Ղրիմի հարցով հայտնի բանաձեւին: Դա, իհարկե, սպասելի էր: Բայց այն տոնայնությունը, որով Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանատունը ներկայացնում է իր կարծիքը, հեռուն տանող մտորումների տեղիք են տալիս:

ԱՉՔԱԼՈՒՍԱՆՔ. ԱՄՆ-Ը ՙՀԻԱՍԹԱՓՎԵԼ Է՚ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻՑ

Այսպեսª ի դեմս իր պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարի Հարֆի` ամերիկյան պետքարտուղարությունը դեռ խուսափում է կոնկրետ բան ասել, թե արդյոք ՄԱԿ-ում Հայաստանի քվեարկությունն ինչ կերպ կանդրադառնա հայ-ամերիկյան հարաբերությունների վրա: Բայց ահա Վաշինգտոնի հայաստանյան դեսպանատունը կարծես թե արդեն հասցրել է որոշակիորեն կողմնորոշվել: Համենայնդեպսª ի պատասխան հիշատակված թեմայով ամերիկյան փողերով գործող ՙԱզատություն՚ ռադիոկայանի հարցադրմանը, դեսպանատունը նշում է. ՙՄիացյալ Նահանգները մեծապես աջակցում էր ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում ներկայացված բանաձեւին եւ Վաշինգտոնը հստակ կերպով ներկայացրել է այս խնդրի վերաբերյալ մեր դիրքորոշումը: Այս գործընթացի յուրաքանչյուր հանգրվանում մենք աջակցում ենք Ուկրաինային...՚: Եվ միայն դրանից հետո է կոնկրետանում հարցի վրա. ՙՄիացյալ Նահանգները հիասթափված է ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայիª Ռուսաստանի կողմից Ղրիմի բռնակցումը դատապարտող բանաձեւի դեմ Հայաստանի քվեարկության առնչությամբ՚: Դե իհարկե, ի±նչ իրավունք ունենք մեր ուզածով քվեարկել, եթե Վաշինգտոնն իր դիրքորոշումը հայտնել է: Հետո ի±նչ, որ ՄԱԿ-ը հենց նրա համար է, որ պետություններն այնտեղ ներկայացնեն իրենց կարծիքները:
Սակայն դեսպանատան այս ՙսուպերդեմոկրատական՚ գնահատականը մեկ բան էլ է հուշում. երբ ԱՄՆ-ը պնդում է, որ իր ՄԱԿ-ում պետությունները պետք է քվեարկեն աչքները Պետքարտուղարության բերանին գցած, դժվար չէ կռահել, որ կոնկրետ դեպքում եղել են շատերը, որոնք Ղրիմի հետ կապված եւս ՙկողմ՚ են քվեարկել ընդամենը ԱՄՆ-ին հաճոյանալու համար:
սենքª սա էլ նոր բան չէ: Պարզապես Ղրիմի դեպքում նկատենք, որ քվեարկությանը մասնակցած 69 երկիր ¥դեմերն ու ձեռնպահները¤ ՙմոռացել՚ էին հարցնել ԱՄՆ-ի կարծիքը, որ սրբորեն դրան հետեւեին: Իսկ դա վերջին երկու-երկուսուկես տասնամյակների կտրվածքով մեծ թիվ ¥առավել եւս, որ այդ երկրներում բնակվում է մոլորակի բնակչության ավելի քան 62 տոկոսը, այսինքն, թեեւ 100 ՙկողմ՚ ձայնով բանաձեւն ընդունվեց, սակայն աշխարհի բնակչության կամ իրական համաշխարհային հանրության մոտ 2/3-ը առնվազն կողմ չէին դրան¤ եւ նշանակում է, որ գնալով ավելի շատ երկրներ են սկսելու ՄԱԿ-ում քվեարկել իրենց եւ ոչ թե Վաշինգտոնի ցանկությամբ: Ու համոզված ենք, որ հատկապես այդ հանգամանքն է, ուկրաինական պատմության ամենաառանցքային հետեւանքն է ու հենց դա է, որ ներկայումս առավելապես մտահոգում է Միացյալ Նահանգներինª պարտադրելով ՙհետղրիմյան՚ այս բոլոր մեծ ու փոքր նյարդային ցնցումներին:

ՀԱՅ-ՌՈՒՍԱԿԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՈՐԱԿԱՊԵՍ ՆՈՐ ՓՈՒԼՈՒՄ

Նկատենք նաեւ, որ այս օրերին պետական մակարդակով Ռուսաստանը հայտարարեց, որ հումանիտար օգնություն է ուղարկում քեսաբահայությանը: Ռուսական կողմը բարձր մակարդակով այդ մասին տեղեկացրել է անձամբ Բաշար Ասադին, ինչը, բնականաբար, ազդակ է այն մասին, որ ՌԴ-ն սիրիահայության նկատմամբ ունի ընդգծված վերաբերմունք: Իսկ սա, ըստ էության, ժեստ է ուղղված ոչ միայն սիրիահայությանը, այլեւ սփյուռքահայությանն առհասարակ, այսինքնª ի վերջո հենց Հայաստանին, առավել եւս, որ երեկ ՀԱՊԿ երկրների ԱԳ նախարարները եւս Քեսաբի օգտին հայտարարություն արեցին: Միակ բանը, որ այս օրերին փոխվել է հայ-ռուսական հարաբերություններում, դա ՄԱԿ-ում Հայաստանի քվեարկությունն էր: Հետեւաբարª այդ քվեարկությունից հետո քեսաբյան այս օգնությունը վկայում է, որ հայ-ռուսական հարաբերությունները տեղափոխվել են որակապես բոլորովին նոր հարթություն, որի իմաստն էլ կարելի է հասկանալ. ՄԱԿ-ում, օրինակ Մաքսային միության անդամ, այսինքնª ՌԴ-ի ամենամերձավոր դաշնակիցներից մեկըª Ղազախստանը, բանաձեւին ՙդեմ՚ չքվեարկեց ¥իհարկեª ոչ էլ ԱՄՆ-ի օգտին¤: Իսկ Հայաստանը հարկ համարեց ՌԴ-ի համար այդ բարդագույն իրավիճակում հստակորեն կանգնել նրա կողքինª աչքի առաջ ունենալով նաեւ ԱՄՆ-ի ՙհիասթափության՚ հեռանկարը: Նման քայլերը, թեեւ, սովորաբար լայն հանրության համար մնում են քիչ նկատելի, սակայն կարող են կոնկրետ երկրների հարաբերություններում դրական ¥նաեւª բացասական¤ առումով ունենալ շատ ավելի էական էֆեկտ, քան կարող է տալ զուտ շահերի վրա հիմնված տարիների բանակցությունները:
Փոխարենը բավականին նյարդային վիճակում է հայտնվել նաեւ Ուկրաինան: Այն առումով, որ նույն քվեարկությամբ Կիեւին իր անվերապահ աջակցությունը հայտնած Ադրբեջանում ուկրաինական դեսպան Ալեքսանդր Միշչենկոն հայտարարեց, թե հույս ունի, որ ՄԱԿ-ում այդ նույն բանաձեւը. ՙ...միաժամանակ կդառնա կարեւորագույն հավելյալ իմպուլս` ագրեսորից Ադրբեջանի օկուպացված հողերի ազատագրման գործընթացում՚:
Հասկանալի է, որ դեսպան Միշչենկո կոչված թյուրիմածության կարծիքները չէ, որ կարող են որեւէ էֆեկտ առաջացնել, առավել եւս, որ Ուկրաինան դեռ 1990-ականների սկզբներից սկսած մինչ օրս անթաքույց ամեն կերպ աջակցել է Ադրբեջանին, բայց դրանից հետո ունենք ներկայիս ստատուս-քվոն: Սակայն դեսպանի հայտարարությունը նաեւ ցույց է տալիս, որ Կիեւի ամերիկյան դրածոները, ասենք նաեւ Բաքուն փորձում են ակտիվացնել այս մինի-դաշինքը, որն աստիճանաբար ստանում է նաեւ ցուցադրական հակառուսական տեսք:

ՊԱՆԹՈՒՐՔԻԶՄԻ ՎԵՐԱԾՆՆԴԻ ՓՈՐՁԵՐ

Մյուս կողմից էլ գաղտնիք չէ, որ այս օրերին Թուրքիան իր հերթին է սիրիական ուղղությամբ ¥Քեսաբում¤ ակնհայտորեն ամերիկամետ քայլեր դրսեւորում: Միաժամանակ Ղրիմում էլ թաթարներն են սկսել խոսել իրենց հանրաքվեի մասնակցության մասին, ինչն իր հերթին է նմանվում Թուրքիայի կողմից ԱՄՆ-ին հասցեագրված հակառուսական ժեստի: Եվ այն, որ օրերս տեղի ունեցած ներթուրքական ընտրությունների ժամանակ, չնայած տասնյակ զոհերին, Էրդողանը կարողացավ հաղթել եւ հետընտրական բողոքի ալիքն էլ, բախվելով ԱՄՆ անտարբերությանը, անմիջապես մարեց, իր հերթին է վկայում, որ նշված բոլոր մեսիջները Վաշինգտոնը հավուր պատշաճի է գնահատել:
Սակայն թուրքական խաղերը ռուսների դեմ պայքարում ԱՄՆ-ին գործնականում ոչինչ չեն տալիս, եւ այդ անիմաստ քայլերը պետք է, որ Սպիտակ տանը չհրապուրեինª թուրքական ընտրությունների միջոցով Էրդողանին տապալելու ուղղությամբ այսքան երկար ժամանակ նախապատրաստված ծրագրերը կանգնեցնելու համար: Բայց այն փաստը, որ նախագահական ընտրությունների շեմին Էրդողանը թողեց Թուրքիայում վերագործարկել ՙԹվիթերը՚ ¥որն արգելափակելու համար ստիպված էր տոննաներով թուքումուր ստանալ Արեւմուտքից¤, հուշում են, որ նա իրեն ապահովագրված է համարում ՙթուրքամայդանից՚: Իսկ դա կարող է լինել մեկ դեպքում, եթե ՙհեղափոխություն՚ չի ցանկանում Անկարայում ամերիկյան դեսպանատունը, այսինքն, որ Էրդողանին հաջողվել է Վաշինգտոնի հետ լեզու գտնել: Ինչի± դիմաց: Այս մասին որոշակի պատկերացումներ է տալիս Ադրբեջանի փոխվարչապես Ալի Հասանովի օրերս հայտնած այն միտքը, թե. ՙԻնչո±ւ են միայն Ադրբեջանն ու Թուրքիան պայքարում հայկական շովինիզմի դեմ: Ի±նչ են անում մնացած թուրքալեզու պետությունները...՚: Սա պանթուրքիզմի մասին հիշեցում է, որի մասին, ի դեպ, ադրբեջանցիներն իրենք չեն սիրում խոսել: Բայց հիմա իրավիճակը ՙմի փոքր՚ այլ է, իսկ ՄԱԿ-ում Ղրիմի հետ կապված Ադրբեջանի քվեարկությունը ռուս-ադրբեջանական հարաբերություններում ուղղակիորեն հակառակ էֆեկտն են առաջացնում, ինչ ռուս-հայկական հարաբերություններում: Ուր որ է` Հայաստանն էլ կմտնի Մաքսային միություն, եւ այս ամենից հետո Ղարաբաղը հաստատ Բաքվի համար կմնա միայն հաճելի հուշ: Դե ուրեմն միակ հույսը մնում է Թուրքիան, պանթուրքիզմը, հաշվի առնելով, որ այն ունի ոչ միայն հակահայկական, այլ նաեւ ընդգծված հակառուսական բնույթ: Այսինքնª կարող է ԱՄՆ-ի համար էլ հետաքրքրություն ներկայացնել այդ գործիքի միջոցով Ղրիմի պատասխանը տալու համար, առավել եւս, որ ԱՄՆ-ը Հայաստանից ՙհիասթափված՚ է:
Այլ հարց, որ պանթուրքիստական նկրտումները կյանքի կոչելու համար թուրք-ադրբեջանական տանդեմը ոչ միայն Ղարաբաղը, այլեւ Զանգեզուրը նվաճելու խնդիր ունի: Իսկ դա նշանակում է, որ պետք է հայկականից զատ հաղթեն նաեւ ռուսական զորքերին: Առանց ՆԱՏՕ-ի դա հնարավոր չէ, իսկ ՆԱՏՕ-ն, եթե ցանկանար կռվել ռուսների հետ, ապա դա կաներ Ուկրաինայում: Առավել եւս, որ ռուսների հետ ՙթեժ՚ բախումը հարավկովկասյան տարածաշրջանում տեղափոխելու պարագայում մեծ է վտանգը, որ կխառնվի նաեւ իրանական բավականին զորեղ բանակը, էլ չենք խոսում Սիրիայի մասին:
Այսպիսով` այն տպավորությունն է, որ ԱՄՆ-ը թուրք-ադրբեջանական տանդեմին ուղղորդում է ՌԴ-ի դեմ, բայց իրավիճակը պայթելու դեպքում ռազմական օժանդակություն հազիվ թե ցուցաբերի: Իսկ Էրդողանը բավականին խելք ունի ուկրաինացիների վիճակում չհայտնվելու համար ու այս խաղի հաշվին պարզապես իր ներքին դիրքերն է կարգի բերում: Ալիեւն էլ իր հերթին հազիվ թե չգիտակցի, որ եթե անգամ պատերազմի դեպքում ՆԱՏՕ-ից օգնություն ստանա, ապա մինչ այն տեղ հասնի, Ադրբեջանից բան չի մնա: Մի խոսքով, կարծես թե բոլորն էլ գիտակցում են, որ գլոբալ խանը հեռանկար չունի, բայց այն շարունակում են: Թերեւս այն հույսով, թե ով գիտի, մեկ էլ տեսար Պուտինը վախեցավ եւ նահանջեց: Իսկ դա արդեն անլուրջ է:

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ