Ինչպես են Թալեաթ փաշան եւ երիտթուրքերը հոտնկայս ծափահարել Կոմիտասին

Թուրքական «Յեշիլգազեթե» թերթը հետաքրքիր և մանրամասն անդրադարձ է կատարել Կոմիտաս Վարդապետի կյանքին և ստեղծագործական ուղուն: Հոդվածում մանրամասնորեն և մեծ հիացմունքով ներկայացված է հայ հանճարի կյանքն ու մեծագույն վաստակը: Թուրք սյունակագիր Էրջումենթ Գյուրչայը թեև այդպես էլ չի օգտագործել ցեղասպանություն բառն ու բավարարվել է միայն աքսորի մասին խոսելով, սակայն իր հոդվածում հետաքրքիր մի պատմություն է ներկայացրել այն մասին, թե ինչպես են երիտթուրքերն ընդունել Կոմիտասին իր վերջին ելույթից հետո:
 Կոմիտասի վերջին համերգի ժամանակ, որը տեղի է ունեցել 1915թ.-ի ապրիլին և որին մասնակցել է նաև Թալեաթ փաշան, Թուրքիայի գիտության և կրթության նախարար Համդուլլահ Սուփհի Թանրըօվերն այսպես է գովել Կոմիտասին. 
«Անատոլիայի զավակ այս հայ քահանան երկար աշխատանքների արդյունքում թևեր է տվել հայկական երաժշտությանը: Նա, հրաժարվելով իր հանգստից, իր ամբողջ ժամանակը վատնել է հատ-հատ գյուղերով շրջելով տարբեր ստեղծագործություններ հավաքելու վրա: Նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ժառանգությունը: Մեր հոգևորականներն էլ նույնը պետք է անեն: Պետք է սրտանց աշխատեն թուրք ժողովրդի զարգացման և գանձերի բացահայտման ուղղությամբ: Իրականությունն այն է, որ հայկական մշակույթը, մեր մշակույթի համեմատ, ավելի է զարգանում: Անատոլիայի որ կողմն ուզում եք գնացեք, հայերի ստեղծագործականությունն ու խելքը կտեսնեք: Իրենց ստեղծագործություններով և արտադրանքով ձեզ կասեն «Ես այստեղ եմ»: Կգնաք պալատ և կտեսնեք, որ ճարտարապետը հայ է: Կտեսնեք Վանի հայ ոսկերիչների՝ աշխարհով մեկ հայտնի մատանիները: Գիտության բնագավառում բոլոր գրքերը հայերի կողմից են գրված: Նրանք այն մարդիկ են, ում հետ մենք դարերով ենք ապրել»:
Նախարարի այս խոսքից հետո երիտթուրքերը երկար ժամանակ հոտնկայս ծափահարել են Կոմիտասին՝ այդ թվում և Թալեաթ փաշան։ 

ՆՈՒՆԵ ՉՈԲԱՆՅԱՆ

Այս թեմայով 2023 թվականի սեպտեմբերի 19–20-ը ավարտվեց ոչ միայն պատերազմը, այլ նաև Արցախի հայկական պետականության մի ամբողջ պատմաշրջան Նախկին վարչապետի ընտանիքը սգում է ՇՏԱՊ. Նարիմանյանը ցույց է տալու այն մարդկանց, ովքեր դիմակով և առանց դիմակի բռնության են ենթարկել. Խորխոռունու սպանության հետքերով Ունի Հայաստանը գազի այլընտարանք. Մեկնաբանում է տնտեսագետը Դավիթ Իշխանյանի ուղերձը , հենց ցեղասպանության ենթարկվող անձի հայի ոգեղենություն պահելու խնդրանքն էր