ՙՙՀԱՅՐԵՆԱՊԱՇՏ ՊԻՏԻ ԼԻՆԵՆՔ ՄԵՆՔ

ՀԱՅՐԵՆԱՊԱՇՏ ՊԻՏԻ ԼԻՆԵՆՔ ՄԵՆՔ

Երգահան, բանաստեղծ, լրագրող, հեռուստատեսային բեմադրիչ-ռեժիսոր, շինարար-ինժեներ ՍԱՍՈՒՆ ՊԱՍԿԵՎԻՉՅԱՆԸ 1980-2004 թթ. ապրել եւ ստեղծագործել է Լոս Անջելեսում: Նրա  երգերում նոր շունչ ու ոգի են ստացել հայ անվանի բանաստեղծներ Սիլվա Կապուտիկյանի, Վահան Տերյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Եղիշե Չարենցի, Պարույր Սեւակի, Համո Սահյանի, ինչպես նաեւ` ժամանակակից բանաստեղծներ Արամայիս Սահակյանի, Սլավիկ Չիլոյանի, Կորյուն Առաքելյանի, Լեւոն Բլբուլյանի եւ այլոց բանաստեղծությունները: Զգալի թիվ են կազմում իր իսկ տեքստերով ստեղծված երգերը:
-Ձեր հարցազրույցներից մեկում մտավախություն եք հայտնել, որ առաջիկա 10-20 տարվա ընթացքում հնարավոր են մեր ազգի  որակական փոփոխություններ: Ինչ նկատի ունեք: Ինչ եք առաջարկում: Կան լուծումներ…
- Այս մասին հաճախ եմ խոսել եւ գրել: Անշուշտ, սա, նախեւառաջ, ազգագրագետներին, սոցիոլոգներին եւ հոգեբաններին տրվելիք հարց է: Հետեւելով մեր հեռուստատեսությամբ հաղորդվող ծնելիության տվյալներին` նկատել եմ, որ գրեթե հավասար քանակով աղջիկներ եւ տղաներ են ծնվում, նույնիսկ տղաներն ավելի շատ են լինում: Իսկ հետո տղաների զգալի մասն ՙանհետանում՚ է (իսկ թե ուր, ինչու եւ ինչպես` սա առանձին պարզաբանում է պահանջում): Բազմիցս լսել եմ, որ ներկայումս Հայաստանում ամուսնության տարիքի տղաների եւ աղջիկների քանակական հարաբերությունը համապատասխանաբար մեկը` հինգի-վեցի է (այսինքն` 5-6 աղջկան մեկ տղա է, այսպես ասած, ՙբաժին հասնում՚): Մի քանի տարի առաջ մեր հեռուստաընկերություններից մեկի հաղորդման ընթացքում մասնակիցները խոսում էին այն մասին, որ 7-8 աղջկան է մեկ տղա ՙբաժին հասնում՚, իսկ ներկայումս շատերը խոսում են 10 եւ ավելի թվերի մասին: Ամենապարզ հաշվարկով, եթե մեկ հայ աղջիկը ամուսնանալու է մեկ հայ տղայի հետ, ապա մյուսնե±րն ինչ են անելու… Պարզ է (չընդարձակվենք)… Հետո կծնվեն թուրքա-պարսկական, հնդկա-եվրոպական, չինա-կորեա-ճապոնական, լատինո-ամերիկյան, աֆրո-նեգրական (եւ այլն), ինտերնացիոնալ-կոսմոպոլիտ երեխաներ, որոնց մի մասին կդարձնեն ենիչերիներ (այս վերջիններից արդեն Հայաստանում կան. հետաքննվում են Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի օգտին լրտեսություն արած մի խումբ ՙհայեր՚): Մյուս ՙտեսակներից՚ (ՙբրենդներից՚) սփյուռքում շատ կան, արդեն քանակ ու որակ են կազմում: Այս ամենը մեզ չի± հուշում, որ 10-20 տարի հետո հայ ազգը կրելու է որակական փոփոխություններ…  
Ի±նչ անել: Ոմանք անհեթեթության հասնող առաջարկներ են անում, այդ թվում` բազմակնություն, որը, բնականաբար, անընդունելի է մեր քրիստոնյա ազգի համար (հետաքրքիր կլիներ, եթե աղջիկներն էլ առաջարկեին մի քանի ամուսին ունենալ. որոշ մարդիկ հիմա կասեն` կայֆ)… Կատակը մի կողմ: Այսպիսի ասացվածք կա. ՙՎախկոտը վտանգի առջեւ ոտքերով է մտածում՚: Իսկ ի±նչ ասել այն մարդկանց, ովքեր գիտեն, տեսնում են առջեւի անդունդը, սակայն աչքերը փակում ու շարունակում են նույն ուղղությամբ ընթանալ, այն էլ` գլոբալիզացիայի սայլին  ինքնագոհ լծված, ամերիկյան Ժողովրդավարական սկզբունքներով խրախուսված, եվրոպական արժեքներով թեւավորված (կամ` պարտադրված-հարկադրված), բարոյակա±ն հաղթանակներով մխիթարված… Ես դեռ չեմ խոսում  աղանդների ինտերվենցիայի, օտարամուտ  մշակութային տեռորի (հայերեն` ահաբեկչության), ազգի եւ պետության հիմքերը խարխլող արտագաղթի (կարելի է էլի շարունակել) մասին…
Սա Ձեզ չի± հիշեցնում այն տեսարանը, երբ գորտը կամովին մտնում է օձի երախը:
Մի±թե մեզ պատուհասած  վտանգները զգալու, այդ մասին մտածելու եւ հասկանալու համար հատուկ կրթություն կամ գերժամանակակից տեխնոլոգիաներ են պետք: Սա ոչ միայն արտաքին քաղաքական, այլեւ, ըստ իս, առաջին հերթին` ներքին, ազգային ռազմավարական քաղաքականության խնդրահարույց (պրոբլեմային) հարց-խնդիր է, որը հրատապ, անհետաձգելի լուծում է պահանջում, ավելին` հարկադրում …
Շուրջ 24 տարի (1980-2004 թթ.) ապրելով սփյուռքում` (Լոս Անջելես), եւ ահա 48 տարի` հայրենիքում, ես մեր ժողովրդի մեջ (թե° այստեղ, թե° այնտեղ), թող ինձ ներվի, մի խրոնիկական ՙհիվանդություն՚ եմ նկատել (տա Աստված, սխալված լինեմ). մեզ թվում է, թե մեր ազգին պատուհասած խնդիրների լուծումը միմիայն պետության, կառավարության խնդիրն է… Իսկ իմ համոզմամբ` դա, նախեւառաջ, ազգային գաղափարախոսությամբ զինված, ազգի թե° ներկայով, թե° ապագայով մտահոգ, հայերեն խորհող, հայերեն ապրող բոլոր զավակների եւ, առաջին հերթին, մտավորականների խնդիրն ու գործն է թե° հայրենիքում, թե° սփյուռքում…
Այլապես ի±նչ կարելի է ակնկալել:  
Պարույր Սեւակն ահազանգում է.
...Ինքնե°րդ ասեք.
Բավական չէ± դուք ձեզանից
ձեզ գողանաք
Եվ տեղն ուրիշ մեկին դնեք
ձեր փոխանակ:
Բայց չափազանց ճշտապահ է
արեգակը.
Երբ որոշյալ ժամը հասնի` կլուսանա:
Ձեր արթնացումն այնժամ արդեն
Կնմանվի մի պայթյունի°,
Մի պայթյունի°,
Ձե°զ եմ ասում,
Որից հետո
Լռությունն ու փոշին պիտի
գոտեմարտեն
Չգոյության գահի համար...
(Պ. Սեւակ, ՙԴիմակահանդեսի գլխավորը՚ բանաստեղծությունից,1967 թ.)
Իսկ Գարեգին Նժդեհը պատգամում  է.
ՀԱՅՐԵՆԱՍԻՐՈՒԹՅՈՒՆ-մարդկային առաքինությունների թագն ու պսակն է դա:
Մարդկային բարոյական հատկություններն իր մեջ միացնող այդ գերագույն առաքինությունն է ազգերի գոյության անհրաժեշտ պայմանը եւ անսպառ աղբյուրը նրանց ուժի ու մեծության: Նա այնքան է ջերմ մի ժողովրդի մեջ, որքան փոքր է այդ ժողովուրդը, եւ որքան վտանգավոր նրա հարեւանները:
Եթե այդպես չէ` այդպես պիտի լինի:  Հայրենասիրությունը զարգանում է աստիճանաբար.  սկսելով բնազդականից` դառնում է իմացական, դառնում է ոգի:
Հայրենասիրությունը աճում է ժողովուրդների ինքնագիտակցության եւ արժանապատվության զգացումի աճի հետ ու թուլանում` բարքերի ապականության, նյութապաշտության հետ:
Հայրենիքներն ապրում են հայրենասիրությամբ, կործանվում դրա պակասից:
Փոքր ազգերը պարտադրորեն ավելի հայրենասեր պիտի լինեն, քան մեծերը:
Հայրենապաշտ պիտի լինենք մենք:

Զրույցը` ԳՈՀԱՐ ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆԻ