ՙՀՌՉԱԿԱԳՐԻՑ ԱՌԱՋ ՕԼԻՄՊԻԱԿԱՆ ԿՈՄԻՏԵ ԷԻՆՔ ՍՏԵՂԾԵԼ

ՀՌՉԱԿԱԳՐԻՑ ԱՌԱՋ ՕԼԻՄՊԻԱԿԱՆ ԿՈՄԻՏԵ ԷԻՆՔ ՍՏԵՂԾԵԼ

ՄԻՔԱՅԵԼ ԻՍՊԻՐՅԱՆԸ ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի պրոռեկտորն է, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր: Հայաստանի մարզական հանրագիտարանի, ֆիզիկական կուլտուրայի, սպորտի եւ օլիմպիական շարժման պատմությունների, ազգային մարզական տերմինաբանության, ֆիզիկական կուլտուրայի եւ սպորտի կառավարման ու իրավական հիմունքների գիտական ուղղությունների առաջին հեղինակներից է, ուսումնական ձեռնարկների հեղինակ: Աշխատել է ՀԱՕԿ-ում, սպորտի պետական կոմիտեում, ՀԱՕԿ-ի պատվավոր անդամ է: Հուլիսի 8-ին դարձավ 75 տարեկան: Շնորհավորելով հոբելյարին` մաղթում ենք քաջառողջություն եւ նորանոր ձեռքբերումներ: Իսկ մեր զրույցը օլիմպիադաների պատմության, սպորտի հիմնախնդիրների շուրջ էր:
-Ամբողջ աշխարհում ընդունված է, որ Օլիմպիական խաղերն սկսվել են մ.թ.ա. 776 թվականին, բայց դա կոպիտ սխալ է... Օլիմպիայում ապրել են պելասգները, որոնք մ.թ.ա. 3400 թվականին սկսել են այդ խաղերը կազմակերպել` հիմնականում վազքեր, ցատկեր... Աքքայացիներն ու հոնեացիները գրավել են այդ տեղը եւ շարունակել խաղերը: Իսկ մ.թ.ա. 1200 թվականին մուտք են գործել դորեացիները, եւ նրանք են սկսել զբաղվել Օլիմպիական խաղերով: Որոշ ժամանակ ընդհատվելուց հետո այն շարունակվել է: Առաջին անգամ 300 տարի հետո` մ.թ.ա. 4-րդ դարում են թվագրել, որ 776 թվականին են անցկացվել առաջին Օլիմպիական խաղերը: Իմ գրքերից մեկում համեմատություն է արած Վարդավառի, Նավասարդի եւ Օլիմպիական խաղերի ծրագրերի միջեւ: Դրանք համարյա նույնն են` փոքր տարբերությամբ, մենք մարտակարգերի մրցումներ չենք ունեցել, իրենք էլ մականախաղ չեն ունեցել: Մեր մականախաղը հին ազգային խաղ է, ընդ որում, դրանով զբաղվել են ե°ւ տղաները, ե°ւ աղջիկները. խառն է եղել: Երկու ձեւ է եղել. ե°ւ ձիերի վրա նստած` հեծյալ, ե°ւ ոտքով... Դարպասների փոխարեն դաշտի երկու ծայրում փոս են փորել, փայտից գնդակն էլ, տարել-գցել են փոսի մեջ: Օլիմպիադային սկզբում միայն դորիացիներին էին թողնում, հետո սկսեցին մասնակցել նաեւ ուրիշ քաղաքների ներկայացուցիչներ... Հույն ազգը չկար, ու նաեւ Օլիմպիական խաղերն են օգնել, որպեսզի ստեղծվի հույն ազգը որպես միացյալ ազգ. միայն սպորտը չէր, գալիս, առեւտրական պայմանագրեր էին կապում... Մեր առաջին օլիմպիական չեմպիոնը եղել է Տրդատ 3-րդ Արշակունին, նրանից 104 տարի հետո` 393 թվականին` Վարազդատը: 1998 թվականին քանդակագործ Լեւոն Թոքմաջյանի հետ վերջինիս հեղինակած հին հունական Օլիմպիական խաղերի բռնցքամարտիկների չեմպիոն Վարազդատ Արշակունու մարմարյա կիսանդրին տեղափոխեցինք եւ տեղադրեցինք Հունաստանի Օլիմպիա ավանի Օլիմպիական խաղերի անցկացման վայրում:
- Իսկ ինչպե±ս նորանկախ Հայաստանն սկսեց մասնակցել Օլիմպիական խաղերին:
- 1990 թվականի հոկտեմբերին Հայաստանում արդեն օլիմպիական կոմիտե ստեղծեցինք, երբ որ Հռչակագիրն էլ չկար: Ընտրել էինք կոմիտեի արտասահմանյան անդամներ, գիտեինք` ովքեր են ակտիվիստները: Սեդրակ Ագոնյան կար, ով բավականին ակտիվ էր ու Հայաստանի ըմբշամարտիկներին հրավիրեց ԱՄՆ...

Զրույցը` Ռ. ԹԱԹՈՅԱՆԻ
Հ.Գ. Հարցազրույցի շարունակությունը կներկայացնենք ուրբաթ օրվա ՙԻրավունքում՚: