ՙՙՙԿՈՒԶԵՆԱՅԻ ՍԱՆԱՀԻՆԸ ՈՉ ՄԻԱՅՆ ՓՐԿՎԵՐ, ԱՅԼԵՎ ԴԱՌՆԱՐ ԳՈՐԾՈՂ ԵԿԵՂԵՑԻ՚

ՙԿՈՒԶԵՆԱՅԻ ՍԱՆԱՀԻՆԸ ՈՉ ՄԻԱՅՆ ՓՐԿՎԵՐ, ԱՅԼԵՎ ԴԱՌՆԱՐ ԳՈՐԾՈՂ ԵԿԵՂԵՑԻ՚

ՙԼոռվա ձոր՚ հայրենակցական միությունը սերտ կապեր հաստատել Լոռվա աշխարհում բնակվող իրենց հայրենակիցների հետ, այնտեղից սերված, այնտեղ ապրող մարդկանց, տեղի ունեցող կարեւոր իրադարձություններն ու իրողությունները: Այս եւ նման հարցերի շուրջ է մեր թղթակցի զրույցը ՙԼոռվա ձոր՚ հայրենակցական միության նախագահ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր ՍԵՐԳՈ ԵՐԻՑՅԱՆԻ հետ:
-Յուրաքանչյուր տարածաշրջանի ճանաչված զավակները ինքնատիպ խորհրդանիշեր են, այնտեղ ապրող մարդկանց բնութագրող կերպարներ:
Օրինակ` մենք սկսել ենք գուսան Զաքարյանի 90-ամյակի նախապատրաստությունը: Այս հրաշալի բանաստեղծը, գուսանը, ունենալով բավականին դրամատիկ կյանք, թողել է գրական եւ երաժշտական մի գողտրիկ, բայց բարձրարժեք ժառանգություն, որը պետք է առաջին հերթին հասցնել հենց նրա հայրենակիցներին` լոռեցիներին եւ, ընդհանրապես, մեր ժողովրդին: Ցավոք, այս պահին ընդամենը 18 երգ է մեզ հասել գուսանից, բայց դա էլ քչերը գիտեն: Միաժամանակ, չմոռանանք, որ դրանցից յուրաքանչյուրը գուսանական արվեստի մեկական գոհար է: Այս ամենը հաշվի առնելով` ՙԼոռվա ձորը՚ տպագրության է պատրաստում նրան նվիրված գիրքը, ուր տեղ կգտնեն գուսան Զաքարյանի բանաստեղծությունները, երգերը: Այս ամենին հավելվել են նրա մասին արժեքավոր հուշ-հիշողությունները: Փորձել ենք նրա մասին եղած-չեղածը փրկել եւ ընթերցողին ներկայացնել: Այս ամենից բացի, հուսով ենք, որ մենք նրա նոր երգերով համերգներ կկազմակերպենք Երեւանում, նրա ծննդավայրում` Վահագնում, Վանաձորում:
- Քանի որ խոսեցինք հոբելյանների մասին, հիշենք, որ լրանում է կուսակցական եւ պետական ականավոր գործիչ, ծագումով Լոռու Վահագնի գյուղից` Անտոն Քոչինյանի ծննդյան 100-ամյակը: Անդրադարձ կունենա±ք այդ հոբելյանին:
- Նախ, կարծում եմ, որ մեր ժողովրդի ականավոր զավակներից մեկը` Անտոն Քոչինյանը, արժանի է, որ պետական մակարդակով նշվի նրա ծննդյան 100-ամյակը: 2013 թվականը սարերի ետեւում չէ: Պետության կազմակերպածից բացի, անկասկած, ՙԼոռվա ձորը՚ նրան նվիրված միջոցառում կունենա: Ի դեպ, Անտոն Քոչինյանն իր Լոռվա բնաշխարհի նկատմամբ մեծ սեր ու նվիրում է ունեցել: Երբ կենսաթոշակի էր անցել, հաճախ էր Լոռի գնում, հանդիպում իր բնաշխարհի մարդկանց:
- Կարելի± է համարել, որ միշտ ուշադրության կենտրոնում են Լոռվա աշխարհից սերված եւ մեր ժողովրդի կյանքում կարեւոր դերակատարություն ունեցած անձինք: Նրանցից շատերը ապրում են մեր կողքին: Վերջիններիս հետ կապված սպասվո±ւմ են հետաքրքիր հանդիպումներ, միջոցառումներ:
- Ե°վ առաջիններին, ե°ւ երկրորդներին մենք միշտ պետք է արժանին հատուցենք ու գնահատենք: Օրինակ, առաջիկայում մենք Ավետիք Իսահակյանի անվան գրադարանի հետ համատեղ նշելու ենք մեր հայրենակից, ճանաչված գրող-հրապարակախոս Հրաչյա Մաթեւոսյանի ծննդյան 75-ամյակը: Նա Լոռվա ձորի արժանավոր զավակներից է, իր հող ու ջրին նվիրված վառ անհատականություն:
Ընդամենը վերջերս նշեցինք ճարտարապետության դոկտոր, պրոֆեսոր Գառնիկ Շախկյանի ծննդյան 75-ամյակը` ներկայացնելով նրա նոր գիրքը` նվիրված Մեծ լոռեցուն` Հովհաննես Թումանյանին:
- Գիտենք, որ ՙԼոռվա ձոր՚-ի օրակարգում է նաեւ 19-րդ դարավերջի եւ 20-րդ դարասկզբի մեծանուն գործարար եւ բարերար Միքայել Արամյանցի ծննդյան 170-ամյակը: Ինչպե±ս կնշվի այս կարեւոր հոբելյանը:
- Նա սերտ կապեր ուներ Լոռվա գողտրիկ անկյուններից` Ախթալայի հետ, ուր ստեղծեց, իր իսկ խոսքերով ասած, ՙշվեյցարական մակարդակ՚ ունեցող անկյուն: Ի դեպ, մենք արդեն ավարտել ենք Միքայել Արամյանցին նվիրված տեսաֆիլմի նկարահանումները:
Չեք մոռանում նաեւ այն մարդկանց, ովքեր սերտ առնչություն են ունեցել Լոռվա ձորի հետ: Օրինակ  սյս տարի եւս կնշվի Սայաթ-Նովային նվիրված տոնը. արդեն երկու տարի է, ինչ Հաղպատավանքում կազմակերպվում է այս եկեղեցու տոնը` նվիրված Սայաթ-Նովայի հիշատակին: Այդ օրը հազարավոր մարդիկ են գալիս Հաղպատ` հաղորդակցվելու Սայաթ-Նովայի ստեղծագործությանը, որովհետեւ այդ օրը Հաղպատավանքը, ողջ Լոռվա Ձորը շնչում է սայաթնովայական երաժշտությամբ ու նրա պոեզիայի ոգով:
Երբեք չպետք է մոռանալ, որ Հայաստանի տարածքից Լոռին միակն է, ուր երկար ժամանակ ապրել է Սայաթ-Նովան: Սա` առաջին, երկրորդ` նրա մայրը ծագումով սանահինցի էր, կինը` այգեհատցի: Չմոռանանք նաեւ, որ սայաթնովայական Վարդատոնը հիմնադրվել է նաեւ մեծն Հովհաննես Թումանյանի նախաձեռնությամբ: Իհարկե, չենք մոռանում ավանդական ՙԹումանյանական օրը՚ եւս. կրկին, ինչպես արդեն 25 տարի, այս տարվա հոկտեմբերի առաջին շաբաթ օրը Դսեղի Թումանյանի տուն-թանգարանը կհյուրընկալի հազարավոր մարդկանց:
- Իսկ ՙԼոռվա ձոր՚ հայրենակցական միությունը տարածաշրջանում առկա խնդիրների խնդիրների առումով քայլեր փորձո±ւմ է ձեռնարկել: Ինչ-որ բան, այնուամենայնիվ, լուծում ստանո±ւմ է:
- Եթե մեկ տարի առաջ Մոտկոր գնալու համար մեծ ջանք էր պետք, ապա այսօր այդ ճանապարհը արդեն գրունտային բարեկարգում ունի, այլեւս դժվար անանցանելի չէ: Խնդրի լուծման համար նաեւ մեր ահազանգերը տեղ հասան, եւ այսօր ունենք բարեկարգ ճանապարհ: Ճանապարհների նորոգումներ են կատարվել Օձուն-Արդվի միջգյուղական ճանապարհահատվածում: Նախկինում մի քանի կիլոմետր հաղթահարելու եւ այստեղ հասնելու համար շատ երկար ժամանակ էր պահանջվում: Իսկ չէ± որ այն հայոց սրբավայրերից մեկն է, ուր ամփոփված է Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Հովհաննես Օձնեցի Իմաստասեր կաթողիկոսի աճյունը: Այս փոքրիկ գողտրիկ եկեղեցին վերանորոգման կարիք ունի: Այս խնդրի մասին ենք սկսել բարձրաձայնել:
Ժամանակին առաջիններից մեկը ՙԼոռվա Ձոր՚ հայրենակցական միությունն ահազանգեց, որ վթարային վիճակում է հայտնվել Սանահինի եկեղեցական համալիրը:
- Ցավոք, գործը, պատերի ուսումնասիրությունից բացի, առաջ չի գնացել: Սանահինի վանական համալիրը մնում է վթարային վիճակում, եւ ամեն րոպե պատերից մեկը կարող է փախչել, փլվել: Տեղյա±կ եք այդ ամենին:
- Ես կուզենայի, որ Սանահինը ոչ միայն փրկվեր այս վթարային վիճակից, այլեւ դառնար գործող եկեղեցի: Մի թաքուն մտադրություն էլ ունենք. ինչպես Օձունի, Հաղպատի, Ախթալայի վանական համալիրները իրենց տոներն ունեն, այնպես էլ Սանահինը իր տոնը վերականգնի: Չէ± որ այստեղ հռչակավոր համալսարան է գործել: Գուցե տոնը վերականգնելիս այս իրողությունը ե±ւս պետք է հաշվի առնել:
- Եվ մեր վերջին հարցը. Եթե չենք սխալվում, օրեր հետո Դուք 55 տարեկան կդառնաք: Ժամանակ առ ժամանակ փորձո±ւմ եք անցած-գնացածը ծանրութեթեւ անել:
- Լեզվի տեսչությունում զբաղվածությունը, գիտամանկավարժական աշխատանքը, հասարակական գործունեությունը այնքան են բովանդակավորում քո ապրած ժամանակը, որ ձգտում ես միշտ առաջ նայել..., իսկ առայժմ անցած-գնացածն անընդհատ ծանրութեթեւ անելու ժամանակ այդպես էլ չես ունենում...

Զրույցը վարեց ԼԻԼԻԹ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԸ
Հ.Գ. ՙԻրավունքը՚ սիրով շնորհավորում է Սերգո Երիցյանին` ծննդյան 55-ամյակի առթիվ, ցանկանում ամենայն բարիք: