ՔԱՂԱՔԱՑՈՒ ՀԱՄԱՐ ԿԻՍԱԸՆԴԴԻՄՈՒԹՅՈՒՆ ԱՍԱԾԸ ՀԱՍԿԱՆԱԼԻ ԼԻՆԵԼ ՉԷՐ ԿԱՐՈՂ

ՔԱՂԱՔԱՑՈՒ ՀԱՄԱՐ ԿԻՍԱԸՆԴԴԻՄՈՒԹՅՈՒՆ ԱՍԱԾԸ ՀԱՍԿԱՆԱԼԻ ԼԻՆԵԼ ՉԷՐ ԿԱՐՈՂ

Ավարտվեցին խորհրդարանական ընտրությունները, եւ բավականին երկար` 20 տարի տեւած վայրիվերումներից հետո կարելի է հանգիստ շունչ քաշել, քանի որ ազատ, արդար ընտրություններ  ունենալն այն էր, ինչին ձգտում էին մեր քաղաքացիներն արդեն 20 տարի: Մինչեւ վերջին պահը` մայիսի 7-ի առավոտը, դեռ անհանգստություն ունեի, թե ինչ-որ չկանխատեսված հանգամանք չխանգարի գործընթացի օրինականությունը, եւ, բարեբախտաբար, ամեն ինչ բարեհաջող ավարտվեց: Երկրի քաղաքական ղեկավարությունը կարողացավ ապահովել ընտրությունների օրինականությունը, եւ դժվար էր չնկատել պետական կառույցների կողմից գործադրվող ջանքերն ու ցուցաբերած հետեւողականությունը օրինականության պահպանման գործում:
Այլ հարց է, որ ընտրությունների արդյունքները ոչ բոլորին են գոհացնում: Դա տրամաբանական է, մրցակցության տրամաբանությունը ենթադրում է նաեւ դժգոհություն ստացված արդյունքներից: Բայց մի բան է` դժգոհել սեփական արդյունքներից եւ մտածել դրանց պատճառների մասին, բոլորովին այլ բան է` սեփական անհաջողությունները պատճառաբանել ընտրություններում տեղ գտած մանր-մունր թերություններով: Դա օգուտ չի բերի ոչ մեկին:
Այո, տրամաբանական չէ, որ սոցիալական լուրջ խնդիրներ ունեցող հասարակությունում արդար ընտրությունների արդյունքում հաղթում են իշխող կոալիցիոն երկու ուժերը, իսկ ընդդիմադիր ուժերը ետ են մնում եւ` մեծ տարբերությամբ: Բայց սա բացատրել միայն ընտրակաշառքի գործոնով, մեղմ ասած, կնշանակի` չուզենալ տեսնել իրականությունը: Իմ կարծիքով` ընդդիմադիր ուժերը, նախ եւ առաջ, շատերիս պես, մինչեւ վերջին պահը չէին հավատում, որ ունենալու են ազնիվ մրցապայքար: Նախկինում յուրաքանչյուր ընտրությունից առաջ խոստացվում էր ապահովել օրինականությունը, բայց տեղի էր ունենում հակառակը: Այս պատճառով ընդդիմության նախատրամադրվածությունը միանգամայն հիմնավոր էր: Եվ, ցավոք, սա խանգարեց, որ ընդդիմությունն իսկական մրցակցության նախապատրաստվեր: Ի նկատի ունեմ, որ նրանք պետք է իրենց գործողությունները նախանշելիս հիմնվեին արդար, մրցակցային ասպարեզի առկայության փաստի վրա: Կարեւոր վերարժեւորման կարիք կար բոլոր առումներով` գաղափարախոսականից մինչեւ գործնական քայլերի իրականություն: Այնինչ, նախկինի պես, ընդդիմությունը կենտրոնացել էր հիմնականում ընտրությունների օրինականության ապահովման հարցի վրա եւ զգալի ջանքեր ու ժամանակ վատնեց այդ ուղղությամբ:
Անցյալի բեռը միանգամից դեն նետել հնարավոր չէ, չնայած նկատելի էր իշխանությունների վճռականությունն ընտրությունների օրինականության ապահովման հարցում: Ընտրությունների օրինականության վերահսկման միասնական շտաբ ձեւավորելու գաղափարը կարելի է հասկանալ, բայց տարօրինակ էր այդ շտաբի շրջանակներում  կոալիցիայի մաս կազմող ՙԲարգավաճ Հայաստան՚ կուսակցության (ԲՀԿ) հետ համագործակցելը: Տարօրինակ էր, որովհետեւ, եթե ընտրությունները կեղծվելու լինեին, ապա պետք է կեղծվեին  իշխանության, այդ թվում` նաեւ կոալիցիոն ԲՀԿ-ի օգտին: Ստացվում էր, որ ԲՀԿ-ն պետք է ընդդիմադիրների հետ վերահսկեր, որ իր օգտին կեղծիքներ չլինեին: Ավելին, ԲՀԿ-ն միշտ աչքի է ընկել ՙքաղաքական բարեգործություններով՚: Փոխանակ, ընդհանրապես, բոլոր տեսակի  ՙքաղաքական բարեգործությունների՚ նկատմամբ կոշտ դիրքորոշում ձեւավորվեր, այս համագործակցությամբ մի տեսակ մեղմացվեց վերաբերմունքը ՙքաղաքական բարեգործությունների՚ եւ ընտրակաշառքի նկատմամբ` որպես այդպիսին: Իսկ, երբ ՙԺառանգություն՚ կուսակցությունը հստակության պահանջներ ներկայացրեց իշխանության մաս կազմող կուսակցության հետ համագործակցելու հարցում, հարվածներ եւ պիտակներ ստացավ հենց  ընդդիմադիր ներկայացող մյուս ուժերի կողմից:
Այնպիսի տպավորություն էր, որ ընդդիմության մեծ մասը իշխանության մի թեւին աջակցելու նպատակ էր հետապնդում, եւ, մի տեսակ,  կիսաընդդիմադիր պատկեր էր ձեւավորվել: Իսկ քաղաքացու համար կիսաընդդիմություն ասածը հասկանալի լինել չէր կարող: Կուսակցությունները բաց թողեցին քաղաքական պայքարի մի կարեւոր գործիքի կիրառման հնարավորությունը եւս: Խոսքը հրապարակային ուղղակի բանավեճերի մասին է: Այսպիսի բանավեճերից խուսափելը միգուցե ձեռնտու էր իշխող կուսակցությունների համար, բայց ընդդիմադիր ուժերն ինչպե±ս կարող էին դրանից չօգտվելու ճոխություն թույլ տալ իրենց: Մանավանդ, որ հեռուստաընկերությունները լայն կերպով աջակցում էին նրանց: Ընդդիմադիրները կարող էին թեկուզ միմյանց հետ բանավիճելով` կայացնել հեռուստաբանավեճի ամբիոնը, որից  խուսափելը  հետագայում արդեն դժվար կլիներ: Այս բացթողումը որեւէ քաղաքական ուժի համար ներելի չէ: Ընդհանրացնելով` կարելի է ասել, որ ընդդիմադիր ուժերը իրենց վրիպումների պատճառով հաղթելու իրական հնարավորություններ նվիրեցին իշխող Հանրապետական կուսակցությանը (ՀՀԿ): Բայց այս ամենի պատճառն ընտրությունների նկատմամբ անցյալի անվստահության բեռն է: Մայիսի 7-ից սկսած` այդ բեռը անցյալում էլ կմնա: Եվ թող այս ընտրություններում  ՀՀԿ-ի հարաբերական հաղթանակը լինի ընդդիմության կողմից նրան մատուցված նվեր ազատ ու օրինական ընտրություններ նախաձեռնելու եւ իրականացնելու համար: Բայց չշնորհավորել ՀՀԿ-ի հարաբերական, բայց առաքելական հաղթանակը` փոքրոգություն կլինի: Ուստի, շնորհավորում եմ Հանրապետական կուսակցությանը հաղթանակի առիթով, շնորհավորում եմ քաղաքական ուժերին ստեղծագործական մրցակցության հնարավորություն ստանալու համար, շնորհավորում եմ Հայաստանի քաղաքացիներին նոր քաղաքական իրողության առիթով: Միաժամանակ շնորհակալություն եմ հայտնում ընտրական հանձնաժողովների անձնակազմին ընտրությունները, գոնե ինձ համար, անսպասելի բարձր մակարդակով կազմակերպելու համար: Հատուկ շնորհակալություն Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովին` դրոշմակնիքների թանաքի վերաբերյալ հարցում եւ խիզախ որոշում ընդունելու համար: Քվեարկության գաղտնիության մասնակի խախտման գնով թույլ չտրվեց, որ կասկած առաջանա ընտրությունների արդյունքների նկատմամբ, որը մեր դեպքում չափազանց կարեւոր է: Հուսով եմ, անձնագրերում չջնջվող կնիքի առկայության հարցում մեր քաղաքացիները լայնախոհություն կցուցաբերեն: Հակառակ դեպքում, այդ հարցը կարելի է լուծել անձնագրերի փոխանակման միջոցով: Իսկ եթե ընտրությունների արդյունքները կասկած հարուցեին, ապա դա շատ ավելի ծանր ազդեցություն կունենար մեր քաղաքացիների վրա:
Այս խորհրդարանական ընտրությունները լուրջ նվաճում են մեզ համար: Ժողովրդի ինքնավստահության բարձրացման եւս մեկ մայիսյան նվաճում է, որն արժանիորեն ամրագրում է Շուշիի հաղթանակի 20-ամյակը: Շնորհավորում եմ բոլորիս:

ԳԱՅԱՆԵ ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ