ՀԱՆՑԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՙԸՆՏՐԱԿԱՆ՚ ԽՃԱՆԿԱՐ

ՀԱՆՑԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՙԸՆՏՐԱԿԱՆ՚ ԽՃԱՆԿԱՐ

Համապետական ընտրությունները թեւակոխեցին երրորդ` հետընտրական փուլ: Որքան էլ չասենք, չփաստենք, չհիմնավորենք եւ չհաստատենք, թե հայ հասարակությունը վերջապես հասավ քաղաքակրթության այն մակարդակին, որ կարողացավ իրականացնել կարգին ընտրություններ, վերջիններիս գնահատականը այնուամենայնիվ կտրվի այդ վերջին փուլից հետո: Որոշ երկրներում հետընտրական գործընթացներն ավարտվում են չսկսված, երբ պարտվողները շնորհավորում են հաղթողներին, քանի որ անկախ ընտրության արդյունքներից, ՙկողմերը՚ համոզված են լինում, որ հաղթողը, ի վերջո, ժողովուրդն է, որն իր կամքով ընտրեց իր ծառաներին: Մեզանում դեռ այդպես չէ եւ այդպես չի լինի, մինչեւ ՙծառաների՚ կոչմանը հավակնորդների մոտ չվերանա իշխելու տրամադրությունները: Հետեւաբար հուսալով, որ ե°ւ ընտրողները, ե°ւ ընտրվածները, ե°ւ մերժվածները այս անգամ կգիտակցեն, որ ազգաբնակչությունը իրականացրել է ի°ր ընտրությունը, այնուամենայնիվ արձանագրենք, որ շնորհավորանքներ միմյանց ուղղել են դեռ ոչ բոլորը, եւ որ հետընտրական փուլը թերեւս մեզ համար ոչ պակաս կարեւոր է, քան նախորդները…
Այս առումով եւ հաշվի առնելով անցյալի փորձը` արձանագրենք նաեւ, որ հետընտրական զարգացումների պատասխանատվության գերակշիռ մասն ընկնում է իրավապահների վրա: Վերջիններս առաջին երկու փուլերի քննությունները, կարծես թե, հանձնեցին բավարար արդյունքներով: Այսպես, հանրապետության դատախազական եւ ոստիկանական համակարգերն ուշադրության եւ արձագանքի առարկա դարձրեցին իրենց իրավասությանը վերաբերող բոլոր դիմումները, բողոքները, հաղորդումները եւ, անգամ ասեկոսները: Ասել, թե դա դյուրին գործ էր, կնշանակեր մեղանչել արդարության առջեւ, քանի որ համապետական ընտրությունների ժամանակաշրջանում իրականում կատարաված եւ ենթադրյալ հանցավոր արարքները պահանջում են ոչ սովորական մոտեցումներ: Օրինակի համար. ՙ2012թ. մայիսի 6-ին համացանցում տեղեկություն էր տարածվել այն մասին, որ ՀԱԿ-ի վստահված անձը ծեծի է ենթարկվել…՚: Քրեադատավարական օրենքը սահմանում է, որ ծեծն այն հանցավոր արարքն է, որի առնչությամբ գործերը հարուցվում են ՙոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա՚: ՙՍովորական՚ դեպքում իրավապահները պարտավոր կլինեին ՙսպասել՚ ծեծից տուժած անձի դիմումին: Սակայն հրապարակային հաղորդագրությունը վերաբերում էր ընտրական գործընթացին մասնակցնող անձին եւ ՙհրապարակման կապակցությամբ ոստիկանության Մարտունու բաժնում նախապատրաստվել էին նյութեր, որի ընթացքում բացատրություն էր տվել թիվ 24/26 ընտրատեղամասում ՀԱԿ ներկայացուցիչ, վստահված անձ Ալավերդի Նամալյանը` հերքելով իրեն ծեծի ենթարկելու լուրերը…՚: Այդպիսի բաներ: 2012թ. մայիսի 6-ին ՀՀ գլխավոր դատախազությունը մամուլի հրապարակումների եւ անձանց բողոքների հիման վրա ուսումնասիրվել են 7 դեպքեր` այսպես թե այնպես կապված ընտրական գործընթացներին: Շատ է, թե քիչ` քննարկման առարկա չի հանդիսանում. կարեւորն այն է, որ եղել էին 7 հաղորդումներ եւ 7-ի վերաբերյալ էր տրվել են առ այս պահը չբողոքարկված լուծումներ: Հարուցվել են քրեական գործեր` ոստիկանին ծեծելու եւ ընտրակաշառք բաժանելու դեպքերի առնչությամբ:
Ոստիկանության ՙբախտը՚ բերել էր անհամեմատ քիչ. ՙ2012 թ. մայիսի 6-ի ժամը 8:00-ից մինչեւ մայիսի 7-ի ժամը 6:00-ի դրությամբ ՀՀ ոստիկանության օպերատիվ շտաբում ԱԺ պատգամավորների ընտրության ընթացքի վերաբերյալ ստացվել է 129 տեղեկություն` ընտրատարածքների մոտ մարդկանց կուտակումների, խուլիգանական գործողությունների, ընտրացուցակների անճշտությունների, քվեաթերթիկների պակասի, ընտրությունների ընթացքին եւ ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչների աշխատանքին խոչընդոտելու, կրկնակի ընտրության փորձի, ընտրակաշառքի, հակաքարոզչության եւ այլ խախտումների վերաբերյալ…՚:
Եվ այսպես, այն հարցը, թե եղե±լ է ինտրախախտումներ, թե± ոչ, ստացել է իր պատասխանը իրավապահ մարմինների կողմից հանրությանը ներկայացված տեղեկատվությամբ: Կարո±ղ են այսօր վաղը բացահայտվել նոր իրավախախտումներ: Անշուշտ կարող են: Իսկ կարո±ղ ենք հուսալ, որ այդ խախտումների լուծման հարցով կզբաղվեն միայն իրավապահ եւ իրավասու մարմինները: Ընդունելի այլ տարբերակ. ըստ իս չպետք է լինի, որպեսզի չլինեն նաեւ դեպքեր, երբ որեւէ չծեծվածի համար ծեծի կամ այլ բռնությունների ենթարկվի իր հաջողված կամ ձախողված ընտրությունը կատարած անձը: Սա է` ՙքաղաքացիական պարտք՚ հասկացությունը…

Ա. ԱԲԳԱՐՅԱՆ