ՙՙՙՙԱՌԱՋԻՆ ԿԻՆ ՀԱԶԱՐԱՊԵՏԸ

ԱՌԱՋԻՆ ԿԻՆ ՀԱԶԱՐԱՊԵՏԸ

Արցախյան պատերազմի մասին բազմիցս խոսելու առիթներ ունեցել ենք: Եվ Շուշիի ու Լաչինի ազատագրման հերթական տարելիցը եւս մեկ առիթ է պատերազմական օրերը հիշելու համար: Սակայն բազում հրապարակումներում մեկ թեմայի անդրադառնալու առիթ գրեթե չենք ունեցել: Խոսքն այն մասին է, թե ինչ դեր են ունեցել կանայք պատերազմում: Ուստիեւ փորձենք այդ բացը լրացնել:
ուրջ 200 կին 1988-94թթ.-ին մասնակցել է ազգային-ազատագրական պայքարին: Այսօր նրանցով հպարտանում է ողջ հայրենիքը: Այդ կանանցից առաջինը ՋՈՒԼԻԵՏԱ ԳՅՈՒՆԱՇՅԱՆՆ Է, ով Հայաստանի ինքնապաշտպանության եւ ազգային-ազատագրական պայքարի մասնակից է, հասարակական գործիչ, ՀՀ-ում առաջին կին հազարապետը:
Ծնվել է 1937 թվականին` Ախուրյանի շրջանի Ազատան գյուղում: 1945 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել են Լենինական (Գյումրի), իսկ 1978 թվականից ապրում է Երեւան քաղաքում: 18 տարի շարունակ` 1970-1988թթ., աշխատել է Աղավնաձորի մանկական առողջարանում որպես ավագ մանկավարժ:
1988 թվականին նրա կյանքը կտրուկ փոխվում է: Նա անդամագրվում է Հայոց ազգային բանակին (ՀԱԲ) եւ ակտիվ մասնակցություն ցուցաբերում ազգային-ազատագրական պայքարում: Ահա թե ինչ է հիշում այդ մասին հերոսուհին.
ՙԱյն ժամանակ աշխատում էի Գրողների միությունում եւ  մայրության ֆոնդի վերստուգիչ հանձնաժողովի նախագահն էի: Երբ լսեցի, որ Վասիլյան Ռազմիկը կազմում է բանակ, առանց հապաղելու որոշեցի միանալ նրան: Այնպես եղավ, որ կանանց ցուցակում իմ անունը հայտնվեց առաջինը: Անցավ որոշ ժամանակ, եւ հարյուրավոր մարդիկ կամավոր եկան ՀԱԲ: Երբ մեր թիվը շատացավ, սկսեցինք ակտիվ աշխատել, որոշումներ կայացնել, թե որտեղից սկսենք, ինչ անենք: Այդ բոլոր հանդիպումները կայանում էին կույրերի միավորման նկուղում: Ինձ հետ միասին խորհրդի անդամներ էին նաեւ Գեւորգյան Վարդանը, Ճայի Մայիսը, Գռո Գառնիկը, պարոն Վարդանը, Թայֆուն Համլետը եւ այլ տղաներ: Մենք նվիրված ուզում էինք, որ կազմվեր մեր անկախ բանակը, որը կկոչվեր ՙԾիծեռնակներ՚: Բայց այդ ամենը կազմակերպելու համար մեզ հարկավոր էր գումար եւ օգնություն: Այդ ժամանակ մեզ օգնության ձեռք մեկնեց իրավաբան Կարապետյան Արամը` 26 կոմիսարների գլխավոր դատախազը, Մարո Մարգարյանը եւ բանաստեղծուհի Մետաքսեն: Վասիլյանը նաեւ վաճառում էր իր գրքերը, որպեսզի կարողանար իրականացներ իր մտադրությունները: Իսկ ես, լինելով նրա տեղակալը եւ սոցիալական բաժնի պետը, զբաղվել եմ ազատամարտիկների օժանդակությամբ: Բանակը նաեւ զենքի կարիք ուներ: Այդ մտադրությամբ մեկնեցինք Ջավախք` ջրի մեքենայով լիքը զենք եւ զինամթերք բերելու: Եվ այսպես շարունակ աշխատելով, մեկս մյուսի թիկունքին կանգնելով` կարողացանք ստեղծել ՀԱԲ-ը: Սակայն մեզ խանգարողներ շատ կային, որոնց պատճառով էլ 1990թ. հոկտեմբերի 26-ին ՀԱԲ-ը լուծարվեց: Բայց մեր տղաները զենքը ցած չդրեցին եւ տարբեր ջոկատների հետ մասնակցեցին կռվին, չհայտարարված պատերազմին՚:
1988-94թթ. ՀԱԲ-ի, ապա տարբեր կամավորական ջոկատների կազմերում մասնակցել է ՀՀ Արարատի (Երասխի), Վայքի, Գորիսի (Կոռնիձոր, Շուռնուխ), Կապանի եւ  ԼՂՀ Մարտակերտի (Կիչան, Վաղուհաս), Հադրութի (Ջրակուս) շրջանների ինքնապաշտպանական եւ ազատագրական մարտերին:
ՙԵրբ ես զինվորների հետ գնում էի Լաչին, ճանապարհին  տղաները սպառեցին բոլոր պաշարները եւ կրկին քաղցած էին: Այդ ժամանակ ես սիբեխ քաղեցի եւ կարգադրեցի տղաներին կրակ վառել: Կերակուր պատրաստեցի, որի համար նրանք շատ շնորհակալ էին: Նաեւ մեկնել էի Կոշի գաղութ, որպեսզի մահճակալներ խնդրեմ զինվորների համար: Սարգսյան Ռազմիկը մեզ չմերժեց եւ տրամադրեց մոտ 250 մահճակալ: Մեկ անգամ էլ որոշեցի ցուցաբերել իմ խիզախությունը: Իջեւանում էինք, պատերազմ էր: Պարոն Վասիլյանը ռացիայով հակառակորդի հետ զրուցելիս չէր ուզում հասկանալ դրանց ՙշան՚ լեզուն: Մենք գտնվում էինք վտանգի մեջ, եւ պետք էր շեղել թշնամուն: Այդ ժամանակ ես, տիրապետելով թուրքերենին, վերցրեցի ռացիան եւ սխալ ուղղություն տվեցի հակառակորդին: Նա շեղվեց, իսկ մենք կարողացանք առաջանալ մեր զորքով: Իսկ երբ Արտաշատի Արմաշ գյուղում էինք, ես եւ իմ մի քանի լավ ընկերները` Կոմիտասը, Մռդոն, Մարտինը, Հայրոն, անդադար քարոզում էինք այնտեղի բնակիչներին, որ չգնան, չընդգրկվեն Սովետական բանակի կազմում. չէ± որ մեր նպատակն էր ստեղծել անկախ բանակ: Անցկացրել էինք բազմաթիվ հայրենասիրական դասընթացներ: Ես նաեւ բազմիցս Արցախ եմ տարել սննդամթերք ու հագուստ: Այսպես շարունակ` ինչով կարողանում, օգնում էի իմ հայրենիքին՚:
Եվ ձգվեցին տարիները` հասնելով հաղթակամարին: Հայոց տիկինը տոնեց հաղթանակը` ազգային-ազատագրական պայքարի հաղթանակը:
Դա 1994 թվականն էր: ՀԱԲ ռազմական կազմակերպության սոցիալական բաժնի պետ, հազարապետ Ջուլիետա Գյունաշյանը պատվով անցավ իր կյանքի ուղին: Պարգեւատրվեց ՙՎազգեն Սարգսյանի՚, ՙՄարշալ Հ. Բաղրամյանի՚, ՙԳարեգին Նժդեհի՚, ՙՄայրական երախտագիտության՚, ՙԱզատամարտիկի՚, ՙԲանակի՚, ՙՀայրենյաց զինվորի՚, ՙՀայոց արծվի՚,ՙՓառապանծ մարտիկի՚, ՙԱզատամարտի վետերանների միության՚, ՙՌազմիկ Վասիլյանի՚ մեդալներով: Ջուլիետա Գյունաշյանը նաեւ երեք անգամ արժանացել է պատվոգրի ՀԿ-ի կողմից: 2007 թվականից էլ ԼՂ ՊՆ-ի կողմից է պարգեւատրվել անվանական ոսկե ժամացույցով եւ պատվոգրով: 2011թ. մայիսի 28-ին պարգեւատրվել է ՙԱնկախության՚ մեդալով: Նույն թվականի հունիսի 9-ին նրան շնորհվել է Շիրակի մարզի Ազատանի պատվավոր քաղաքացու կոչում: Այսօր էլ նա առաջվա ջանքերով ծառայում է իր ազգին: Լինելով ՊՆ-ի համակարգող խորհրդի պաշտպանության անդամ` հոգ է տանում մեր սիրելի բանակի մասին: Շուտ-շուտ այցելում է իր սիրելի զինվորներին, ուժ եւ հույս է ներշնչում նրանց սրտերում: Թեեւ նա չի կարող բոլորին գրկել ու մայրական համբույր տալ, բայց նույնիսկ մեկ վայրկյան չի մոռանում նրանց եւ միասին անցկացրած բոլոր դժվար օրերը: Իսկ 2011թ. իր եւ Ազատանի գյուղապետարանի նախաձեռնությամբ Հայրենական մեծ պատերազմի զոհվածների հիշատակին կառուցված հուշակոթողի սրահում ստեղծվում է Արցախյան հերոսամարտում զոհված ազատամարտիկների հիշատակին նվիրված թանգարան:
Նա չի ուզում, որ որեւիցե հայ, դժվար պայմաններից ելնելով, լքի իր հայրենիքը: Նաեւ հիասքանչ մայր է, ունի երկու որդի, 4 որդեգրած զավակ եւ 6 թոռ: Ցավոք, իր կողքին այս պահին միայն իր որդեգրած զավակներից մեկն է: Նա համոզված է, որ շուտով մյուս զավակներն էլ կվերադառնան Հայաստան:
Ջուլիետան իրեն բախտավոր է համարում, որ արժանի է եղել հայորդիներ ծնել, օգնել իր ազգին ու իր երկրին: Երախտապարտ է իր հրամանատար Վասիլյան Ռազմիկին եւ շատ է ցավում նրա կորստի համար. ՙ28 տարեկանից բանակ կառավարելը հերոսություն է: Հիշում եմ` ՀԱԲ-ում բոլորս նրան ասում էինք ՙբուրավետ՚, մեծարում, հարգում էինք: Երբեք չենք մոռանում իրեն եւ ամեն անգամ Եռաբլուր գնալիս առաջինն իր շիրմին ենք ծաղիկներ դնում: Նա շատ շատերին է օգնել իր կյանքում, եւ մինչեւ այսօր նրա մայրն ու կինը շարունակում են իր բարեգործությունը` օգնում ու կերակրում են բազմաթիվ կարիքավորների՚:
Տիկին Ջուլիետան հստակ ասում է, որ եթե հայրենիքը լինի վտանգի մեջ, նա պատրաստ է ամեն գնով ծառայել հայրենիքին:

ԼԱՈՒՐԱ ԲԱԼԱՅԱՆ