ՙՙՙՙԴԱՎԱՃԱՆՈՒԹՅԱՆ ՎԱՅՐԸ` ՎԱՆԱՁՈՐ

ԴԱՎԱՃԱՆՈՒԹՅԱՆ ՎԱՅՐԸ` ՎԱՆԱՁՈՐ

2010-ին Վանաձորում Արթուր Սաքունցի գլխավորած Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակը եւ Երեւանում Մեծ Բրիտանիայի դեսպանատունը հրատարակել են ՙԵրիտասարդ խաղաղասերների բրիգադ՚ անունով գրքույկը: Այդ գրքույկում կարդում ենք. ՙՙԵրիտասարդ խաղաղասերների բրիգադի ձեւավորում՚ ծրագիրն իրականացվել է Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի կողմից` Հելսինկյան քաղաքացիական Ասամբլեայի Ադրբեջանի ազգային կոմիտեի, Լեռնային Ղարաբաղի ՙՀելսինկյան նախաձեռնություն-92՚ հ/կ հետ համատեղ` Երեւանում Մեծ Բրիտանիայի դեսպանատան աջակցությամբ: Ծրագիրն իրականացվել է 2005 թվականի օգոստոսի 1-ից մինչեւ 2010 թվականի մարտի 31-ը՚:
Եվ որպես հավելում` ահա որոշակի մեջբերումներ.
ՙԱնհայտ կորածների հարազատների խնդիրները.
Կոնֆլիկտի ընթացքում, հատկապես` հայերի կողմից զինված հարձակումների ժամանակ, որոնց օգնում էին նաեւ ռուսները, երբ հարձակումներ էին իրականացվում անպաշտպան ադրբեջանական բնակավայրերի վրա, անհայտ կորածների թիվը հասավ մի քանի հազարի: Պետական հանձնաժողովի տվյալներով այսօր նրանց թիվը հասնում է 5.500 մարդ:
Մեծ մասը անհետացան ադրբեջանական Խոջալի քաղաքում: Այնտեղ, պաշտոնական տվյալներով, մահացան 613 մարդ, անհետացան հազարավոր անմեղ մարդիկ:
Բացի այդ, բոլոր գրավված քաղաքներում ու շրջաններում` Ասկերան, Խանքենդի, Շուշի, Խոջալի, Լաչին, Քելբաջար, Աղդամ, Ֆիզուլի, Ջաբրայիլ, Զանգելան, Գուբադլի եւ Թերթերի շրջանի մի փոքր տարածք, եղել են մարդկանց անհետացման դեպքեր:
Ղարաբաղյան պատերազմում մարդիկ կորել են նաեւ Ադրբեջանի այլ քաղաքներից եւ շրջաններից: Նրանք մասնակցել են Ադրբեջանի հանրապետությանն ուղղված հայ-ռուսական ուժերի հարձակումների դեմ պայքարին: Անհայտ կորածների մի մասը` 6.000 հազար անհայտ կորածներ, համարվում են խաղաղ բնակիչներ:
Կան ընտանիքներ, որոնք մինչ օրս չունեն կարգավիճակ, բայց դրանց թիվը շատ փոքր է, եւ հիմա համապատասխան աշխատանքներ են տարվում այդ ուղղությամբ:
Ուսումնասիրության մասնակիցներից ոմանք կարեւորում են անհայտ կորածի մասին օրենքի ընդունման անհրաժեշտությունը: Ներկայումս մահացածների ընտանիքներն ամսական ստանում են 100 մանաթ (125 $), իսկ երեխաները սովորում են անվճար հիմունքներով՚:
ՙԵրբ եւ ինչ պայմաններում դարձաք բռնի տեղահանվածներ.
1992թ. մայիսի 8-ին, երբ հայ-ռուսական զորքերը գրավեցին  Շուշի քաղաքը
1993թ. օգոստոսի 23-ին, երբ հայ-ռուսական զորքերը գրավեցին Ֆիզուլիի շրջանը
1993թ. հուլիսի 23-ին, երբ հայ-ռուսական զորքերը գրավեցին Աղդամի շրջանը
1993թ. օգոստոսի 23-ին, երբ հայ-ռուսական զորքերը գրավեցին Ջաբրայիլի շրջանը
1992թ. մայիսի 18-ին, երբ հայ-ռուսական զորքերը գրավեցին Լաչինը
1993թ.-ին, երբ հայ-ռուսական զորքերը գրավեցին Խոջավենդը:
Սկսած 1991թ. մինչեւ 1993թ. հայկական զորքերը ռուսական զորքերի հետ միասին մեկը մյուսի հետեւից գրավեցին ադրբեջանական շրջանները: Իրադարձություններն այնքան արագ զարգացան, որ մարդիկ չկարողացան վերցնել իրենց հետ ոչինչ, միայն փորձում էին փրկվել:
Սկզբից նրանք բնակություն հաստատեցին տարբեր շրջաններում հարազատների մոտ, հետո հաստատվեցին տարբեր տարածքներում արդեն երկար ժամանակով՚:
Նշենք, որ Վանաձորի հայրենասիրական կառույցները այժմ պատրաստում են դիմում իրավապահ մարմիններին` այս գրքույկի հրատարակման եւ դրան նախորդած գործողությունների համար Արթուր Սաքունցին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու:

ՍԵՓ. ԼՐԱՏՎՈՒԹՅՈՒՆ