ԱՄՆ-Ը ՁԳՏՈՒՄ Է ԿԱՍԵՑՆԵԼ ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ԱԿՏԻՎՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԱՄՆ-Ը ՁԳՏՈՒՄ Է ԿԱՍԵՑՆԵԼ ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ԱԿՏԻՎՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԱՄՆ Կոնգրեսում կայացած լսումների ժամանակ հանրապետական կոնգրեսական Հովարդ Բերմանը մի քանի հարց է ուղղել պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնին` կապված ղարաբաղյան հակամարտության, Թուրքիայում հայկական եկեղեցու ունեցվածքի վերադարձի հետ: Ներկայացնում ենք երկրորդ թեմային առնչվող հարցն ու պետքարտուղարի պատասխանը:
-2011 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Կոնգրեսի պալատն ընդունեց հայտարարություն` կոչ անելով Թուրքիային վերադարձնել հայկական վիճահարույց եկեղեցիները: Հայտարարությամբ կոչ էր արվում ԱՄՆ պետքարտուղարին` դիվանագիտական ճանապարհով ճնշել թուրքական իշխանություններին` կրոնական հարցերով եւ քրիստոնեական եկեղեցիները տերերին վերադարձնելու հարցում: Դուք գո±հ եք, որ Թուրքիան պարտավորվել է վերադարձնել քրիստոնեական եկեղեցիները հայերին եւ մյուս քրիստոնյա ժողովուրդներին, ովքեր ապրել են այդ տարածքներում դեռեւս աստվածաշնչյան ժամանակներից:
- ԱՄՆ-ը ընդունում է, որ կրոնական փոքրամասնությունները լուրջ մարտահրավերների առջեւ են կանգնած Թուրքիայում, բայց թուրքական կառավարությունն արդեն կոնկրետ քայլեր է ձեռնարկում` կրոնական համայնքներին իրենց ունեցվածքը վերադարձնելու համար: 2011 թ.-ի օգոստոսին կառավարությունը հրամանագիր ստորագրեց, որով կրոնական փոքրամասնություններն իրավունք ստացան վերատիրանալ եկեղեցիներին, մենաստաններին եւ այլ գույքին, որոնք խնդրահարույց էին համարվում ավելի քան 75 տարի: Մի քանիսն արդեն վերադարձվել են: Այս քայլերը խրախուսում են մեզ, եւ մենք հորդորում ենք թուրքական կառավարությանը` շարունակել վերադարձնել վիճելի գույքն իրենց իրական տերերին, ինչպես նաեւ շարունակել բարեփոխումները` նոր սահմանադրության մշակման ընթացքում: Մենք կշարունակենք զգոն լինել կրոնական համայնքների համար անհրաժեշտ բարեփոխումներն այս երկրում կատարելու հարցում:
Մի քանի անգամ անդրադարձել ենք վերոնշյալ որոշմանը, դրա վերաբերյալ մասնագետների արձագանքներին: Ներկայացնում ենք քաղաքագետ ՀՐԱՆՏ ՄԵԼԻՔ-ՇԱՀՆԱԶԱՐՅԱՆԻ կարծիքը, ում նախ դիմեցինք հետեւյալ հարցով.
- Ըստ Ձեզ` սա ձեւակա±ն որոշում է, թե± կարող է ինչ-որ ազդեցություն ունենալ Թուրքիայի գործողությունների վրա:
- Չեմ կարծում, որ ձեւական է, սա հիմնականում ազդանշան է Թուրքիային, որ Միացյալ Նահանգներն ունի նրանց քաղաքականության վրա ազդելու տարբեր ճանապարհներ, այդ թվում նաեւ` ազգամիջյան հակամարտություններին որոշակի քաղաքական կարգավիճակ հաղորդելու հնարավորությունը: Միացյալ Նահանգները լավ հասկանում է, որ Թուրքիան տարածաշրջանում անկախության է ձգտում եւ Միացյալ Նահանգների շահերի սպասարկողի դերից փորձում է վերածվել հավասարազոր գործընկերոջ, ինչը, բնականաբար, ԱՄՆ-ի համար անթույլատրելի է: Թուրքիայի այդ ակտիվությունը կասեցնելու համար ԱՄՆ-ը որոշել եւ կիրառում է մի քանի գործիքներ, այդ թվում` Հայկական հարցը, որը բավականին վաղուց դարձել է գործոն, օրինակ, Եվրոպա-Թուրքիա, թուրք-ամերիկյան հարաբերություններում... Եվ երբ անհրաժեշտություն է առաջանում, տարբեր ժամանակներում Թուրքիայի ակտիվությունը կասեցնելու համար ԱՄՆ-ի կողմից այդ գործոնը ակտիվացնելու որոշակի քայլեր են ձեռնարկվում, այդ թվում նաեւ` այդ մշակութային հուշարձանների հարցն է բարձրացվում, ժամանակ առ աժամանակ քրդական խնդիրն է բարձրացվում, եւ այլն: Այսինքն` այս ամենը պետք է քննարկել պարզապես այն համակարգի մեջ, որի օգնությամբ Միացյալ Նահանգները զսպում է Թուրքիայի ակտիվությունը եւ շարունակում է պահել իր ազդեցության ոլորտում:
- Այսինքն` միանշանակ իրենց շահերի տեսանկյունի±ց են դա անում:
- Միանշանակ: Երբեւիցե պետք չէ սպասել, որ որեւիցե արեւմտյան պետություն, հայերի շահից ելնելով, կփորձի վատացնել հարաբերությունները Թուրքիայի պես հզոր պետության հետ:

Պատրաստեց Ռ. ԹԱԹՈՅԱՆԸ