Վատ է, երբ խելացին է քեզ հայհոյում, ավելի վատ է, երբ գովաբանում է հիմարը. ՍԵՐԳԵՅ ՓԱՐԱՋԱՆՈՎ
Արխիվ 16-20Այսօր հայ մեծանուն ռեժիսոր Սերգեյ Փարաջանովի մահվան օրն է: Նրա ապրած կյանքը լի էր դժվարին պահերով և իրադարձություններով: Կյանքը նրան բազմիցս փորձության է ենթարկել: Սակայն դա չի խանգարել նրա ստեղծագործական տաղանդին:
Մի առիթով տաղանդավոր ռեժիսորը ասել է.«Վատ է, երբ խելացին է քեզ հայհոյում, ավելի վատ է, երբ գովաբանում է հիմարը»:
Երբեք Չհարմարվելով իշխանություններին Իր սիրելի գրքերից խոսելիս՝ ասում է. «Ես իմ կյանքի ընթացքում երկու գիրք եմ կարդացել՝ «Չոփչոփիկ»-ն և «Քեռի Ստյոպա»-ն: «Ես այլախոհ չեմ, պարզապես անիծված ռեժիսոր եմ: Ինձ դա դուր չի գալիս: Ես անհանգիստ եմ»:
1991 թ-ից Երևանում գործում է Փարաջանովի թանգարանը, որտեղ ցուցադրվում են նրա գծանկարները, կոլաժները, մանրանկարները և Թբիլիսիի բնակարանից բերված կահ-կարասին:
ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ
Հայ մեծանուն կինոռեժիսոր Սերգեյ Փարաջանովը ծնվել է 1924թ.-ի հունվարի 9-ին Թբիլիսիում։ Երգեցողություն և նկարչություն սովորելուց հետո` 1946թ., ընդունվում է Մոսկվայի կինեմատոգրաֆիայի պետական ինստիտուտ, որտեղ դասավանդում էին Ալեքսանդր Դովժենկոն, Միխայիլ Ռոմը և ուրիշներ:
1964 թվականին Փարաջանովը նկարահանել է «Մոռացված նախնիների ստվերները» ֆիլմը, որը դարձել է 1960-ական թվականների խորհրդային կինոյի ամենավառ իրադարձություններից մեկը և իր տեղը զբաղեցրել այնպիսի հայտնի ֆիլմերի կողքին, ինչպիսիք են Միխայիլ Կալատոզովի «Թռչում են կռունկները», Գրիգորի Չուխրայի «Բալլադ զինվորի մասին» և Անդրեյ Տարկովսկու «Իվանի մանկությունը»։
Փարաջանովի գլուխգործոցը կարելի է համարել «Նռան գույնը» (1968թ.), որը պատմում է թբիլիսահայ աշուղ Սայաթ-Նովայի կյանքի մասին։ Երկու լիամետրաժ ֆիլմերն էլ ենթարկվել են խորհրդային գրաքննությանը։ Կառավարությունը փոխում է իր վերաբերմունքը Փարաջանովի հանդեպ և 1973 թվականի դեկտեմբերի 17-ին 5 տարի ազատազրկմամբ բանտարկում:
Փարաջանովի ազատազրկմանն արձագանքել են բազմաթիվ հայտնի մարդիկ՝ արվեստագետներ, գրողներ և ռեժիսորներ։ Եվ չնայած դրան՝ նրան միայն 4 տարի անց են ազատել ֆրանսիացի սյուրռեալիստ Լուի Արագոնի միջամտությամբ։ Թբիլիսիում ապրելու ժամանակ Փարաջանովին արգելել էին ֆիլմեր նկարահանել, սակայն 80-ական թթ. նրան թույլատրել են նկարել «Սուրամի ամրոցի լեգենդը» (1984թ.), «Աշուղ ղարիբը»։
Կյանքի վերջին տարիներին Փարաջանովը նկարում էր ինքնակենսագրական «Խոստովանանք» ֆիլմը, որն անավարտ է մնացել և հետագայում ամբողջությամբ օգտագործվել Միքայել Վարդանովի «Փարաջանով։ Վերջին Գարուն» (1992թ.) վավերագրական ֆիլմում։ Փարաջանովը մահացել է 1990 թվականի հուլիսին 20-ին:
Ներկայացնում ենք նրա գործերը
1964թ.Մոռացված նախնիների ստվերները
1965թ. Կիևի որմնանկարները
1968թ. Նռան գույնը
1969-1989թթ.Խոստովանանք
1969թ.Քնած դեղյակը
1970թ.Իկարոս
1970թ.Ոսկե կտրվածք
1970թ.Ինտերմեցցո
1971թ.Սատանան
1972թ.Սասունցի Դավիթ
1972թ.Արա Գեղեցիկ
1973թ.Հրաշք Օդենսեում
1986թ.Շուշանիկի տանջանքները
1986թ.Արարատ լեռան գանձերը
1989թ. Էտյուդներ Վրուբելի մասին
1990թ. Կարապի լիճը․ բերդ
Նունե Զաքարյան

