Բացի բոյկոտելուց, խորհրդարանական փոքրամասնությունից ուրիշ գործառույթ չտեսանք. Բաղդասարյան (Տեսանյութ)

Սահմանադրական դատարանի շուրջ ստեղծված թնջուկը գնալով էլ ավելի է խճճվում: Սահմանադրական դատարանի` արձակուրդ գնացած օրինական նախագահ Հրայր Թովմասյանին այլեւս չեն համարում նախագահ, ՍԴ երեք անդամի նույնիսկ թույլ չեն տալիս ներս մտնել Սահմանադրական դատարան: Իսկ այժմ ՍԴ նախագահի աթոռին նստած ՍԴ անդամ Աշոտ Խաչատրյանին` մի մասը համարում է ՍԴ նախագահի պաշտոնակատար, մյուս մասը` արձակուրդ գնացած նախագահին ժամանակավոր փոխարինող: Այս «շիլափլավը» ստեղծվել է նախատեսված հանրաքվեն շրջանցած եւ Ազգային ժողովում ընդունված սահմանադրական փոփոխությունների հետեւանքով: «Իրավունք TV»-ի տաղավարում այս եւ այլ իրավական հարցերի շուրջ զրուցել ենք «Լեւ Գրուպ» փաստաբանական ընկերության ղեկավար, հայտնի փաստաբան ԼԵՎՈՆ ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆԻ հետ:

«ՍԴ-Ի ՇՈՒՐՋ ՏԵՂԻ ՈՒՆԵՑՈՂ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՉԵՆ ԿԱՐՈՂ ԼԻՆԵԼ ԻՐԱՎԱՉԱՓ»

– Պարոն Բաղդասարյան, Ձեր գնահատմամբ` որքանո՞վ է իրավաչափ այն ամենը, ինչ տեղի է ունենում Սահմանադրական դատարանի շուրջ:

– Փաստական հանգամանքներին ծանոթ չեմ, բայց այնքանով, որքանով կարողացա ծանոթանալ մամուլից, իմ իրավական գնահատականն այն է, որ, մեղմ ասած, ՍԴ-ի շուրջ տեղի ունեցող գործողությունները չեն կարող լինել իրավաչափ: Սա իմ սուբյեկտիվ կարծիքն է, որովհետեւ ես սահմանադրական իրավունքի մասնագետ չեմ: Բայց ես կուզենայի ձեր ուշադրությունը հրավիրել այլ հանգամանքի վրա. վերջին հաշվով այդ բոլոր գործողությունները սկսվեց թիվ մեկ քաղաքական եւ օրենսդրական հարթակում` Ազգային ժողովում: Ի՞նչ տեսանք մենք` քաղաքական մեծամասնությունը, այո՛, իրավամբ արեց իր քաղաքական հայտարարությունն ու գործողությունները: Իսկ ի՞նչ արեց խորհրդարանական փոքրամասնությունը (չասեմ կուսակցությունների անունները, բոլորս էլ գիտենք), բացի բոյկոտելուց, այլ գործառույթ չտեսանք: Բայց ես` որպես քաղաքացի եւ իրավապաշտպան, ցանկանում էի, որ այդ թիվ մեկ գլխավոր հարթակում լսեի եւ տեսնեի ալտերնատիվ քաղաքական եւ իրավական գործառույթներ, որը չտեսա: Այս դեպքում ուզում եմ փաստել, որ քաղաքական մեծամասնությունը տարավ փայլուն հաղթանակ: Թե դրա իրավական գնահատականը հետագայում ինչպիսին կլինի, այլ թեմա է: Բայց մի՞թե ընտրողը ընտրել է պատգամավորներին, որ բոյկոտեն: Բոյկոտը ծայրահեղ միջոց է:

– Համաձայնեք, որ «դանակն էլ, դմակն էլ» իշխանության ձեռքում է, քանի որ խորհրդարանում ունի բացարձակ մեծամասնություն եւ ընդդիմության ներկայությամբ, թե` առանց, միեւնույնն է, ընդունելու էր իրեն ձեռնտու օրինագծերը:

– Այո՛, քաղաքական մեծամասնությունն իր որոշումը կայացնելու էր, որովհետեւ հասկանալի է` թվաբանական հաշվարկով քվեները շատ էին: Բայց թող իրենց դիրքորոշումը հայտնեին: Դուք ինձ հարցնում եք` ՍԴ-ի շուրջ տեղի ունեցող գործընթացներն իրավաչա՞փ է, թե` ոչ, այդ հարցի պատասխանը պետք է տար ԱԺ-ում նստած պատգամավորը, որովհետեւ քաղաքական մեծամասնությունն ասում է` իրավաչափ է, այսպես պայմանական ասած` հիմնավորում է, դե թող փոքրամասնությունն էլ անի իր քաղաքական հայտարարությունն ու իր իրավական գնահատականը տա, որ ընտրողը, քաղաքացին կարողանա հետեւություն անել:  Բայց նման կարծիք մենք չենք լսել, եւ վաղը նրանք դրա համար պետք է պատասխան տան: Միայն բոյկոտելով չէ, յուրաքանչյուրը պետք է պատասխան տա, թե որն էր պատճառը, որ բոյկոտեց: Եթե բոյկոտում են միայն նրա համար, որ, միեւնույնն է, այդ որոշումն ընդունվելու էր, սա բավարար չէ: Գալով Ազգային ժողով, դառնալով փոքրամասնության պատգամավոր` դուք լավ գիտեիք, որ իրենց թվաբանական հանրագումարը միշտ բավարարելու է, որպեսզի այդ որոշումը կայացնեն: Սակայն, ինչո՞ւ օրենսդիրը պարտադիր պայման դիտեց քաղաքական փոքրամասնությանը, միայն նրա համար, որ հանրությունը տեղյակ լինի` արդյոք սա իրավաչափ էր` ոչ միայն իրավական առումով, այլեւ քաղաքական հարթության վրա:

«ՀԵՊ-Ը ԴՊՐՈՑԱԿԱՆ ԾՐԱԳՐԻՑ ՀԱՆԵԼՈՒ ՄԵՋ ՄԻԳՈՒՑԵԵՎ ՀԱՆՑԱԿԱԶՄԻ ՏԱՐՐԵՐ ԼԻՆԵՆ»

– Առանց հանրության կարծիքը հաշվի առնելու` ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարությունը որոշել է կրթական բարեփոխումների անվան տակ կրթական ծրագրից հանել «Հայ եկեղեցու պատմություն» առարկան: Հարցի բարոյական կողմի մասին շատերն են խոսել, իսկ արդյոք այն հակաօրինական չէ` նկատի ունենալով, որ այս առարկայի դասավանդումը նախատեսված է «ՀՀ եւ Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու հարաբերությունների մասին» օրենքով (8-րդ հոդված):

– Ողջ համացանցը լցված է նախարարության այդ մտադրության մասին լուրերով, իմպերատիվ են անգամ ասում, որ «Հայ եկեղեցու պատմություն» առարկան պետք է դպրոցական ծրագրից հանվի: Ես միայն կփաստեմ հետեւյալը` եկեք չմոռանանք, որ հայ տառերը գրել է կոչումով քահանա. Մեսրոպ Մաշտոցը եղել է հոգեւորական: Մեր հիմնական օրենքով` Սահմանադրությամբ, ուղղակի, փաստված է, որ թեպետ կրոնի ազատություն տրված է եւ, այո, իրավամբ այն գործում է, բայց Հայ Առաքելական եկեղեցին ֆիքսված է որպես հեգեմոն դեր կատարող: Եվ նման պայմաններում, եթե իրականություն է դառնալու այն հանգամանքը, որ ՀՀ դպրոցներում «Հայ եկեղեցու պատմություն» չի ուսումնասիրվելու, կարծում եմ` ոչ միայն հակասելու է ներպետական օրենքներին, այլ, ինչու ոչ, նաեւ իրավական գնահատական տալուց, միգուցեեւ այդտեղ հանցակազմի տարրեր լինեն: Մեր ներպետական օրենքներով, անկախ նրանից, անջատված է մեր եկեղեցին պետությունից, թե` ոչ, ուղղակի եւ անուղղակի փաստված է եւ պարտադիր պայման է` ինչպես զորամասերում ներկայությունը մեր եկեղեցու, այնպես էլ կրթական համակարգում: Ամփոփելով միտքս` ասեմ, որ պաշտոնական չեմ կարդացել ու չեմ տեսել, բայց եթե, իրոք, սա պետական նախագիծ է, որը հակասում է ներպետական օրենքներին, ապա պետք է այդ օրենքները վերանայել, քանի որ նման օրենքների առկայության պայմաններում, այդպիսի իմպերատիվ ձեւով առարկան վերացնելը կարող է բերել այլ իրավական հետեւանքների:

– Վերջերս Հայաստանը միացավ Կրոնական ազատության միջազգային դաշինքին, որից հետո սկսվեցին հակաեկեղեցական ոտնձգությունները նոր թափ ստանալ: Կարո՞ղ է որեւէ նման դաշինքին միանալու համար ստանձնած պարտավորությունն  ավելի գերակա համարվել, քան մեր Սահմանադրությունն է եւ ներպետական օրենքները:

– Միանշանակ` ոչ, ավելին ասեմ` ցանկացած միջազգային պայմանագիր, եթե առերեւույթ հակասում է հիմնական օրենքին, այն ենթակա չէ կնքելու կամ Սահմանադրության տվյալ դրույթը պետք է փոխել: Վերջերս ուսումնասիրելով Ստամբուլյան կոնվենցիան եւ ներպետական օրենքները` ես մասնագիտական կարծիք եմ հայտնել, որ այն հակասում է Սահմանադրությանը` միայն այն դրվագով, որ այդտեղ ֆիքսված է «գենդեր» բառը: Մեր Սահմանադրության մեջ «գենդեր» բառ չկա, այլ կա` իգական եւ արական սեռ: Այսինքն` արդեն այդ բառի առկայության պայմաններում, որտեղ փաստված է «գենդեր» իրավական տերմինը, այն հակասում է մեր Սահմանադրությանը: Կարծում եմ` մինչեւ Սահմանադրության տվյալ նորմը չփոխեն, այն չի կարող դառնալ գործող Հայաստանում կամ կլինի անօրինական: Այնպես որ, եթե պետական մակարդակով ցանկանում են դպրոցական ծրագրից հանել «Հայ եկեղեցու պատմությունը», պետք է պետական լիազոր մարմինը լուրջ հիմնավորում տա: Այնպես չէ, որ պետական լիազոր մարմինը քնեց ու արթնացավ եւ ասաց, թե որոշել է ու պետք է այդ առարկան հանի: Սա օրենքի ուժով պարտադիր պայման է, ուստի` նրանք պետք է տան հիմնավորում, թե ինչու են հանում: Եթե թեորիապես տվեց այնպիսի հիմնավորում, որ բավարարեց հանրության հիմնական զանգվածներին, Աստծո սիրուն, խնդիր չկա:

– ԿԳՄՍ փոխնախարար Ժաննա Անդրեասյանի հիմնավորումն այն է, որ առարկան լիովին չի վերանում, այլ ներառվում է «Հայոց պատմություն» առարկայի մեջ: Ի՞նչ կասեք այս մասին:

– Առաջին հայացքից կարող է տրամաբանական դիտարկվել, բայց պետք է խորն ուսումնասիրել: Եթե առանձին առարկա չէ, ապա ինչպե՞ս է կատարվելու դասաժամերի բաշխումը «Հայոց պատմության» եւ «Հայ եկեղեցու պատմություն» առարկայի միջեւ: Այս առումով վերջին խոսքը պետք է լինի մասնագետներինը` մանկավարժներինը եւ պետք է լսելի դառնա նաեւ մեր Հայ Առաքելական եկեղեցու հոգեւորականների կարծիքը: Միանշանակ բոլորի կարծիքը պետք է հաշվի առնել:

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ

Հ.Գ.- Հարցազրույցն ամբողջությամբ դիտե՛ք տեսանյութում.

Այս թեմայով Վիրավոր իմ Հայաստան, դու դեռ ուղղելու ես քո ողնաշարը ՇՏԱՊ. Հայաստանի կառավարությունը վարձել է արեւմտյան լոբբիստական գործակալություն ՀՐԱՏԱՊ. ԴՕԿ կուսակցության պատվավոր նախագահ Վարդան Ղուկասյանի հայտնի փաստաբանը հայտարարությամբ է հանդես եկել Իշխանության հաբրգելու դեմն առնելու միակ ձևը ԵՄ կառույցների կողմից արձագանքն է, որը չկա. Լեվոն Քոչարյան Փաշինյանը բարդույթ ունի մեր ընտանիքից. Լեվոն Քոչարյան