Մեծ հայրենականի մեծ հայերը

 Մեծ հայրենական պատերազմում մեր փառապանծ Հաղթանակի 75-րդ տարեդարձին ընդառաջ` «Իրավունքը» շարունակում է «Մեր հերոս պապերը» խորագրով հոդվածաշարի ներքո ներկայացնել տարբեր ոլորտներում մեր հայտնի հայրենակիցների` հայրերի ու պապերի այդ տարիների անցած ճանապարհը, ռազմական ուղին եւ սխրանքները: Հայրենական մեծ պատերազմին իրենց մասնակցությունն են ունեցել նաեւ մի շարք հայ մտավորականներ, որոնց թիվը գերազանցում է 40-ը: «Իրավունքը» սակայն ներկայացնում է նրանցից մի քանիսին` օգտվելով Եղիշե Չարենցի անվան գրականության եւ արվեստի թանգարանի տրամադրած հարուստ արխիվից:

ՍԵՐՈ ԽԱՆԶԱԴՅԱՆ (1915-1998)

Գրող, արձակագիր, ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ Սերո Խանզադյանը բազմաթիվ պատմվածքների, վեպերի հեղինակ է: 1941թ. պատերազմի առաջին օրերին կամավոր մեկնել է գործող բանակ, կռվել է Վոլխովյան, Լենինգրադյան ռազմաճակատներում, Արեւմտյան Պրուսիայում, մասնակցել է Քյոնիսբերգի գրավմանը, պարգեւատրվել է «Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի» եւ «Կարմիր աստղի» շքանշաններով եւ մարտական բազմաթիվ մեդալներով: Այդ տարիների արձագանքը եղավ 1950 թվականին հրատարակած «Մեր գնդի մարդիկ», «Երեք տարի 291 օր» վեպերը եւ պատմվածքները: Սերո Խանզադյանին ժողովրդականություն է բերել «Մխիթար Սպարապետ» (1961թ.)պատմավեպը:

ՂԱԶԱՐՈՍ ՍԱՐՅԱՆ (1920-1998)

Կոմպոզիտոր, մանկավարժ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Ղ. Սարյանը ծնվել է մեծանուն նկարիչ Մարտիրոս Սարյանի ընտանիքում: Սովորել է Երեւանի կոնսերվատորիայում եւ Մոսկվայի Գնեսինների անվան երաժշտական ուսումնարանում: 1939թ. զորակոչվել է Սովետական բանակ: Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին իսկ օրերից մինչեւ ավարտը մասնակցել է մարտական գործողություններին, ինչպես նաեւ Եվրոպայի մի շարք երկրների ազատագրմանը: Ծանր ու դժվարին մարտերը խոչընդոտ չեն հանդիսացել երաժշտությամբ զբաղվելուն: Ղեկավարել է զորագնդի ինքնագործ նվագախումբը, գրել երգեր: Արժանացել է «Մարտական ծառայությունների համար», «Մարտական կարմիր դրոշ» մեդալների եւ «Կարմիր աստղ» շքանշանի: Պատերազմի ավարտից հետո Ղ. Սարյանը ընդունվել է Մոսկվայի Պ. Չայկովսկու անվան կոնսերվատորիա: 1955-1956 թթ. Հայաստանի կոմպոզիտորների միության նախագահն էր, 1960-1986թթ.` Երեւանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ռեկտորը: Հեղինակ է մի շարք սիմֆոնիկ, կամերային, գործիքային եւ վոկալ ստեղծագործությունների:

ՀՐԱՉՅԱ ՔՈՉԱՐ (1910-1965)

Արձակագիր, հրապարակախոս «Նահապետը» եւ «Կարոտը» վիպակների հեղինակ Հրաչյա Քոչարը Հայրենական պատերազմի մասնակից է, 1941-1945 թվականներին նա ծառայել է ԽՍՀՄ բանակում: Հայրենական պատերազմի թեման արտացոլում է գտել նրա ստեղծագործություններում. 1942 թվականին լույս է տեսել «Հերոսների ծնունդը», իսկ մեկ տարի անց` «Նախօրյակին» պատերազմական ակնարկների եւ պատմվածքների ժողովածուները: Հեղինակի` «Գեներալի քույրը» պատմվածքը, թարգմանվել է աշխարհի 24 լեզուներով, ներառվել խորհրդահայ դասագրքերի ծրագրերում: Ռազմական գործողություններին մասնակցելու համար Հրաչյա Քոչարը պարգեւատրվել է «Կարմիր աստղ» շքանշանով:

ԳԵՎՈՐԳ ԷՄԻՆ (1919-1978)

Գրող, բանաստեղծ, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակի կրկնակի դափնեկիր Գեւորգ Էմինը հեղինակ է ավելի քան հինգ տասնյակ գրքերի եւ բանաստեղծական ժողովածուների: 1942-1944 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում` մասնակցելով Հայրենական մեծ պատերազմին, որի ժամանակ էլ վիրավորվել է: Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել եւ առանձին գրքերով լույս են տեսել ռուսերեն, լատիներեն, լեհերեն, վրացերեն, կորեերեն, ուզբեկերեն, բելառուսերեն, ադրբեջաներեն, անգլերեն, ավարերեն, բուլղարերեն, արաբերեն, չեխերեն, հունգարերեն, լիտվերեն եւ այլ լեզուներով:

ԱՐԱՄ ՍԱԹՈՒՆՑ (1913 - 1990)

Հայրենական մեծ պատերազմը ընդհատեց կոմպոզիտոր Արամ Սաթունցի ուսումնառությունը Բաքվի կոնսերվատորիայում: Պատերազմի առաջին իսկ օրերից նա խորհրդային բանակի շարքերում էր` 89-րդ հրաձգային հայկական դիվիզիայի կազմում: Հիմնական ծառայությանը զուգահեռ, կազմակերպելով 15 երաժիշտներից բաղկացած ինքնագործ նվագախումբ` համերգներով հանդես է եկել զինվորական ստորաբաժանումներում: Համերգներում հնչում էին նաեւ Սաթունցի` պատերազմի տարիներին գրած երգերը: Տարիներ անց կոմպոզիտորը կասի. «Ես երգով եմ գնացել մարտի եւ մարտը շահել եմ երգով»: Արժանացել է «1941 - 1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի», «Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալներով եւ «Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի» շքանշանով:

ՄԿՐՏԻՉ ՍԱՐԳՍՅԱՆ (1924-2002)

Բանաստեղծ, արձակագիր Մկրտիչ Սարգսյանը հինգ տասնյակից ավելի գրքերի հեղինակ է: Գրողը 1942-1945 թթ. մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին, վարել հրաձգային վաշտի հրամանատարի, գումարտակի հրամանատարի տեղակալի պաշտոնները: Ռազմական գործողություններին մասնակցելու համար պարգեւատրվել է Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի եւ Կարմիր աստղի շքանշաններով: Պատերազմի թեման արծարծվել է գրողի արձակ գործերում` «Կյանքը կրակի տակ», «Ճակատագրով դատապարտվածները», «Սերժանտ Կարոն», «Խաղաղություն պատերազմից առաջ» եւ այլն: 1959-1962թթ. Մ. Սարգսյանը եղել է «Գրական թերթ»-ի, իսկ 1962-1970թթ.` «Հայաստան» հրատարակչության գլխավոր խմբագիրը:

ԷԴՎԱՐԴ ՋՐԲԱՇՅԱՆ (1923-1999)

Գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս Էդվարդ Ջրբաշյանը հեղինակ է ավելի քան երկու տասնյակ մենագրությունների, հարյուրավոր հոդվածների: Նա նախաձեռնել եւ խմբագրել է հայ դասականների երկերի հրատարակություններ: Էդվարդ Ջրբաշյանը մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին, եղել է այն զորքերի մեջ, որոնք 1944 թվականի հոկտեմբերին առաջին անգամ անցել են Խորհրդային Միության սահմանը, վիրավորվել է, կորցրել ոտքը: Ռազմական գործողություններին մասնակցելու համար պարգեւատրվել է «Կարմիր աստղի» շքանշանով եւ բազմաթիվ մեդալներով:

ԳՈՒՐԳԵՆ ԲՈՐՅԱՆ  (1915-1971)

Բանաստեղծ, դրամատուրգ, մանկագիր եւ խմբագիր Գուրգեն Բորյանը Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ զինվորական թերթի թղթակից էր: Այդ տարիներին լույս են տեսել նրա «Մարտիկի երդումը», «Կրակե լեզվով», «Հրացոլք» ժողովածուները: Նա հեղինակ է նաեւ մի շարք պիեսների, որոնք բեմադրվել են Հայաստանի եւ ԽՍՀՄ-ի այլ հանրապետությունների թատրոններում: Բորյանի ամենահայտնի գործը «Սարոյան եղբայրներ» կինոսցենարն է, որի համար հեղինակը 1970թ. արժանացել է ՀՀ Պետական մրցանակի: Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են մի շարք լեզուներով:

ՎԱՀԱԳՆ ԴԱՎԹՅԱՆ (1922-1996)

Բանաստեղծ, հրապարակախոս, թարգմանիչ, դրամատուրգ, Հայկական ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Վահագն Դավթյանը hեղինակ է 40-ից ավելի բանաստեղծական ժողովածուների, գրքերի, մամուլում տպագրված մոտ 1000 հոդվածների, գրախոսությունների, էսսեների, հուշագրությունների։ Նրա գործերը թագմանվել են բազմաթիվ լեզուներով:
Դպրոցն ավարտելուց հետո Դավթյանը զորակոչվել է բանակ, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին, վիրավորվել է և վերադարձել տուն:
1962-1965թթ․ եղել է «Գրական թերթի» գլխավոր խմբագիրը, 1991-1994թթ․՝ Հայաստանի գրողների միության նախագահ։
Պարգևատրվել է «Հայրենական պատերազմի երկրորդ աստիճանի» շքանշանով։

Ներկայացրեց

ԼԻԼԻԹ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆԸ 

Այս թեմայով Դուք անառակ եք, անբարո, անսիրտ, անպատիվ ծախու կենդանիներ․ Կարին Տոնոյան Ռուսական ուժերն ավարտում են վելիկոբուռլուկյան ճակատի հյուսիսային մեծ «կաթսայի» մաքրումը (Տեսանյութ, Քարտեզ) 23 տարի Արցախի հողը գրկած ապրեցիր, տղաս… Հիմա թող հողը խաղաղությամբ գրկի քեզ․ հերոս Արտուշ Արզումանյանի մայր Երեք տարի գերության մեջ. Արայիկ Հարությունյանը, Ռուբեն Վարդանյանն ու մյուս հայերը շարունակում են ապօրինի պահվել Ադրբեջանում Փաշինյանի տրանսֆորմացիան իրականում պայքար է այն հարցի շուրջ, թե Ռուսաստանը Հայաստանի համար լինելու է գործընկե՞ր, թե՞ համակարգային հենարան