ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՀԵՏԵՎԱՆՔՆԵՐԻՆ ԱԿԱՆԱՏԵՍ ԿԼԻՆԵՆՔ ԱՎԵԼԻ ՈՒՇ. ՎԱՐԴԱՆ ԲՈՍՏԱՆՋՅԱՆ
Արխիվ 16-20Կորոնավիրուսի տարածմամբ պայմանավորված, ներկայումս անկումներ են նկատվում համաշխարհային տնտեսությունում: Դա հատկապես տեսանելի է Չինաստանում. բազում արդյունաբերական ձեռնարկություններ պարապուրդի են մատնված՝ չինական ապրանքների արտահանման անկման հետ կապված: Իսկ ինչպես կանդրադառնա կորոնավիրուսը ՀՀ-ի տնտեսության վրա, փորձեցինք հետաքրքրվել տնտեսագետ ՎԱՐԴԱՆ ԲՈՍՏԱՆՋՅԱՆԻՑ:
- Կորոնավիրուսը ոչ միայն առողջապահական, այլ նաեւ տնտեսական իր բացասական հետքը կթողնի մեր փոքրիկ երկրի տնտեսության վրա: Ավելին, այն իր ազդեցությունը կթողնի ինչպես տնտեսական, այնպես էլ ֆինանսական, սոցիալական, ինչու ոչ՝ քաղաքական իրավիճակի վրա: Նախ՝ անորոշություն է ստեղծվել ամբողջ աշխարհում, այսինքն, ճգնաժամային, չկառավարվող կամ դժվար կառավարվող երեւույթների ենք բախվելու: Մինչեւ որ կորոնավիրուսի դեմն առնող բուժում չգտնվի, այս համաճարակն անորոշ իրավիճակի մեջ կպահի ամբողջ աշխարհը: Կորոնավիրուսի տնտեսական հետեւանքներին մենք ականատես կլինենք ավելի ուշ, եւ այդ հետքերը կարող են ավելի խորը լինել, քան 2008-2009 թվականի ֆինանսական ճգնաժամինը:
- Այդ դեպքում, ինչպե՞ս դիմակայել ստեղծված իրավիճակում, տնտեսությունն ինչպե՞ս ապահովագրել:
- Ստեղծված պարագայում առաջացած ճգնաժամին դիմակայելը կառավարության համար հեշտ չի լինի: Տա Աստված, որ մեր կառավարությունը հաղթի, ու մենք բոլորս պետք է կառավարությանը օգնենք: Հասարակությունը կարող է դիմակայել, եթե որոշակի ժողովրդական իմաստնություն դրսեւորի: Բայց, բոլոր դեպքերում, նման իրավիճակներին դիմակայելու համար հեռատես մոտեցումներ են հարկավոր: Առհասարակ, նման մոտեցումներն անհրաժեշտ են ինչպես սոցիալական, քաղաքական, այնպես էլ տնտեսական հարցերի դեպքում: Մեզ մոտ, ցավոք, թե՛ առաջինի, թե՛ երկրորդի եւ թե՛ երրորդի դեպքում կաղ վիճակ է, երեւույթներն իրենց այս կամ այն ազդեցությունն են թողնում, խնդիրը որոշում ընդունողների պրոֆեսիոնալիզմն է: Այն երկրներում, որտեղ առանց այդ էլ թույլ ֆինանսական համակարգ կա, այս երեւույթը տնտեսության վրա էական մեծ ազդեցություն չի ունենալու: Կարող է ազդել, օրինակ, այն առումով, որ սուբյեկտները որոշ ժամանակ կխուսափեն որեւէ գործունեություն սկսելու մտադրությունից, թեպետ մեր երկրի պարագայում այդ տրամադրություններն առանց այդ էլ երկչոտ էին: Ընդհանուր առմամբ, անկախ մեր երկրում կորոնավիրուսի առկայությունից կամ բացակայությունից, մեր տնտեսությունը թույլ է, ինչը պայմանավորված է տնտեսական ընդհանուր կառուցվածքով: Մենք չունենք ժամանակակից ուղղություններ, ինչը ցցուն արտահայտված է մեր ՀՆԱ-ում: Շատ է խոսվել համաշխարհային շուկաներում պահանջարկ ներկայացնող արժեք ստեղծելու մասին, բայց դեռ հեռու ենք նման իրավիճակից: Իսկ կորոնավիրուսը լինի, թե՝ ոչ, մեր տնտեսական համակարգը տխուր իրավիճակում է: Չպետք է հուզվել այն հայտարարություններից, թե ամեն ինչ հոյակապ էր, իսկ կորոնավիրուսը եկավ ու խանգարեց: Ամբողջ աշխարհն այժմ գտնվում է շատ դժվար իրավիճակում, անորոշության մեջ, փնտրվում են ելքեր այս իրավիճակից դուրս գալու: Իսկ մենք խոսում ենք, որ դրանից կարող ենք օգուտներ քաղել: Ի՞նչ ասել այսքանից հետո: Մենք ուզում ենք, թե չենք ուզում, դժվարություններ կան: Ոչ միայն կան դժվարություններ, այլեւ, նորից եմ կրկնում` դրա հետ միասին կան նաեւ անորոշություններ: Իսկ անորոշությունների պարագայում մեզանից որեւէ մեկը չի կարող այդպես կանխավ համարձակ խոսքեր ասել` լավ կլինի կամ վատ կլինի: Պետք է աշխատենք, որ լավ լինի, ոչ թե՝ հայտարարենք:
Զրույցը` ԻԼՈՆԱ ԱԶԱՐՅԱՆԻ

