Կյանքից հեռացել է Քոբի Բրայանթի հայրը 4-ամյա երեխայի դեմքին սաղ տեղ չէր մնացել, շունը բառի ուղիղ իմաստով փռտել է․ Ահասարսուռ մանրամասներ քիչ առաջ շան զոհ դարձած 5 շիրակցիների դեպքից ԱՄՆ-ը կոչ է անում իր դաշնակիցներին նախապատրաստվել տևական պատերազմների․ Լավրով ՌՈ պետը քննարկել է հանցագործությունների կանխարգելման հարցը, հանձնարարականներ տվել Հատապտուղների ամենօրյա գործածությունն օգնում է երկարացնել կյանքը․ հետազոտություն Գիտնականները Լուսնի վրա քարանձավ են հայտնաբերել Մոսկվան մնում է Երևանի ամենախոշոր առևտրային գործընկերը. ՀՀ-ում ՌԴ առևտրային ներկայացուցիչ Մասկը ամսական 45 մլն դոլար կհատկացնի Թրամփի վերընտրմանն աջակցող հանձնաժողովին Հայտնի է Օլիմպիական խաղերում Հայաստանի դրոշակակիրը Բռնություն կիրառած ոչ մի ոստիկանի մեղադրանք չի առաջադրվել․ Ռուբեն Մելիքյան

ՍԱՍՈՒՆՆ ՈՒ ՍԱՍՈՒՆԻ ՀԱՅԵՐԸ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ՀԵՏՈ

Արխիվ 12-16

ՍԱՍՈՒՆՆ ՈՒ ՍԱՍՈՒՆԻ ՀԱՅԵՐԸ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ՀԵՏՈ

 

«Ցեղասպանությունից հետո» խորագրի ներքո, Ստամբուլի «Ակոս» շաբաթաերթն այս անգամ անդրադարձել է Սասուն քաղաքին ու Սասունի հայերին:  Թերթը գրում է.

Որքա՞ն հայ փրկվեց Սասունում, նրանք ինչպե՞ս շարունակեցին իրենց կյանքը, ի՞նչ դժվարությունների միջով անցան, և որտե՞ղ են հիմա նրանց ժառանգները…

Այս ուսումնսիրությունը, որի մեջ ներառված են Սասունի` Ցեղասպանությունից մինչ օրս քրիստոնյա և իսլամացված հայերի թվաքանակի, բնակության վայրերի, նոր գաղթի ուղղությունների, լեզվի, կրոնի ու ազգային ինքնագիտակցության մասին տեղեկություններ, նպատակ ունի օգնելու ոչ միայն թեման ուսումնասիրող տարբեր մասնագետների, այլև մեկ դար շարունակ իրենց նախնիների գյուղերը և կորած ազգականներին փնտրողներին:


Ինչպե՞ս փրկվեցին հայերը Սասունում

 

Անշուշտ, Սասունի լեռնային անառիկ դիրքը մեծ նշանակություն է ունեցել այստեղ հայերի փրկության հարցում: Սակայն, ի պատիվ սասունցիների, պետք է նշենք, որ նրանց կազմակերպած ինքնապաշտպանությունը ահռելի մեծ դեր խաղաց, ու թեև Սասունի 1915թ. ինքնապաշտպանությունը ի վերջո ճնշվեց, սակայն այն ապարդույն չանցավ: Նույնը կարելի է ասել մուսալեռցի, վանեցի, շեպինգարահիսարցի հայերի մասին, որոնք փրկվել էին հիմնականում զինված դիմադրության շնորհիվ

 

Հայ որբերին փրկել են նաև որոշ քրդական և արաբական աշիրեթներ:

 

«Փրկել» հասկացությունն, անշուշտ, հարաբերական է, քանի որ փրկողներն հիմնականում հետապնդում էին իրենց շահերը. որբ աղջիկներին տանում էին որպես աղախիններ կամ ապագա հարսնացուներ, իսկ տղաներին՝ որպես ձրի աշխատուժ, այլ կերպ ասած՝ ստրուկներ: Անշուշտ հայ որբերին իսկապես պաշտպանող ընտանիքներ նույնպես եղել են, որոնք նրանց մեծացրին որպես հայերի:

 

Այսպիսով՝ 1920-ականների երկրորդ կեսին, երբ այս որբերը մեծացան և իրենց սեփական տնտեսությունն ու ընտանիքները հիմնեցին, փորձեցին առանձնանալ աշիրեթներից, հայտնվեցին մահմեդական հարևանների հետ հողային վեճերի ու կռիվների մեջ, ուստի հաճախ ստիպված էին տեղափոխվել գյուղից գյուղ՝ փորձելով իրենց համար գտնել համեմատաբար հանգիստ միջավայր:

Կարևոր է նշել, որ անգամ Թուրքիայի Հանրապետության հռչակումից հետո, երբ փաստացի վերացվեց «աղայական համակարգը», միևնույն է, Սասունում փրկված հայերը միշտ ընկալվել են որպես ինչ-որ մի աղայի սեփականություն: Իսլամացված հայերի մասին իրենց ուսումնասիրությունում այս խնդրին հատուկ անդրադարձել են նաև Լ. Ռահթերն ու Մ. Սվազլյանը. նրանք նշում են, որ, բացի հայերի զինված դիմադրությունից, մեծ դեր է խաղացել այն, որ Սասունում ֆեոդալական համակարգը չափից դուրս հզոր էր, ու թեև աղաների ձեռքում հայերը հաճախ ստրկացված էին, փաստն այն է, որ դա ինչ-որ չափով ապահովում էր նրանց ֆիզիկական գոյությունը:

Նույն աշխատության մեջ հեղինակները իրավացիորեն նշում են ներհամայնքային ամուսնությունները՝ որպես ևս մեկ փրկության միջոց:

Եվ իսկապես, Թուրքիայում որևէ սասունցի հայ ընտանիքի տոհմածառն ուսումնասիրելիս անհնար է չշփոթվել: Պատճառն այն է, որ ինչպես իրենք են ասում, «Միմյանց մեջ ենք աղջիկ առել-տվել», ինչի արդյունքում ազգակցական կապերն արդեն նմանվել են խճճված թելի կծիկի:

Այսպիսով` Սասունի գյուղերում մնացած հայերը Ցեղասպանությունից հետո նույնպես շարունակել են ամուսնանալ միայն հայերի հետ: Իհարկե, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հայ աղջիկներին փախցնում էին մահմեդականները:

Իսկ իսլամացված հայերի մեջ նույնիսկ հանդիպում ենք ազգականների միջև ամուսնության դեպքերի: Թեև նրանք գիտակցում են, որ ըստ հայկական ավանդույթի նման ամուսնությունները դատապարտելի են, սակայն հաճախ նախընտրել են նման ամուսնությունը, քան քրդերին կամ արաբներին աղջիկ տալը: Բացի այդ՝ սասունցիների մոտ չափազանց ամուր են ընտանեկան կապերը, և մինչ օրս նրանց մեծ մասը չի խախտում ներհամայնական ամուսնությունների ավանդույթները: Միայն վերջին ժամանակաշրջանում՝ Ցեղասպանությունից հարյուր տարի անց, Թուրքիայում սասունցիների մեջ սկսվել են գրանցվել խառն ամուսնությունների հատուկենտ դեպքեր:

Սասունցիների ընտանիքները բավականին բազմանդամ են. «մեկ տուն» կամ «մեկ գերդաստան» հասկացության տակ կարելի է նկատի ունենալ նվազագույնը 200-300 հոգի: Իսկ որոշ տոհմեր անդամների թիվն հասնում է 800-1000 հոգու: Դա բնական է, քանի որ Սասունում հայերը Ցեղասպանությունից հետո իրենց ժառանգներին խրախուսում էին հնարավորինս շատ երեխաներ ունենալ: Այդ առիթով ասում էին. «Այս աշխարհում բոլորովին մենակ մնացինք, պիտի բազմանանք»: Մինչև անցյալ դարի վերջերը սասունցի հայերի ընտանիքներում կարելի էր հաշվել միջինը 8-9 երեխա, կան անգամ մինչև 20 երեխա ունեցող մայրեր: Վերջին 15 տարում պատկերը փոքր-ինչ այլ է. պատճառը հիմնականում դեպի քաղաք մեծ արտագաղթն է:

 

ՆՈՒՆԵ ՉՈԲԱՆՅԱՆ



Կյանքից հեռացել է Քոբի Բրայանթի հայրը 4-ամյա երեխայի դեմքին սաղ տեղ չէր մնացել, շունը բառի ուղիղ իմաստով փռտել է․ Ահասարսուռ մանրամասներ քիչ առաջ շան զոհ դարձած 5 շիրակցիների դեպքիցԱՄՆ-ը կոչ է անում իր դաշնակիցներին նախապատրաստվել տևական պատերազմների․ ԼավրովՌՈ պետը քննարկել է հանցագործությունների կանխարգելման հարցը, հանձնարարականներ տվելՄխիթարյանն ասում է ինձ, թե ինչն եմ անում ճիշտ և ինչն եմ անում սխալ. ՍպերցյանՀատապտուղների ամենօրյա գործածությունն օգնում է երկարացնել կյանքը․ հետազոտությունԳիտնականները Լուսնի վրա քարանձավ են հայտնաբերելՄոսկվան մնում է Երևանի ամենախոշոր առևտրային գործընկերը. ՀՀ-ում ՌԴ առևտրային ներկայացուցիչՌոնալդուի xG-ն ամենացածրն է եղել Եվրո-2024-ումՄասկը ամսական 45 մլն դոլար կհատկացնի Թրամփի վերընտրմանն աջակցող հանձնաժողովինՀայտնի է Օլիմպիական խաղերում Հայաստանի դրոշակակիրըԲռնություն կիրառած ոչ մի ոստիկանի մեղադրանք չի առաջադրվել․ Ռուբեն ՄելիքյանՍտեփանակերտի քաղաքապետն ազատության մեջ էԲայդենը հայտարարել է, որ պատրաստ է Թրամփի հետ հերթական բանավեճինԴադարեցնում եմ Երևանի մետրոպոլիտենի մամուլի քարտուղարի պարտականությունների կատարումը․ մետրոպոլիտենի հետ կապված 2 երազանք ունեմ․ Տաթև ԽաչատրյանՀայաստանը գլխացավ է դառնալու Եվրոպայի համար․ Թաթուլ ՄանասերյանՄետրոյում ժետոններ այլևս չեն լինիՈւՂԻՂ. Մամիկոն Ասլանյանը ազատ է արձակվում 2,7 տարվա կալանքից հետոՍուրեն Պապիկյանը հետևել է ատեստավորման գործընթացին, հանձնարարել ավելացնել կրակային պարապմունքներըՄամիկոն Ասլանյանն ազատ արձակվեց Վարդաշեն ՔԿՀ-իցՊերեսն ինձ հավատում էր առաջին օրից. Մբապեի առաջին մեկնաբանությունը ԱՄՆ պետքարտուղարի խոսնակ Մեթյու Միլլերը խոսել է Հայաստանի նոր զիջումների մասինՍկանդալ. Ռաիսիի մահն օգտագործելով թուրքական անօդաչուն Իրանում հետախուզական նկարահանումներ է արելՈւՂԻՂ. Մամիկոն Ասլանյանը ազատ է արձակվում 2,7 տարվա կալանքից հետոՈվ է «Ոսկե գնդակի» գլխավոր հավակնորդը. Վինիսիուսի շանսերը նվազել ենՕրբանը ԵՄ առաջնորդներին ուղարկել է իր՝ ռուս-ուկրաինական «խաղաղության ծրագիրը» Ի՞նչ, Խորենացին այս մարդկանց չափ խելք չունե՞ր, երբ գրում էր «Հայոց պատմությունը». Գուրգեն ՄելիքյանՏավուշի մարզպետը փորձում է կեղտոտ ջրից մաքուր դուրս գալ. Ազգային ճակատԲոլոր դատավորները, ովքեր իշխանությանը կծառայեն, թող հիշեն Դանիբեկյանի օրինակը. Վահան Հովհաննիսյան«Տավուշը հանուն հայրենիքի» շարժումը սեպտեմբերի սկզբին կակտիվանաՀ Ր Ա Վ Ե Ր Օրբանի «խաղաղության առաքելության» պատճառով՝ ԵՄ-ն մտադիր է բոյկոտել Հունգարիայի գագաթնաժողովը. PoliticoՕրվա խորհուրդ. հուլիսի 16Ադրբեջանցի սահմանապահներն արդեն Կիրանցի տարածքում են. Sputnik ԱրմենիաԲայդենը հայտնել է, որ չի հրաժարվի Թրամփի հետ նոր բանավեճերից սեպտեմբերինԱնկախ բոլոր մարտահրավերներից, Հայաստանը հավատարիմ մնաց կայուն զարգացման նպատակների խոստմանըԵրևանի կենտրոնում բացվել է Յունիբանկի  «Բայրոն» մասնաճյուղըԽուզարկել են Անի Խաչատրյանի մեքենանՌուբեն Ռուբինյանի գլխավորությամբ պատվիրկություն կմեկնի ԹբիլիսիԲԴԽ-ն դադարեցրեց Ռոբերտ Քոչարյանի գործը քննած դատավոր Աննա Դանիբեկյանի լիազորություններըՀնարավոր են աննշան դրամական մուտքեր. հուլիսի 16-ի աստղագուշակՀուլիսի 16-ի ներկայացված տարադրամի փոխարժեքներն են. Ռուբլին էժանացել էԻ՞նչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերինՀնարավոր է կարճատև անձրև և ամպրոպՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ. Այս գիշեր հրաշագործ գիշեր էԷս փոփոխությանը երկար եմ սպասել. Ռոմելա ՍարգսյանԱննա Դանիբեկյանի լիազորությունները դադարեցվեցինԵրևանի բազմաթիվ հասցեներում նորից ջուր չի լինիՓաշինյանին հարց տված երիտասարդի անհետացման հետքերով․ «Հրապարակ»Իսպանացիները տոնում իրենց թիմի հաղթանակը Եվրո-2024-ում. հավաքականը ժամանել է Մադրիդ (Տեսանյութ)
Հետևե՛ք -ին Youtube-ում`
Ամենադիտված
Ереван погода