o C     12. 11. 2019   : :

ԿԱՐՃ ԼՈՒՐԵՐ

«ԵՎ ՍԱ ԱՅՆ ԴԵՊՔՈՒՄ, ԵՐԲ ՈՒՆԵՆՔ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀԱՐՑ, ԱՐՑԱԽՅԱՆ ԽՆԴԻՐ»

06.11.2019 21:30 ՀԱՆՐՈՒԹՅՈՒՆ
«ԵՎ ՍԱ ԱՅՆ ԴԵՊՔՈՒՄ, ԵՐԲ ՈՒՆԵՆՔ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀԱՐՑ, ԱՐՑԱԽՅԱՆ ԽՆԴԻՐ»

Հայոց լեզվի, հայ գրականության, պատմություն առարկաների ուսուցումը բուհերում ոչ պարտադիր դարձնելու կրթության նախարարի նախաձեռնությունը թե ինչ հետեւանքներով է հղի, թերեւս հասկանում են բոլորը: Սակայն ի՞նչ են մտածում այդ մասին մասնագետները, «Իրավունք TV»-ի տաղավարում փորձեցինք պարզել պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի դեկան ԷԴԻԿ ՄԻՆԱՍՅԱՆԻՑ:

Առաջիկայում հիմնելու ենք «Ազատ հասարակության հիմնադրամը». Միքայել Մինասյան

 

«Վտանգում ենք մեր ազգային կրթության կարեւորագույն համակարգի այդ օղակը»

- Նախ նշեմ, որ նախագիծն արդեն դրված է շրջանառության մեջ: Մենք գիտխորհրդով որոշում ենք կայացրել՝ մերժել այդ նախագծում տեղ գտած մի շարք անհարիր դրույթները: Գիտեք, տպավորություն է, թե ներկայացված է ոչ թե հայկական, այլ ինչ-որ երկրորդական երկրի` Մոզամբիկի նախագիծը, որովհետեւ ազգային առանձնահատկությունները այս նախագծում առհասարակ բացակայում են: Իսկ մենք գիտենք, որ մեր ազգային կարեւոր խնդիրներից է հայագիտական առարկանների` հատկապես հայոց լեզվի, գրականության եւ պատմության ուսուցանումը բուհերում: Այս առարկաները ոչ պարտադիր դարձնելը նույնն է, որ ասենք՝ դպրոցական կրթությունն էլ դարձնեն ոչ պարտադիր եւ անգրագետ սերունդ մեծացնեն: Ասում են` դե թողնում ենք բուհի հայեցողությանը, թող բուհը ինքը որոշի: Բնական է, որ բնագիտական ֆակուլտետները եւ հումանիտար ֆակուլտետներից որոշները կցանկանան իրենց մասնագիտական առարկաները անցնել: Եվ շատ հաճախ շեշտադրում են, դե դպրոցում անցնում են այդ առարկաները, դրա համար էլ բուհում դրանց անհրաժեշտությունը չկա: Մոռանալով, որ դպրոցում անցնում են նաեւ բնագիտական առարկաները: Երկրորդ կարեւոր պայմանն այն է, որ այսօրվա դպրոցական կրթությունը այն մակարդակին չէ, որ ապահովի այն բազան, որը խիստ անհրաժեշտ է ընդհանուր գիտելիքների զարգացման համար: «Լեզվի մասին» օրենք գոյություն ունի, որը նույնպես անտեսվում է այս որոշման մեջ: Մյուս կարեւոր հանգամանքն այն է, որ մոռացել են, որ բուհերում սովորում են Ջավախքից, Սփյուռքից ուսանողներ, ովքեր հայոց պատմություն չեն սովորել կամ սովորել են ոչ խորությամբ: Զարմանալի է, որ նախարարության ներկայիս պատասխանատուները մոռանում են շատ կարեւոր մի հանգամանք, որ ազգային դաստիարակության խնդիրներում այս առարկաների պարտադիր բնույթը խիստ անհրաժեշտ է ու ոչ միայն համալսարաններում, այլ՝ բոլոր բուհերում: Մինչդեռ, եթե պարտադիրը հեռանա, վտանգվում է նաեւ մյուս բուհերում այդ առարկայի հետագա ճակատագիրը: Ինչը նշանակում է, որ մենք վտանգում ենք մեր ազգային կրթության կարեւորագույն համակարգի այդ օղակը:

ՍԵՎԱԿ ՄԻՆԱՍՅԱՆ. ԻՆՁ ՀԱՄԱՐ ՈՂՋՈՒՆԵԼԻ Է ՅՈՒՐԱՔԱՆՉՅՈՒՐ ԱՌՈՂՋ ՊԱՅՔԱՐԸ

 

«Սկսում եմ մտածել, որ այս ամենն արվում է դրսի ինչ-որ ուժերի թելադրանքով»

- Ըստ Ձեզ, սա միտումնավո՞ր է արվում, հաշվի առնելով վերջին շրջանում տարատեսակ օտարամոլ երեւույթների տարածման մեծ տեմպերը մեր երկրում: Այդ թվում՝ «Ստամբուլյան կոնվենցիա», խայտառակ «բեմականացումներ» փողոցներում, եւ այդպես շարունակ:

- Իրոք, ցավալի է, որ մեր երկիր է ներխուժում, օրինակ, Ստամբուլյան կոնվենցիան, եւ առհասարակ վերջին շրջանում ազգայինը իսկապես առհասարակ անտեսվում է: Ես դժվարանում եմ ասել՝ սա միտումնավո՞ր է, թե՝ ոչ: Բայց ոլորտի ներկայիս պատասխանատուների այդչափ համառությունը, որ պետք է վերոհիշյալ առարակաները պարտադիր ցանկից հանվեն, խորհելու առիթ է տալիս նաեւ այդ ուղղությամբ: Եվ սա այն դեպքում, երբ ունենք Հայկական հարց, արցախյան հիմնախնդիր, իսկ ազգային հարցերը խորությամբ չուսուցանելու դեպքում, ինչ ղեկավար ուզում է լինի, չի կարող դիմակայել նման մարտահրավերների: Չէ՞ որ այսօրվա սերունդը վաղվա ապագան է կերտելու: Ես այս ամենը տեսնելով, արդեն սկսում եմ մտածել, որ այս ամենն արվում է դրսի ինչ-որ ուժերի թելադրանքով: Միանշանակ է մի բան՝ այս առարկաների պարտադիր ուսուցումը բուհերում ուղղակի անհրաժեշտություն է:

«Հեղափոխություն արեցինք ու մեր գլխին «սարքեցինք»». զինհաշմանդամ

- Ինչպե՞ս են պատրաստվում պատմաբանները, հայագետները պայքարել այս ամենի դեմ:

- Նախ ասեմ, որ մենք գիտխորհրդի որոշում ենք կայացրել, սկսել ենք ստորագրահավաք: Ստորագրահավաքին միացել են ոչ միայն բուհական կոնկրետ ֆակուլտետներից, այլ նաեւ՝ Գրողների միությունը, Լեզվի եւ գրականության ինստիտուտը, Պատմության ինստիտուտը: Եվ կարծում եմ, որ ստորագրահավաքն իր որոշակի դերակատարումը կունենա՝ մեր պահանջները ներկայացնելու առումով: Որ ի վերջո, կհասկանան այդ առարկաների կարեւորությունը եւ հետ կկանգնեն այդ քայլից: Խիստ կարեւոր եմ համարում, որ ուսանողությունը եւս միասնական է ու մեր կողքին:

«Կանչ Սեւանի». Գոռ Սուջյանը նորություն ունի (պրեմիերա)

 

«Դա իրոք շատ կարեւոր, պատմական որոշում էր»

- Օրերս պատմական նշանակության մեկ դեպք տեղի ունեցավ: Նկատի ունեմ ԱՄՆ կոնգրեսականների կողմից Հայոց ցեղասպանության հետ կապված բանաձեւի ընդունումը: Որպես պատմաբան` ինչպե՞ս եք գնահատում այն, ի՞նչ է տալու Հայաստանին, ի՞նչ կարեւորություն ունի այդ բանաձեւը: Վերջապես, Հայաստանն ունի՞ հստակ ռազմավարություն, թե ինչ է անելու, եթե ճանաչման այդ գործընթացը հանկարծ դառնա համընդհանուր:

Արամ Մանուկյանի արձանը կդառնա թափառաշրջի՞կ

- Նախ ասեմ, որ դա իրոք շատ կարեւոր, պատմական որոշում էր: Հիշենք, որ ԱՄՆ էլի ընդունել է, հատկապես Ներկայացուցիչների պալատը՝ մի քանի անգամ: 2010թ.-ին, մինչեւ այդ էլ՝ 1975թ.-ին Կոնգրեսի երկու պալատները համատեղ բանաձեւ ընդունեցին՝ առաջարկելով ապրիլի 24-ը իբրեւ հիշատակի օր ընդունելու հարցը: Ինչո՞ւ է կարեւորվում այս հարցը հիմա, որովհետեւ առաջին անգամ համախումբ ձեւով՝ 435 պատգամավորների 90 տոկոսը, ե՛ւ հանրապետականները, ե՛ւ դեմոկրատներն ընդունեցին այն, ընդ որում՝ դեմոկրատներն էին նախաձեռնողը: 11 հանրապետական է միայն դեմ եղել որոշմանը:

Արամ Մանուկյանի արձանն այդպես էլ իր տեղը չի գտնում Երեւանում

- Ի՞նչ է ենթադրում այդ որոշումը:

- Երեք կետերից մեկում առաջարկվում է ոգեկոչել Հայոց ցեղասպանությունը: Երկրորդ կետով մերժվում է ցեղասպանությունների ժխտման գործընթացների մեջ ԱՄՆ-ին ներգրավելու փորձերը, ինչը շատ կարեւոր է: Երրորդն այն է, որ կարեւորվում եւ միաժամանակ խրախուսվում է ԱՄՆ-ի կողմից կոնկրետ Հայոց ցեղասպանության փաստի եւ հատկապես՝ Ցեղասպանության օրերին ԱՄՆ-ի մարդասիրական օգնության եւ ներկա շրջանում գործընթացը եւ պատմական դասերը ամբողջությամբ ներկայացնելու խնդիրը: Կարեւոր է նաեւ, որ առաջին անգամ ԱՄՆ նախագահը համամիտ է այս գործընթացների հետ: Իհարկե, ասեմ նաեւ, որ սա հակաթուրքական քարոզչության նպատակ ունի:

ՀՀ դեսպան Սերգեյ Մինասյանը հանդիպել է Ռումինիայի սենատի նախագահի հետ

- Բայց ի՞նչ է տալու մեզ ճանաչման գործընթացը, մենք ունե՞նք հստակ ռազմավարական ծրագիր, եթե ենթադրենք, թե մի օր Թուրքիան էլ ընդունեց, ի՞նչ է դրան հետեւելու:

- Սա կբերի նրան, որ պահանջատիրության խնդիրը կկարեւորվի մի որոշ ժամանակ, այսինքն՝ խնդիրը միայն ճանաչումը չէ: Իհարկե, Թուրքիայի ճանաչման դեպքում էլ մենք պետք է հստակ ծրագիր ունենանք խնդիրները լուծելու առումով: Բայց այդ հեռանկարային ծրագիրը առայժմ մենք չունենք:

ՇՊՀ ռեկտոր Սահակ Մինասյանը փորձում է էմոցիոնալ դաշտի վրա կեղծ օրակարգ ձևավորել. ՇՊՀ ուսխորհրդի նախագահ

- Լավ, ըստ Ձեզ, հնարավո՞ր է, որ Թրամփը ապրիլի 24-ին արտաբերի ցեղասպանություն եզրույթը:

- Դժվարանում եմ ասել, դա պայմանավորված է ԱՄՆ-ի քաղաքական շահերով: Եթե ներկա լարվածությունը հասնի գագաթնակետին, ԱՄՆ-ունենա նույն խնդիրը, որն ունի այսօր Թուրքիայի հետ, հնարավոր է:

Զրույցը` ԻԼՈՆԱ ԱԶԱՐՅԱՆԻ

 

КОМСОМОЛЬСКАЯ ПРАВДА