o C     24. 07. 2019   : :

ԿԱՐՃ ԼՈՒՐԵՐ

«ՀՆԱՐԱՎՈՐ ՉԷ, ՈՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ԴԱՌՆԱ ՀԱՐԹԱԿ` ԻՐԱՆԻ ՀԱՆԴԵՊ ՌԱԶՄԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ»

25.06.2019 21:30 ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ
«ՀՆԱՐԱՎՈՐ ՉԷ, ՈՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ԴԱՌՆԱ ՀԱՐԹԱԿ` ԻՐԱՆԻ ՀԱՆԴԵՊ ՌԱԶՄԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ»

Դոնալդ Թրամփի վերջին հայտարարությունների, Հայաստան-Իրան ներկա հարաբերությունների, ինչպես նաեւ Իրանի հայ համայնքում տեղ գտած առկա խնդիրների շուրջ «Իրավունք TV»-ի տաղավարում զրուցեցինք ԵՊՀ իրանագիտության ամբիոնի դասախոս, իրանագետ ԳԱՐԻԿ ՄԻՍԱԿՅԱՆԻ հետ:

ԵՐԵՎԱՆ-ՄԵՂՐԻ ՃԱՆԱՊԱՐՀԱՄԵՐՁ ԳՅՈՒՂԻ ՎՐԱ ԱԶԵՐԻՆԵՐԻ ԿՐԱԿԵԼԸ ԹԱՓԱՆՑԻԿ ԱԿՆԱՐԿ ԷՐ

 

«ԻՐԱՆԻ  ԱՆՎՏԱՆԳ ՍԱՀՄԱՆՆԵՐԻՑ ՄԵԿԸ ԻՐԱՆԱ-ԱՐՑԱԽՅԱՆ ՍԱՀՄԱՆ Է»

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը  հայտարարեց Իրանը հրթիռակոծելու հրամանի կիրառման հետաձգման մասին, սակայն, միաժամանակ նշելով, որ անհրաժեշտության դեպքում ԱՄՆ զինված ուժերը կարող են անցնել գրոհի: Սա ի՞նչ մեսիջ էր Թարմփի կողմից եւ ի՞նչ նպատակ է հետապնդում:

- Նախ պետք է նշել, որ Դոնալդ Թրամփը ԱՄՆ նախագահ ընտրվելիս եւ ԱՄՆ-ի կողմից միակողմանիորեն Իրանի 5+1 ձեւաչափով միջուկային համաձայնագրից դուրս գալուց հետո իրանա-ամերիկյան հարաբերությունները բավականին վատթարացան: Եվ վերջին շրջանում բավականին արագ տեմպերով կարելի է ասել ե՛ւ հռետորաբանության մակարդակում, ե՛ւ որոշ գործողությունների մակարդակով բավական անհանգստացնող զարգացումներ ունեցանք: Թրամփի նշված հրամանի նախապատմությունը հետեւյալն է. ԱՄՆ-ն առանց որեւէ լուրջ փաստարկների կամ ապացույցների Իրանին մեղադրեց Օմանի ծոցում խորտակված նավթատար տանկերները խորտակելու մեջ, ապա նաեւ, թե Իրանը չեզոք ծովային գոտում խփել է ամերիկյան անօդաչու թռչող սարք: Ի պատասխան, Իրանի արտգործնախարար Մոհամմադ Զարիֆը ցույց տալով քարտեզը եւ այդ անօդաչու թռչող սարքի բեկորները, հայտարարեց, որ դրանք եղել են Իրանի հողերում, եւ ԱՄՆ-ին մեղադրեց՝ Իրանի հանդեպ լրտեսական գործողությունների եւ Իրանի օդային տարածքները խախտելու մեջ: Դա, կարելի է ասել, այսօրվա հիբրիդային պատերազմի կոնտեքստում, որը հիմա վարում է ԱՄՆ-ն, Իրանի փոքր հաղթանակն էրՄիջազգային հանրությունը կիսվեց երկու մասի: Մի հատվածը՝ ԱՄՆ համախոհները պնդեցին, որ, այո, Իրանը ագրեսիվ գործողություններ է դրսեւորել, սակայն մյուս մասը հավատացած է, որ ԱՄՆ անօդաչու թռչող սարքը հատել էր Իրանի օդային սահմանը: Այս իրավիճակում, իմ կարծիքով, Դոնալդ Թրամփի հայտարարությունը ավելի շատ նման է հիբրիդային պատերազմի, որ ԱՄՆ-ն վարում է Իրանի հետ ու որը ԱՄՆ բավականին հաջող իրականացնում է հատկապես Պոմպեոյի եւ Բոլթոնի աշխատանքի անցնելուց հետո: Թրամփի հարձակման մասին հայտարարությունը նախազգուշացնող քայլ էր, որպեսզի Իրանին վախեցնելով օդային հարվածներով, ստիպի բանակցությունների սեղանին նստել: Ինձ թվում է, հենց այդ ձեւաչափում Թրամփը արեց այդ հայտարարությունը:

ԲԱԲԱՅԱՆԸ ՎԵՐԱԾՎԵԼ Է ԱՆՑԱՆԿԱԼԻ ԱՆՁԻ

- ԱՄՆ-Իրան լարված հարաբերությունների պարագայում հնարավո՞ր է Հայաստանը հարթակ դառնա Իրանի հանդեպ ԱՄՆ-ի նկրտումները բավարարելու համար:

- Ոչ, հնարավոր չէ, որ Հայաստանը դառնա հարթակ՝ Իրանի հանդեպ ռազմական գործողությունների համար: Քանի որ նախ՝ բավական քիչ հավանականություն կա, որ ԱՄՆ-ի եւ Իրանի միջեւ կսկսվեն լայնամասշտաբ ռազմական գործողություններ: Իրանը Մերձավոր Արեւելքի առանցքային տերություններից մեկն է, որի հետ պատերազմն ԱՄՆ-ի համար կարող է վերածվել պատերազմական ճահճի: Այսինքն` մի պատերազմի, որտեղից Թրամփը չի կարող հաղթող դուրս գալ: Թրամփի այս սաստկացած հռետորաբանությունը նախընտրական քայլերից մեկն է` հաջորդ տարի կայանալիք ընտրություններում հաղթելու համար: Եվ Իրանի հետ պատերազմի մեջ, այսպես ասած, խրվելը կարող է նաեւ նրա համար այդ ընտրություններում պարտություն նշանակել: Թրամփը բավականին ակտիվ գրառումներ է անում, նշելով, որ պատժամիջոցները սաստկանալու են: Եվ միայն այդ կոնտեքստում կարող է Իրան-ԱՄՆ լարված հարաբերությունները տնտեսական առումով Հայաստանի վրա որեւէ ազդեցություն ունենան: Քանի որ ՀՀ-ի համար Իրանը, որպես հարավային դարպաս եւ տարածաշրջանում հատուկենտ բարեկամ երկրներից մեկը, բավականին մեծ կարեւորություն ունի: Իմ կարծիքով, ՀՀ-ն շարունակելու է չեզոք դիվանագիտությունը:

«Եթե բանաձև անցկացնեք, որով Արցախը կվերադառնա բանակցային սեղան, ես live կմտնեմ, կասեմ՝ ապրեք, տղերք, հալալ է»․ Արմեն Աշոտյան

- Ի՞նչ իրավիճակ է տիրում Իրանի եւ Ադրբեջանի սահմանին:

- Ընդհանուր առմամբ, Իրանը մշտպես ձգտել է հանգստություն պահպանել: Ներկայիս լարվածությունը եւ կուտակումները հիմնականում Պարսից ծոցում են, որը բավական հեռու է Իրան-Ադրբեջան կամ իրանա-հայկական, իրանա-արցախյան սահմանից: Իսկ սահմանների մասին ե՛ւ պետական մակարդակով, ե՛ւ մասնավոր զրույցներում Իրանը հայտարարել է, որ չափազանց կարեւոր է Կովկասի հետ սահմանի անվտանգությունը: Ինչպես նաեւ Իրանը միշտ ձգտել է, որպեսզի Կովկասում իրավիճակ չփոփոխվի: Քանի որ ներկա պահին, ունենալով լարված իրավիճակ հարավային սահմաններին, չեմ կարծում, որ Իրանը որեւէ ցանկություն ունենա իր երկրի սահմաններից որեւէ մեկում լարվածություն տեսնել: Խոսքը վերաբերում է նաեւ արցախյան հակամարտությանը, քանի որ Իրանի  անվտանգ սահմաններից մեկը հենց իրանա-արցախյան սահման է:

«ՎՐԱՍՏԱՆԻ ՔԱՆԴՈՒՄԸ ԹՈՒՅԼ ԿՏԱ ԱՐԵՎՄՈՒՏՔԻՆ ՃՆՇՈՒՄ ԳՈՐԾԱԴՐԵԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՂԵԿԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՎՐԱ ԵՎ «ԽԱՂԱՂԱՊԱՀ ՈՒԺԵՐ» ՄՏՑՆԵԼ ԱՐՑԱԽ»

 

ՊԱՏԺԱՄԻՋՈՑՆԵՐՆ ԱԶԴԵ՞Լ ԵՆ ԻՐԱՆԱՀԱՅ ՀԱՄԱՅՆՔԻ ՎՐԱ

Այս իշխանության գոյության մեկ տարվա ընթացքում Իրանի առնչությամբ բավական անցանկալի հայտարարություններ հնչեցին` սահմանը փակելու մասին ակնարկից մինչեւ ավտորիտար երկիր: Այս ամենը իր հետեւանքը չի՞ թողել Իրան-Հայաստան հարաբերություններում:

- Իրան-Հայաստան հարաբերությունները նորմալ տեմպերով զարգանում են: Ինչպես նշեցիք, ՀՀ-ի ներքաղաքական հարաբերություններով պայմանավորված, որոշակի դադար նկատվեց, այո: Հետագայում, սակայն, սկսվեց հայ-իրանական բնականոն զարգացումների փուլը: Իսկ այն բոլոր հայտարարությունները սահմանը փակելու, ավտորիտար երկիր լինելու մասին իրականում բավականին չնչին արձագանք ունեցան Իրանում, որովհետեւ հայկական մամուլում բավականին արագ այդ հայտարարությունների մասով պարզաբանումներ եղան եւ հերքվեցին:

«ՆԵՐՔԻՆ ՑՆՑՈՒՄՆԵՐՆ ԱՐԴԵՆ ՀԱՍԵԼ ԵՆ ՄԵՐ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԱՄԵՆԱԱՌԱՋՆԱՅԻՆ ՕՂԱԿԻՆ՝ ԱՐՑԱԽԻՆ»

- Պարոն Միսակյան, ամիսներ առաջ ՀՀ վարչապետ Փաշինյանը Իրանում էր, ստորագրվեցին պայմանագրեր, պայմանավորվածությունների մասին հայտարարվեց: Այսօր կյանքի կոչվու՞մ են այդ պայմանավորվածությունները, Դուք ունե՞ք այդ մասով տեղեկություններ:

- Տեղեկություններ չունեմ՝ կյանքի կոչվում են, թե՝ ոչ: Բայց հաշվի առնելով պայմանավորվածությունների բովանդակությունը, իմ կարծիքով, կյանքի կոչվելու են: Որովհետեւ տնտեսական առումով ՀՀ-ն լինելով շրջափակված պետություն, պետք է ձգտի իր դերը կայունացնել ե՛ւ Կովկասում, ե՛ւ միջազգային տնտեսական ասպարեզում: Ե՛վ Իրանի տնտեսական հարաբերությունները ակտիվացնելով, ե՛ւ «Հյուսիս-Հարավ» ավտոճանապարհի միջոցով Պարսից ծոցը Սեւ ծովին կապող միջանցք դառնալու փորձով: Քանի որ դա տնտեսական եւ աշխարհաքաղաքական առումով բարձրացնելու է ՀՀ-ի կարեւորությունը:

Ներքին ցնցումները հասել են մեր պաշտպանության ամենաառաջնային օղակին` Արցախին

- Դուք վերջերս եք Իրանում եղել: Ինչպիսի՞ տրամադրություն է հայկական համայնքում, ի՞նչ ձեւով են ազդում պատժամիջոցները տեղի հայ համայնքի սոցիալական կյանքի վրա:

- Նշեմ, որ ե՛ւ Թեհրանում, ե՛ւ Սպահանում, ե՛ւ Թավրիզում բավականին խոշոր հայ համայնքներ գոյություն ունեն: Դրանք Իրանում ե՛ւ մշակութային, ե՛ւ հասարակական առումով բավականին լավ դիրքերում են: Բավական լավ գործում են հայկական եկեղեցիները, ավելին` շատ լավ պահպանվում ենԻսկ պատժամիջոցները ազդել են հայ համայնքի վրա այնքանով, որքանով որ Իրանի բնակչության վրա: Այսինքն` տնտեսական առումով, իհարկե, խնդիրներ կան:

ՍՏԵՓԱՆԱԿԵՐՏԻՆ ՍՏԻՊԵԼ ՉՀԱՋՈՂՎԵՑ, ՀԻՄԱ ԷԼԻ ՓՈՐՁՈՒՄ ԵՆ ՀԱՄՈԶԵ՞Լ

Զրույցը` ԻԼՈՆԱ ԱԶԱՐՅԱՆԻ

 

КОМСОМОЛЬСКАЯ ПРАВДА