o C     16. 10. 2019   : :

ԿԱՐՃ ԼՈՒՐԵՐ

Սարսափելի պատմություններ Աբխազիայի թափառական շների մասին

21.04.2019 22:55 ՀԱՆՐՈՒԹՅՈՒՆ
Սարսափելի պատմություններ Աբխազիայի թափառական շների մասին

Կենդանիների պաշտպանների պատմությունները, որոնք պայքարում են Աբխազիայում շների ոչնչացման ավանդույթի դեմ և հույս ունեն հաղթահարել հասարակության անտարբերությունը:

Այս խնդիրը երկու մասից է բաղկացած։

Սեւ ու սպիտակի նման երեւույթներ նկատել եմ նաեւ 2008 թվականին. Հոգեբանը առկա անհանդուրժողականության մասին. Տեսանյութ

Մեկն այն է, որ Աբխազիայի փողոցներում հարյուրավոր, եթե չասենք հազարավոր թափառական շներ կան։ Դրանք ոհմակներ են կազմում և վտանգավոր են բոլորի համար՝ և երեխաների, և մեծերի։ Շատ են մարդկանց վրա հարձակվելու դեպքերը։

Մյուս խնդիրն այն է, որ մարդիկ ընդհանուր առմամբ լուծումը տեսնում են ոչ ապաստաններ ստեղծելու, շներին բուժելու և ստերջացնելու մեջ։ Մարդիկ մեծ մասամբ լուծումը տեսնում են շներին սպանելու մեջ։ Կրակելով սպանելու։

Եվ ամեն ամիս աճում է թե առաջինի, թե թափառական շների և թե նրանց սպանելու կողմնակիցների թիվը։

Խնդիրը

Միայն Սուխումի շուկա ամեն օր շան ձագերով երեք տուփ են բերում և թողնում այնտեղ։ Այդ ձագերի կյանքը երկար չի լինում։ Դրանք սատկում են կամ սովից և հիվանդություններից, կամ մեքենաների տակ ընկնելով։

«Մենք խղճում ենք նրանց, կերակրում, սակայն հետո նրանք ինչ-որ տեղ են անհետանում, հավանաբար՝ սատկում են։ Դրանց տեղն ուրիշ ձագեր են հայտնվում։ Սա ճակատագրական շրջապտույտ է», – ասում է շուկայի բանջարեղենի վաճառող Լարիսա Ցկուան։

Աբխազիայում ընտանի կենդանիների հանդեպ վերաբերմունքը ողբերգական է։ Փողոց են գցում ոչ միայն շան ձագերի։ Այնտեղ են հայտնվում նաև ընտանի մեծ շները, որոնք ինչ-որ պատճառով դադարել են տերերին գոհացնել։ Վերջում կպատմենք այդպիսի երկու պատմություն՝ երկուսն էլ երջանիկ ավարտով։ Սակայն երջանիկ ավարտը հազվադեպ բան է, այնպես որ, ավելի կարևոր է խոսել այլ բանի մասին։

«Տոպան» և  Սայիդան

Աբխազիայում շների մեկ ապաստան կա՝ «Տոպան»։ Այն գտնվում է Գագրա քաղաքում, այդտեղ ապրում է 90 մեծ շուն և 27 շան ձագ։

Նրանց բոլորին փողոցից են բերել՝ հիվանդ։ Որոշներին մեքենաներն են վրաերթի ենթարկել, մյուսներին դեն են նետել աղբամանները, երբ դրանք ծնվել են։ Կան այնպիսի շներ, որոնց խոշտանգել են և կտտանքների ենթարկել։ Այդպիսի դաժանության օրինակներ է բերում ֆեյսբուքյան իր էջում կենդանիների պաշտպան Մակա Պիլիան Գուդաութայից։

Բոլոր 117 շներին ապաստանում պետք է բուժել։ Սակայն, ինչպես ասում է Սայիդա Օտիրբան, որը ստեղծել է ապաստանը, գլխավորն այն է, որ նրանց հաջողվել է փրկել ոչնչացումից։

«Տոպայի» պատմությունը սկսվել է 2016թ-ին այն բանից, երբ սպանել են Սայիդայի շանը։

«Փողոցներում «սեզոնային զտումներ էին», և իմ շուն Բագիրային թունավորեցին։ Չէ՞ որ մեզ մոտ ոչ ոք չի նայում՝ կա վզկապ, թե՝ ոչ։ Մեկ շուն գնդակահարելու համար ծառայությունների աշխատակիցներին վճարում են 500 ռուբլի [մոտ $8], բնականաբար, նրանք, ովքեր դրանով զբաղվում են, աշխատում են շատ շուն սպանել շատ վաստակելու համար», – ասում է Սայիդան։

Քայլ առ քայլ Սայիդա Օտիրբան Աբխազիայի և Ռուսաստանի կամավորների աջակցությամբ ապաստան է կառուցել։

Այն բացվել է 2018թ-ի փետրվարին։ Այստեղ «Տոպայի» Ինստագրամն է և շների պատմությունները։ Բացման օրվանից մինչ այսօր ապաստանը գործում է Սայիդայի և ոչ անտարբեր մարդկանց միջոցներով։

Այդ ընթացքում մոտ 200 շուն է բուժվել, կերակրվել, պատվաստվել և ստերջացվել։ Սակայն բոլոր թափառական շներին կենդանիների սակավաթիվ պաշտպանները չեն կարող իրենց խնամքի տակ առնել։

Մակա Պիլիայի և կենդանիների այլ պաշտպանների նախաձեռնությամբ Գուդաութա և Թքուարչալ քաղաքներում փողոցային և տնային շների և կատուների ստերջացման ակցիաներ են անցկացվում․ դա Աբխազիայում թափառական շների պոպուլյացիայի կրճատման ամենամարդկային եղանակն է, վստահ են կամավորները։

«Ստերջացումից  և ստերիլացումից հետո կենդանին չի կարող սերունդ տալ, դա նշանակում է, որ Աբխազիայի փողոցներում ավելի քիչ թափառական շներ և կատուներ կլինեն,- ասում է Մակա Պիլիան։ – Ավելին, վիրահատությունից հետո կենդանու բնավորությունն ավելի մեղմ է դառնում։ Ստերջացումը կենդանուն բազմաթիվ հիվանդություններից պաշտպանելու միջոց է»։

Ի՞նչ կարելի է անել

Երեք տարի Սայիդա Օտիրբան իշխանության աջակցությունն է հայցում։ Սակայն միակ բանն, ինչ նրանք առաջարկում են, թափառական շներին ոչնչացնելն է։ Դրանով Աբխազիայում զբաղվում է «Հատուկ ավտոտնտեսություն» անվամբ կառույցը։ Հայտնի է, որ Սուխումում կենդանիներին ոչնչացնելու վրա բյուջեից 800 հազար ռուբլի է տրամադրվում[մոտ $13 հազար]։

«Քաղաքականությանն ու բարոյականության համադրելիության մասին կասկածներն գոյության իրավունք ունեն». Արմեն Աշոտյան

«Ես իշխանություններին խնդրում եմ այդ գումարը մեզ տալ․ մենք դրանով կկարողանանք փողոցներն ագրեսիվ թափառական շներից պաշտպանել, կտրուկ կկրճատենք դրանց քանակն ու ոչ մի շուն չի սատկի», – ասում է Սայիդան։

Սակայն դեռևս ոչ ոք չի պատրաստվում քննարկել ռեսուրսները նման կերպ ծախսելու հարցը։ Հասարակության մեծ մասը նույնպես կողմ է շներին սպանելուն և դեմ է կենդանի պաշտպաններին այդ խնդիրը լուծելու հնարավորություն տալուն։ Չափազանց շատ են մարդկանց, հատկապես՝ երխաների վրա շների ագրեսիվ ոհմակների հարձակման դեպքերը, և շատերը կողմ են կայունության հասնելու կտրուկ միջոցներին։

Դեռևս միակն, ով արձագանքել է կենդանիների պաշտպանների օգնության կոչին, Գագրայի շրջանի այժմ արդեն նախկին ղեկավար Զաուր Բգանբան է։ Նա Աբխազիայում շների առաջին «պաշտոնական» ապաստանի կառուցման համար Սալմա գյուղում հող է տրամադրել։

2018թ-ի օգոստոսին Աբխազիայի վարչապետ Գենադի Գագուլիան այս պահի դրությամբ միակ «մարդկային» հրահանգն էր տվել։ Նա բոլոր ադմինիստրացիաների ղեկավարներին պարտավորեցրել էր «ապահովել թափառական շներին բռնելու, ստերիլացնելու և ժամանակավոր ապաստաններում պահելու գործընթացը»։ Հրահանգի համաձայն՝ վիրահատությունից հետո կենդանիներին պետք է ազատ արձակեին։ (Փաստաթղթի պատճենը JAMnews խմբագրության տնօրինության տակ է)։

Կենդանիների պաշտպաններն այդ պահին թեթևություն զգացին և որոշեցին, որ հետհաշվարկ է ընթանում, և թափառական շների տանջանքներն անցյալում են։ Սակայն 2018թ-ի հոկտեմբերի 8-ին Գենադի Գագուլիան զոհվեց ավտովթարի հետևանքով։ Նրա հրահանգը չկատարեց ոչ մի ադմինիստրացիայի ղեկավար։

Երկու պատմություն՝ երջանիկ ավարտով

Այս լուսանկարում կարմրամորթ աղջիկ քերծե է (մեզ ավելի մոտ) և բաց շագանակագույն աղջիկ կուրցախաար։ Երկու ջահել ցեղական շներին ինչ-որ մեկը փողոց էր գցել։ Նրանք արդեն սատկում էին սովից և տարբեր վնասվածքներից, երբ Սայիդան նրանց հանդիպեց:

Նա չի կարողացել շներին ապաստան տանել, որովհետև ազատ տեղեր չեն եղել, սակայն սկսել է նրանց համար սնունդ տանել այնտեղ, որտեղ նրանք պատսպարվում էին, հիմնականում՝ ծովի մոտ։ Միաժամանակ Սայիդան սկսել է սոցցանցերում լուսանկարներ հրապարակել և խնդրել մարդկանց փրկել շներին։

Եվ տերերը գտնվել են։ Երկու աղջիկներն էլ Մոսկվա են մեկնել, այժմ նրանք սիրող ընտանիք ունեն։ Մի քանի ամիս է անցել, նրանք այժմ այսպիսի տեսք ունեն․
jam-news.net

 

КОМСОМОЛЬСКАЯ ПРАВДА