ԿԱՐՃ ԼՈՒՐԵՐ

«Չի կարելի ռուս-հայկական գրական կապերը հողի տակ թաղել»

13.03.2018 22:10 ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՀԱՆՐՈՒԹՅՈՒՆ
«Չի կարելի ռուս-հայկական գրական կապերը հողի տակ թաղել»

Նախորդ շաբաթ Հայաստանում տեղի ունեցավ Թուրքմենչայի պայմանագրի կնքման 190-ամյակին նվիրված երկօրյա միջոցառումների շարք, որը մեկնարկել էր Երեւանում, ապա` Գյումրիում: Մինչ «Պատմությունը եւ ներկան» երեւանյան համաժողովը, Հայաստան ժամանած ռուս գործընկերների հետ  հայ  քաղաքագետները, պատմաբանները, գիտնականներն ու քաղաքական գործիչներն իրենց հարգանքի տուրքը մատուցեցին Երեւանում տեղադրված ռուս դիվանագետ, գրող Գրիբոյեդովի արձանի մոտ` ծաղիկներ խոնարհեցնելով: Նրանց թվում էր նաեւ ռուս բանասեր, գրականագետ, լրագրող, թարգմանիչ, Ռուս գրականության պատմության պետական թանգարանի տնօրեն ԲԱԿ ԴՄԻՏՐԻ ՊԵՏՐՈՎԻՉԸ, որն «Իրավունքի» հետ զրույցում անդրադարձավ ռուս գրականությունում հայկական հետքերին ու հարաբերություններին:

Երաժշտական գիշեր` Հայաստանի առաջին երաժշտական թանգարանում

«ՀԱՅ-ՌՈՒՍԱԿԱՆ ԸՆԿԵՐԱԿԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԵՐԲԵՔ ԷԼ ՉԵՆ ԴԱԴԱՐԻ»

-Ռուս ժամանակակից գրականությունը որքանո՞վ է անդրադառնում հայ-ռուսական հարաբերություններին:

- Ինձ դժվար է ասել, թե ժամանակակից գրականագետները գրո՞ւմ են գեղարվեստական գործեր հայ-ռուսական հարաբերությունների մասին, թե` ոչ, բայց ինչ վերաբերում է արձակին, գիտական աշխատանքներին եւ գիտական ձեւաչափերին, ապա այստեղ կա մեծ ծավալ: Հայ ռուսական հարաբերություններն ունեն մեծ ռեզոնանս, որովհետեւ մենք շատ լավ հասկանում ենք, թե որքան բարդ է ժամանակակից աշխարհը, որքան դժվար է այստեղ գտնել դաշնակիցներ: Մենք գիտենք, որ շատ դաշնակիցներ կապված են այլ երկրների հետ, որոնք էլ վատ հարաբերություններ ունեն նրանց հետ, ովքեր կապված են դաշնակիցների հետ, բայց այդ ամենը չկա Ռուսաստանի եւ Հայաստանի միջեւ: Ռուսաստանի եւ Հայաստանի միջեւ կան անփոփոխ ընկերական ու խաղաղ հարաբերություններ, որոնք առաջացել է 300 տարի առաջ, եւ կարծում եմ, որ այդ հարաբերությունները երբեք էլ չեն դադարի:

ՌՈՒՍ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ԹԱՆԳԱՐԱՆՈՒՄ ԱՄՈՒՐ ԿԱՊԵՐ ԵՆ ՍՏԵՂԾՎԱԾ ՀԱՅԵՐԻ ՀԵՏ

-Իսկ հայերը որքանո՞վ են առնչվում Ձեր իսկ ղեկավարած թանգարանի հետ:

- Գիտեք, այդ առումով շատ բարդություններ կան, որովհետեւ վերջին 2-3 տասնյակ տարիներին մեր միջեւ կապերն ընդհատված էին ու բարդացած, բայց հարաբերությունները գոյություն ունեն: Մեր հանրապետության Ռուս գրականության պատմության թանգարանում շատ ամուր կապեր են ստեղծված  Հայաստանի Հանրապետության, մասնավորապես նրանց հետ, ովքեր հետազոտում են Վ. Բրյուսովի ստեղծագործական ուղին: Մեզ մոտ կա հետազոտության ընդհանուր դաշտ մեր արծաթե դարաշրջանի  ռուս մեծ  բանաստեղծներից մեկի` Վ. Բրյուսովի հետ, որը սիմվոլիզմի հիմնադիրներից է, ու շատ սերտ կապված էր հայկական մշակույթի հետ: Հենց այդ կապով էլ մեզ մոտ ընթանում են ե՛ւ ստեղծագործական հանդիպումներ, ե՛ւ ցուցահանդեսներ: Այնուամենայնիվ, ես կարծում եմ, որ դա շարունակական բնույթ կկրի: Չեմ կարող չասել, որ այն, ինչ տեղի ունեցավ այս երկու օրերին Երեւանում եւ Գյումրիում,  պիտի հավելյալ խթան հանդիսանա այս ինտենսիվ հարաբերությունների համար, քանի որ յուրաքանչյուր հարստություն պիտի արժեւորել, չի կարելի այն թաղել հողում, այդ թվում էլ չի կարելի ռուս-հայկական գրական կապերը թաղել հողի տակ, նրանց պետք է ամեն գնով պրոպագանդել, ինչն էլ, հույս ունեմ, որ մենք կանենք:

Բացահայտվել է Երևանում 60-ամյա տղամարդու սպանությունը. կասկածյալը ձերբակալվել է

- Ձեր թանգարանում կարո՞ղ ենք գտնել հայկական ցուցանմուշներ:

- Մենք հաճախ ենք համագործակցում ու գործնական կապեր հաստատում մեր հայ գործընկերների հետ: Գուցե, հիմա միանգամից չմտաբերեմ որեւէ հստակ  ցուցանմուշ, բայց մեր թանգարանում նրանք առկա են: Ընդհանրապես մեր թանգարանում կա կես միլիոն նմուշ, ավելին` իր հավաքածուներով, ցուցանմուշներով մեր գրականության թանգարանը հանդիսանում է ոչ միայն ամենախոշոր թանգարանը ՌԴ-ում, այլ նաեւ աշխարհի խոշոր թանգարաններից մեկն է:

«ԱՅՍՕՐ ՊՈԵԶԻԱՆ ԼՐԻՎ ԳՆԱՑԵԼ Է ԱԶԱՏ ՆԱՎԱՐԿՈՒԹՅԱՆ»

-Որպես գրական քննադատ, ըստ Ձեզ, այսօր ո՞ւր է գնում Ժամանանակից գրականությունը:

- Հարցը շատ բարդ ու առանձին քննարկվող է, այստեղ միանշանակ որեւէ բան ասելը ճիշտ չի լինի, բայց կասեմ այսպես. առաջին հերթին պոեզիան ու արձակը երկու տարբեր ժանրեր են, որովհետեւ արձակը կապված է տպիչ սարքի եւ հրատարակչի տրամաբանության հետ, իսկ պոեզիան` լրիվ գնացել է ազատ նավարկության: Աշխարհում որեւէ պոետ չի ապրում միայն կոմերցիոն հոնորարային պոեզիայով, դրա համար այսօր առկա են տարբեր ժանրեր: Իսկ ինչ վերաբերում է գեղարվեստական գրականությանը` մենք այստեղ գործ ունենք իրար հակառակ գործընթացների հետ: Մի կողմից գլոբալիզացիան է` այն ամենը ինչ կա մշակութում: Թեպետ կա համաշխարհային բեսթսելլեր, բայց ես չէի ցանկանա նրանց նշել, քանի որ նրանք միշտ չէ, որ դառնում են հաջողության գրավական: Նաեւ կա մեծ ուշադրություն` առանձին շրջանների եւ նրանց յուրահատկությունների հանդեպ, այսինքն` այլ մշակույթների, իսկ իմ կարծիքով` լավը եւ ամենագլխավորը հանդիսանում է դրանց սինթեզը: Երբ գլոբալ է դառնում ոչ թե ջնջվածը, ոչ թե ընդհանուրը, այլ ինչ-որ ազգայինը, յուրահատուկը, որն իր արժեքն ունի այլ ազգերի գանձարանում: Օրինակները հայտնի են` 70-ական թվականներին  լատինա-ամերիկյան վեպերը... Վերջին ժամանակները ես մտածում եմ, որ այստեղ կներկայանամ, այսպես ասած, իբրեւ պայծառատես, որը պիտի ասի ռուսական արձակի նոր թռիչքի մասին:

«ՉԻ ԿԱՐԵԼԻ ԱՍԵԼ, ԹԵ ԸՆԹԵՐՑԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ԿԱՏԱՍՏՐՈՖԻԿ ՎԻՃԱԿՈՒՄ Է»

-Ռուսաստանում է՞լ կա ընթերցանության պրոպագանդման խնդիր, երիտասարդները կարդո՞ւմ են, թե` ոչ:

- Կրկին բարդ խնդիր է... Իսկապես ընդունված է կարծել, որ այդ խնդիրները գոյություն ունեն, որոնք կապված են ինֆորմացիոն հասարակության հետ: Այն, որ գրականությունը պարտվում է` չի կարողանում հաղթանակ կրել վիզուալ եւ մեդիա հաղորդակցությունների հետ, միանշանակ է, բայց այնուամենայնիվ, ամեն ինչ հուշում է, որ այդ վտանգները չափազանցված են, քանի որ տպաքանակները աճ են արձանագրում: Նախանցյալ տարվանից գեղարվեստական գրականության տպաքանակները ավելացել են, աճում է նաեւ գրքի վաճառքի թիվը, ուստի այդ իսկ պատճառով չի կարելի ասել` երիտասարդների ընթերցանությունը կատաստրոֆիկ վիճակում է: Կան այլ գործոններ, որ գնալով քչացնում են գրախանութների քանակը, որը մեծ խնդիր է: Մի խոսքով` այն ամենի մասին, ինչ խոսում ենք, սինթետիկ բնույթի խնդիր է` մի կողմից հոգեւոր է, մյուս կողմից`  քաղաքական եւ տեխնոլոգիական խնդիր է, եւ այս ուղղությամբ անշուշտ գործ պետք է արվի: Ռուսաստանի կառավարությունն ունի ընթերցանության աջակցույթան ազգային ծրագիր, իսկ այս տարվանից արդեն մանկական ընթերցանության ծրագիր` պետական մակարդակով: Ի դեպ, մենք ունենք նաեւ մեծ պետական գրադարան: Այնպես որ, այս ուղղությամբ շատ բան է արվում:

«Չէինք կարող սպասել, որ նման հեղափոխություն կլինի»

ԼԻԼԻԹ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

 

КОМСОМОЛЬСКАЯ ПРАВДА