Մե­րոնք հա­մա­րում էին, որ գյու­ղը լքելն ան­նա­մու­սու­թյուն է. Ալվինա Շահնազարյան

Հասարակություն

Ուղիղ 30 տարի առաջ ադրբեջանական զինուժը լայնածավալ գրոհով իր վերահսկողության տակ առավ Շահումյանի ողջ շրջանը, մի քանի բնակավայրեր Ասկերանում եւ Մարտակերտում: Այս իրադարձություններին հետեւեց այն, որ 1992–ի հունիսի 23–ին խորհրդարանում ձեւավորվեց ընդդիմադիր «Ազգային դաշինք» միավորումը, որի մաս էին կազմում Ռամկավար–ազատական, Քրիստոնեա–ժողովրդավարական միություն, ՀՅԴ, ԱԺՄ, ԱԻՄ, ՍԻՄ, Հանրապետական կուսակցությունները: «Ազգային դաշինքը» խորհրդարանին ներկայացրեց որոշման նախագիծ` պահանջելով անընդունելի համարել միջազգային կամ ներպետական որեւէ փաստաթուղթ, որում Արցախը նշված կլինի Ադրբեջանի մաս:

«ՉԵՆՔ ԷԼ ՄՏԱԾԵԼ, ՈՐ ԿԱՐԵԼԻ Է ՇԱՀՈՒՄՅԱՆԻՑ ԹՈՂՆԵԼ ՈՒ ԴՈՒՐՍ ԳԱԼ»

Ինչ տեղի ունեցավ Շահումյանում, եւ ինչ դասեր պետք է քաղենք տեղի ունեցածից 30 տարի անց, իր հուշերով կիսվել է շահումյանցի բորտուղեկցորդուհի ԱԼՎԻՆԱ ՇԱՀՆԱԶԱՐՅԱՆԸ, ով ծնվել եւ մեծացել է Շահումյանի շրջանի Վերին Շեն գյուղում: Նա պատմում է, որ թեպետ ամիսը 15–20 օր անցկացնում էր թռիչքների մեջ, բայց ամեն ամիս պարտադիր վերադառնում էր հայրենի Վերին Շեն՝ այցելելով ծնողներին՝ Շահնազար Շահնազարյանին ու Մարգո Եսայանին: Լավ է հիշում, թե ինչպես փոխվեցին Շահումյանի շուրջ տրամադրությունները:

«1988 թվականի փետրվարի 20–ին, երբ Արցախը որոշում կայացրեց դուրս գալ  Ադրբեջանական ԽՍՀ–ի կազմից՝ միավորվելով մայր Հայաստանին, հենց այդ օրն ավտոբուսով գյուղ էի գնում: Կանգնել էինք ճանապարհին, որ հաց ուտեինք, բայց ոչ ոք չէր մոտենում մեզ, որպեսզի սպասարկեր: Հետո՝ վարորդը եկավ եւ ասաց կամաց–կամաց դուրս եկեք, կարծես թե, լավ հոտ չի գալիս այս ամենից: Ժողովուրդը դուրս եկավ՝ այդպես էլ չհասկանալով, թե ինչի համար: Ես մոտեցա ճաշարանին, որտեղ բոլոր մատուցողները  հեռուստացույցի մոտ էին հավաքվել, եւ հասկացա, թե ինչ է կատարվում: Գիտեք, որեւէ մեկը վտանգ չէր տեսնում թուրքից (ադրբեջանցիներին էլ էինք մենք թուրք ասում), ավելին՝ արհամարհանքով էին վերաբերվում: Իսկ Շահումյանում ընդհանրապես թուրքը չի կարողացել տարածվել: Չենք էլ մտածել, որ կարելի է Շահումյանից թողնել ու դուրս գալ: Ճիշտ է, երիտասարդները գնում էին սովորելու, բայց հետո ավարտում ու հետ էին գալիս: Մեր գյուղի գերեզմանաքարերը մի քանի հարյուր տարվա պատմություն ունեին: Եկեղեցին փակել էին խորհրդային տարիներին եւ սարքել դպրոցի պահեստ, բայց հետո վերջին տարիներին  բացեցին: Իսկ Հայաստանում ու Հայաստանից դուրս ապրող մարդիկ միշտ դրամական օգնություն էին տրամադրում շահումյանցիներին, հետո էլ արդեն սկսեցին զենքով օգնել», – կարոտով ու արցունքները զսպելով՝ մտաբերում է տիկին Շահնազարյանը:

«Ո՞ՒՐ ՊԵՏՔ Է ԳՆԱՐ ՇԱՀՈՒՄՅԱՆՑԻՆ՝ Ո՛Չ ԱՐՑԱԽՈՒՄ ՏԵՂ ՏՎԵՑԻՆ, Ո՛Չ՝ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ»

Ի դեպ, 30 տարի լռությունից հետո՝ Ալվինա Շահնազարյանը բարձաձայնեց, որ այն տարիներին գաղտնի զենք է հասցրել Արցախին. «Ոչ մի տեղ բարձրաձայն չեմ ասել, բայց հիմա արդեն կարող եմ: Ռոստովից, Վորոնեժից ինչ տվել են, բերել եմ գյուղ: Նաեւ շատերին եմ օգնել տարբեր հումանիտար հարցերում, բայց, ցավոք, իմ ծնողներին չկարողացա օգնել: Մերոնք չեկան, համարում էին՝ գյուղը լքելն աննամուսություն է: Մայրս ասում էր՝ գանք գաղթական դառնա՞նք»:

Շահումյանցի Շահնազարյանը մեծ ցավ է ապրում, երբ ոմանք հայտարարում են, թե շահումյանցիները թողել են իրենց տներն ու փախել. «4 տարուց ավել պայքարող շահումյանցու հասցեին ինչպե՞ս կարելի է այդպես ասել: Ո՞ւր պետք է գնար շահումյանցին, մանավանդ որ ո՛չ Արցախում տեղ տվեցին, ո՛չ՝ Հայաստանում: Բայց չէ՞ որ շահումյանցին աշխատող ժողովուրդ էր, ժամանակին ովքեր գնացել են արտագնա աշխատանքի եւ մնացել են այնտեղ, իրենց շուրջը ծաղկեցրել են: Թող Հայաստանում կամ Արցախում տեղ տային, հիմա ավելի ուժեղ կլինեինք:  Տիրություն չարեցին շահումյանցուն, բայց գոնե չասեն՝ դավաճանել են, թողել ու փախել էին:

«ՇԱՀՈՒՄՅԱՆԸ ՄԵՐ ԴԱՐՊԱՍՆ ԷՐ, ԻՍԿ ՄԵՆՔ ՄԵՐ ԴԱՐՊԱՍԻ ԴՌՆԵՐԸ ԲԱՑԵՑԻՆՔ ԹՇՆԱՄՈՒ ԱՌԱՋ»

Հատկանշական է այն, որ ինչպես 2020 թվականին, այնպես էլ 1992 թվականին մեր հույսը եղել է Գետաշենը: Տիկին Ալվինան շեշտում է, որ որեւէ խոսք չկար այն ժամանակ Շահումյանը հանձնելու մասին: Գիտեին, որ հարձակվել են Գետաշենի վրա, բայց վստահ էին, որ ամեն ինչ կպսակվի մերոնց հաղթանակով: Բայց հետո, ինչպես հարսանիքից առաջ՝ լուր բերող «աղվես են բաց թողնում», եւ լուրը հասնում է նաեւ Վերին Շեն, որ արդեն հարձակվում են այդ կողմի վրա. «Ասել էին շուտ դուրս եկեք, թե չէ կսպանենք: Մարդիկ սարերով–ձորերով պետք է հեռանային: Բայց իմ տարեց ծնողներն ինչպե՞ս դուրս գային: Մայրս հավատացած էր, որ ղուշի թեւով էլ լինի կգնայի իրենց հետեւից, գիտեր, որ կարող եմ: Բայց ես իրենց տեղափոխելու փոխարեն՝ ուտելիք էի ուղարկել, որովհետեւ շատ վստահ էին մեր տղաները, ջոկատները, որ Գետաշենում հետ են մղելու թշնամուն»:

Ըստ շահումյանցու, ադրբեջանցիները տեղավորվեցին Շահումյանի անտառներում ու գյուղերում, լավ տեղանքին ծանոթացան ու դրա համար էլ  այս վերջին կռվում կարողացան հաղթել, թեպետ ասում են, որ բայրաքթարներն օգնեցին:

«Մինչեւ Շահումյանը գրավելը՝ միեւնույնն է, երբեք չէին կարող կռվել, որովհետեւ միայն տափաստաններ էին տեսել, ուրիշ ոչինչ: Ցավոք, Շահումյանի անկումը դաս չեղավ մեզ համար, եւ ունեցանք Հադրութի ու Շուշիի անկումը: Շահումյանը մեր դարպասն էր, իսկ մենք մեր դարպասի դռները բացեցինք թշնամու առաջ»,– եզրափակելով խոսքը՝ ասում է Ա. Շահնազարյանը;

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ

Ազգային ու հոգևոր արժեքները` մեր դաշնակից ՌԴ-ի հետ միասին, կազատագրեն ՀայաստանըՇուշան Պետրոսյանի ու Նունե Եսայանի ջերմ գրկախառնությունը (լուսանկար)Մասնակցում եմ «Եդինայա Ռոսիա»-ի աջակցությամբ Ալթայի Հանրապետությունում անցկացվող «Манжерок» միջազգային երիտասարդական փառատոնին. Հենրիխ ԴանիելյանՈր սխրանքի համար, որ Հերոսածին ծնողների հետ «ռազբոռկա» էր սարքել յուր դուքյանո՞ւմ.Հայտնի լրագրողը Քյարամյանի գեներալի կոչման մասինՉինաստանը չի մերժել մեզ․ Կրեմլը հերքում էՍով է լինելու․ ԼուկաշենկոՌուսաստանը չի մասնակցի Երևանում անցկացվելիք «Մանկական Եվրատեսիլ» երգի մրցույթինՎեոլիա ջուրը կեղեքում է «հպարտ» քաղաքացիներինՉինաստանը մերժել է ՊուտինինԱՄՆ-ը պետք է դադարեցնի ռազմական օգնության տրամադրումն Ադրբեջանին. ՇերմանՍարգիս Ադամյանը միացավ «Քյոլնին»80 բնակիչ, 26 տնտեսություն. Ադրբեջանական զինված ուժերի հենակետն անմիջական և անհերքելի սպառնալիք է, բայց դա չի խանգարում Հին Շենի բնակիչներին ապրել ու արարելՀՀ նախագահի հրամանագրերով Սահմանադրության օրվա առթիվ բարձր կոչումներ են շնորհվելԻմ ցավոտ հպարտություն, երանի դուրս գայիր նկարների միջից և մեր տունը լցնեիր քո հզոր քայլերի աղմուկով, խիստ հայացքովՄեքսիկայում յոթ հոգանոց ընտանիք է սպանվելԷդգար Սևիկյանը կարիերան կշարունակի ռուսական ակումբում«Թող Նիկոլի եղջերավորները դուրս գան ու էս խոտն ուտեն». ակցիայի մասնակիցները խոտ թողեցին ԱԺ-ի դիմացՌուսաստանում կրկին երկարաձգվել է թռիչքների արգելքըՍպերցյանը զարմացրեց ինձ, նա թույլ կողմեր չունի. ԳոնչարենկոՈւշադիր նկարահանում են, որ հետո զորակոչի ծանուցագիր ուղարկեն․ Գեղամ Մանուկյան«Զվարթնոցում օտարերկրացիները երկար ժամեր է սպասում են». ոստիկանությունը պարզաբանում է տարածելԹուրքիայի Մարմարիս լողափում հանգստացողները ձողով քշել են շնաձկանը (տեսանյութ)ԱՄՆ դեսպանատան հյուրերըՊատերազմն ու գնաճը չէին լինի, եթե ես լինեի նախագահ. ԹրամփՄեզ հետաքրքրում է Արցախի բնակչության հարցը, ոչ թե ստամոքսը լցնելու խնդիրըԱՄՆ-ի եւ Չինաստանի միջեւ պատերազմը աղետալի հետեւանքներ կունենա․ ՔիսինջերՆախօրեին հակառակորդը 10 րոպե կրակ է բացել. վնասվել է Խաչիկ գյուղի ղեկավարի «Նիվան»Ադրբեջանն Ուկրաինա կուղարկի օգնության հերթական խմբաքանակըՏրամաբանական եմ համարում, որ Թուրքիայի հետ պայմանավորվածությունները իրագործվեն այս ամառվա ընթացքում․ ՌուբինյանՑԱՎԱԿՑԱԿԱՆՀՀ-ում ՌԴ դեսպանատունը մեկնաբանել է ՀՀ-ում Կանադայի դեսպանատուն բացելու մասին հայտարարությունըՕդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 3-5 աստիճանովՀՈՒԼԻՍԻ 5-Ի ՁԵՐ ՌՈՄԱՆՏԻԿ ՀՈՐՈՍԿՈՊԸՍահմանադրության օրը՝ մարալների հետ. Փաշինյանն այցելել է նրանց բազմացման կենտրոն. Աննա Հակոբյանը տեսանյութ է հրապարակելՀուլիսի 5-ը Հայաստանում նշվում է որպես Սահմանադրության օրՄենք բոլորս, հիմա մեզ պիտի հարց տանք...ինչ ենք անում մենք.ամենքս մեր Տեղում, որ Տղերքը նորից չպակասեն մեզանից, որ նորից սեւազգեստ մայրեր չունենանքԲժիշկներն ինձ այդ մասին ոչինչ չեն ասել. Հռոմի պապը մեկնաբանել է քաղցկեղի մասին լուրը«Պատրաստ եմ և պարտավորված ամեն ինչ անել Շիրակի մարզի խնդիրները բարձրաձայնելու և լուծումներին հետևողական լինելու համար». Մարտուն Գրիգորյանը կվերցնի պատգամավորական մանդատըԱստղագուշակ՝ հուլիսի 5-ի համարՈսկին թանկանում էՍահմանադրական դատարանի նախագահը հրաժարական կտա. «Ժողովուրդ»Ինչու Հայաստան չեկան ԱՄՆ կոնգրեսականները. «Հրապարակ»Նիկոլ Փաշինյանը փոխել է միտքը. Ավինյանը վարկանիշ չունի․ «Ժողովուրդ»Իշխան Սաղաթելյանը մեկնել է Եվրոպա. «Հրապարակ»Հուլիսի 5. Օրվա խորհուրդԿրակոցներ՝ Գեղարքունիքում. հայտնաբերվել է «Կալաշնիկով»-ից կրակված 25-ից ավելի պարկուճՎստահեցնում եմ, որ մենք ճիշտ ուղիով ենք գնում, մենք մեր հայրենիքը չենք թողնում տալ թուրքին. Հենրիխ ԴանիելյանԵրևանում 37-ամյա կինը դանակահարել է 54–ամյա ամուսնունԿոտայքում Mercedes-ը հարվածել է գազատարին ու հայտնվել դաշտում. մի քանի գյուղի գազամատակարարումը դադարեցվել էԱնձնագրի նումերոլոգիա. ինչպես են փաստաթղթում նշված թվերն ազդում դրա տիրոջ հետ տեղի ունեցածի վրա
Հետևե՛ք -ին Youtube-ում`
Ամենադիտված
Ереван погода
1 $ = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ