Մարտնչող «բարեփոխիչների» կլանը հերթական սուտն ու կեղծիքն է տարածում Ամենակարեվորն է, որ երեք առաջնորդները կարողացան նստել մեկ սեղանի շուրջ Պատահական չէ, որ Պուտինն ի ցույց դրեց «միջուկային ճամպրուկը» Զատկից հետո ներկած ձուն մեզ պետք չէ․ Շարմազանովը՝ Փաշինյանին Թքե՛ք այդ մանդատների վրա, պահել եք որ ի՞նչ․ Հայկ Բաբուխանյան «Անհաջողության ջենթլմենները» կրկին հանձնվում են Նիկոլը փորձում է Մոսկվային համոզել, թե ինքը Հայաստանը ԵՄ կազմում տեսնում է 20 տարի անց Խոշոր վթար Վանաձորի գլխավոր ճանապարհին. Տեսանյութ Այս ռեժիմը համառորեն ամեն ինչ անում է, որպեսզի Հայաստանը չունենա որեւէ դաշնակից․ Վրթանեսյան Պուշկինի «Փոքրիկ ողբերգությունների» կողքին, կա նաեւ մի շատ իրական ողբերգություն․․․ Անտոնյան

Պատահական չէ, որ Պուտինն ի ցույց դրեց «միջուկային ճամպրուկը»

Միջազգային

Ի­հար­կե, պա­տա­հա­կան չէ, որ այս օ­րե­րին ողջ հա­մաշ­խար­հա­յին քա­ղա­քա­կա­նութ­յու­նը կենտ­րո­նա­ցած է չի­նա­կան Շեն­ժե­նում: Չ­հաշ­ված ԱԽՏՀ­–ի` Ա­սիա–­Խա­ղա­ղօվ­կիա­նոս­յան տնտե­սա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան մի­ջո­ցա­ռում­նե­րից, նաեւ տե­ղի ու­նե­ցան նախ` Պու­տին– Ց­զին­պին երկ­կողմ հան­դի­պու­մը: Ա­պա` Թ­րամփ– Ց­զին­պին, հե­տո` Պու­տին–Թ­րամփ: Գա­գաթ­նա­կետն էլ, ի­հար­կե, ե­րեք ա­ռաջ­նորդ­նե­րի գա­գա­թա­ժո­ղովն էր: Ընդ ո­րում, սրանք միայն պաշ­տո­նա­կան հան­դի­պում­ներն են, ո­րոնց զու­գա­հեռ նաեւ կու­լի­սա­յին մի շարք քիչ տե­սա­նե­լի, բայց մի­գու­ցե պաշ­տո­նա­կա­նից էլ կա­րե­ւոր շփում­ներ կա­յին:

«ՅԱԼԹԱ 45», ԹԵ «ԹԵՀՐԱՆ 43»

Թ­վարկ­ված հան­դի­պում­նե­րից յու­րա­քանչ­յու­րը կա­րող էր տվյալ պա­հի հա­մաշ­խար­հա­յին քա­ղա­քա­կա­նութ­յան օ­րա­կարգ թե­լադ­րող լի­նել: Եվ երբ դրանք միա­վոր­վում են նույն գոր­ծըն­թա­ցի հա­մա­կար­գում, ա­պա, ան­գամ ան­կախ վերջ­նա­կան արդ­յունք­նե­րից, կա­րե­լի է ա­սել, որ Շեն­ժե­նում այս օ­րե­րին պատ­մութ­յուն էր կերտ­վում:

­Բայց ինչ նշա­նա­կութ­յան եւ հե­տե­ւանք­նե­րով, սա, ի­հար­կե, հաս­կա­նալ է պետք, հաշ­վի առ­նե­լով, որ խոս­քը, վեր­ջին հաշ­վով, գոր­ծըն­թա­ցի մա­սին է, ո­րը կա­րող է դրվել (կամ չդրվել, դա եւս արդ­յունք է) ա­ռա­ջի­կա մի քա­նի տաս­նամ­յակ­նե­րում աշ­խար­հին սպաս­վող ա­պա­գա­յի հիմ­քում: Այս ի­մաս­տով, Շեն­ժե­նի գա­գա­թա­ժո­ղո­վը 1945թ. փետր­վա­րի` Յալ­թա­յի կոն­ֆե­րան­սի հետ հա­մե­մա­տե­լը, մի­գու­ցե, ո­րոշ տրա­մա­բա­նութ­յուն ու­ներ: Բայց այդ­պե՞ս է: Պատ­մա­կան ա­նա­լո­գիա­յի տե­սանկ­յու­նից եւս ո­րոշ նմա­նութ­յուն­ներ կա­րե­լի է գտնել: 1945թ. փետր­վա­րին, թեեւ այդ ժա­մա­նակ­նե­րի մեծ եռ­յա­կը` Ռու­սաս­տա­նը, ԱՄՆ–ն եւ Բ­րի­տա­նիան ա­պա­գա աշ­խար­հի հիմ­քերն էին դնում, սա­կայն դա դեռ վերջ­նա­կան չէր: Պա­տե­րազ­մը դեռ շա­րու­նակ­վում էր, Վեր­մախտն ու­ներ մի­լիո­նա­վոր զոր­քեր եւ վե­րահս­կում էր Եվ­րո­պա­յի հսկա­յա­կան տա­րածք­ները։ Սա­կայն Լի­վա­դիա­յի պա­լա­տում Ս­տա­լի­նը, Ռուզ­վել­տը եւ Չեր­չիլն ար­դեն հա­մա­ձայ­նութ­յան էին գա­լիս` հաս­կա­նա­լով, որ պա­տե­րազ­մի ելքն ան­խու­սա­փե­լի է, եւ կա­րե­լի է մաս­նա­կիո­րեն ուր­վագ­ծել ա­պա­գա գլո­բալ սահ­ման­նե­րը եւ­ աշ­խար­հա­կար­գը: Հի­մա էլ ներ­կա մեծ եռ­յա­կը, որ­տեղ ԽՍՀՄ­–ի դե­րում Ռու­սաս­տանն է, իսկ Բ­րի­տա­նիա­յին փո­խա­րի­նե­լու է ե­կել Չի­նաս­տա­նը, պայ­քա­րում է հա­մաշ­խար­հայ­ին գլո­բա­լիզ­մի դեմ: Սա դեռ մնում է շատ մեծ ուժ, ո­րը, թեեւ նո­րից պարտ­վո­ղի դիր­քե­րում է, բայց դա­տե­լով մի շարք հա­կա­հար­ված­նե­րից (օ­րի­նակ`ԱՄՆ Կոնգ­րե­սի վեր­ջին ընտ­րութ­յուն­նե­րը), դեռ միան­գա­մայն կեն­սու­նակ դիր­քե­րում է, ոչ այն հու­սա­հատ վի­ճա­կում, ո­րում Վեր­մախտն էր 1945թ. փետր­վա­րին: Այս ա­նա­լո­գիան ա­վե­լի շուտ Շեն­ժեն 2026–ը հա­մե­մա­տե­լի է դարձ­նում Թեհ­րան 43–ի հետ:

Ս­րանք ըն­դա­մե­նը պատ­մա­կան ա­նա­լոգ­ներ չեն, այլ հա­մե­մա­տութ­յուն­ներ, ո­րոնք կա­րող են ա­վե­լի հստակ գնա­հա­տել այն ի­րո­ղութ­յուն­նե­րը, ո­րոնց ա­ռաջ հայտն­վել է աշ­խար­հը, այդ թվում` մեր եր­կի­րը, ո­րի հա­մար Շեն­ժեն 2026–ի արդ­յունք­նե­րը կա­րող են, ա­ռանց չա­փա­զան­ցութ­յան, ու­նե­նալ ի­րա­րից 180 աստիճան տար­բեր­վող հե­տե­ւանք­ներ: Ու­րեմն հաս­կա­նալ է պետք` ինչ է սպաս­վում:

ՈՎ Է ԹԻՐԱԽԱՎՈՐՈՒՄ ՂՐԻՄԻ ԿԱՄՈՒՐՋԸ

Այն, որ Շեն­ժեն 2026–ի­ն ան­մի­ջա­պես նա­խոր­դե­ցին Ղ­րի­մի կամր­ջին ուղղ­ված հար­ված­նե­րը, ի­հար­կե, պա­տա­հա­կան չէին, եւ դրան անդ­րա­դառ­նա­լու ա­ռիթ­ներ ու­նե­ցել ենք: Այն ուղղ­վա­ծութ­յամբ, որ ուկ­րաի­նա­կան ու­ժե­րը չու­նեն ինք­նու­րույն այդ կամր­ջին եւ հե­ռա­հար այլ թի­րախ­նե­րի հար­վա­ծե­լու ու­նա­կութ­յուն: Ա­մե­րիկ­յան, ա­վե­լի կոնկ­րետ` Մաս­կի կա­պի հա­մա­կար­գե­րը, դա­տե­լով վեր­ջին ի­րո­ղութ­յու­ննե­րից, այս ան­գամ դեր չեն խա­ղա­ցել. հա­կա­ռակ դեպ­քում կստաց­վի, որ կա՛մ Թ­րամփն է եր­կա­կի խա­ղե­րի մեջ Մոսկ­վա­յի հետ, կամ Մաս­կը` Թ­րամ­փի: Մ­նում է վար­կա­ծը, որ Բ­րի­տա­նիան է օգ­նել: Դա էլ ա­վե­լի հա­վա­նա­կան դար­ձավ, երբ Լոն­դո­նը պաշ­տո­նա­պես սկսեց խո­սել Ղ­րի­մի կամր­ջի վրա հար­ձա­կում­նե­րին իր ա­ջակ­ցութ­յան մա­սին: «Մենք ա­ջակ­ցում ենք Ուկ­րաի­նա­յին այս գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րում»,- հայ­տա­րա­րեց Բ­րի­տա­նիա­յի պաշտ­պա­նութ­յան նա­խա­րա­րը: Ընդ ո­րում, մի փոքր ա­վե­լի վաղ Ղ­րի­մի ա­փե­րի մոտ նկատ­վել էր բրի­տա­նա­կան RC-135W Rivet Joint է­լեկտ­րո­նա­յին հե­տա­խու­զա­կան ինք­նա­թիռ, ո­րին ու­ղեկ­ցում էին կոր­ծա­նիչ­նե­րը:

­Սա­կայն այս ա­մե­նը դեռ բա­վա­րար հիմք չէ ա­սել, որ հենց բրի­տա­նա­կան ռազ­մա­կան հա­մա­կար­գերն են ուղ­ղոր­դել Ուկ­րաի­նա­յից ար­ձակ­ված հրթիռ­նե­րը. հի­շա­տակ­ված հե­տա­խու­զա­կան ինք­նա­թի­ռը նման պո­տենց­իալ չու­նի, եւ մեծ հարց է, թե Բ­րի­տա­նիան այլ նման տեխ­նի­կա­կան հնա­րա­վո­րութ­յուն­նե­րի տի­րա­պե­տո՞ւմ է: Այս տե­սանկ­յու­նից, շատ ա­վե­լի հե­տաքր­քիր է փաս­տը, որ ար­հես­տա­կան ​​բա­նա­կա­նութ­յան մշակ­ման ա­մե­նաա­ռա­ջա­դեմ թի­մե­րից մե­կը՝ ա­մե­րիկ­յան OpenAI-ը, ավ­տո­մատ կեր­պով իր հնա­րա­վո­րութ­յուն­նե­րի օգ­տա­գոր­ծու­մը փո­խան­ցեց ՆԱՏՕ-ին։ Ընդ ո­րում, դրա­նից հե­տո ուկ­րաի­նա­կան հե­ռա­հար հար­ված­նե­րի է­ֆեկ­տի­վութ­յան նկա­տե­լի աճ է ար­ձա­նագր­վել, եւ Ղ­րի­մի կամր­ջին հար­վա­ծելն էլ ո­րո­շա­կի նոր տրա­մա­բա­նութ­յուն է ստա­նում:

­Բայց ե­թե ըն­դու­նենք, որ ՆԱՏՕ­–ի մի­ջո­ցով եւ ա­մե­րիկ­յան տեխ­նի­կա­կան հա­մա­կար­գե­րի օգ­տա­գործ­մամբ են հար­ված­նե­րը հասց­վել, ա­պա հարց է ա­ռա­ջա­նում, թե դրա թույլտ­վութ­յու­նը Ս­պի­տակ տնի՞ց է ե­կել, թե՞ ՆԱՏՕ­–ում  հրա­մա­նա­տա­րութ­յունն է «ա­վե­լորդ ինք­նու­րույ­նութ­յուն» ցու­ցա­բե­րել` Թ­րամ­փի «գլխից թռնե­լով»: Այս հար­ցի պա­տաս­խա­նը կա­րող է դառ­նալ այն, որ Բր­յու­սե­լում Ուկ­րաի­նա­յի հար­ցով ՆԱՏՕ­–ի երկր­նե­րի պաշտ­պա­նութ­յան ղե­կա­վար­նե­րի մա­կար­դա­կով կազ­մա­կերպ­ված հան­դի­պումն ԱՄՆ–ն սկան­դա­լա­յին տես­քով զրո­յաց­րեց: Այն է` դեռ ան­գամ հան­դի­պու­մը չսկս­ված, ԱՄՆ ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը` Պեն­տա­գո­նի փոխ­ղե­կա­վար Էլբ­րիջ Քոլ­բին, իր դաշ­նա­կից­նե­րի ա­ռաջ հայ­տա­րա­րեց, որ Կի­եւի կող­մից Ռու­սաս­տա­նի խոր­քում հար­ված­նե­րը «նման են թնդա­նո­թով ճնճղուկ­նե­րի վրա կրա­կե­լուն»` ա­ռանց ո­րե­ւէ ռազ­մա­կան ար­ժե­քի, եւ դրանք միայն պա­տե­րազ­մը ար­հես­տա­կա­նո­րեն ձգե­լու մի­ջոց են: Ա­պա, ան­գամ չլսե­լով Ուկ­րաի­նա­յի պաշտ­պա­նութ­յան նա­խա­րա­րի գաղտ­նի զե­կույ­ցը, հայտ­նեց «ան­հե­տաձ­գե­լի թռիչ­քի» մա­սին եւ դրա­մա­տիկ կեր­պով «շրխկաց­նե­լով դու­ռը»` հե­ռա­ցավ:

­Սա կա­րող է ակ­նար­կել այն մա­սին, որ Թ­րամփն ի­րոք զայ­րա­ցած է ՆԱՏՕ­–ի մի­ջո­ցով Ղ­րի­մի կամր­ջին հար­վա­ծե­լուց: Բայց ե­թե ան­գամ այդ տար­բե­րակն է, ա­պա սա կամ ցույց է տա­լիս, որ Թ­րամ­փը չի կա­րո­ղա­նում մին­չեւ վերջ վե­րահս­կել իր ռազ­մա­կան հա­մա­կար­գը, ո­րը կա­րող է սո­ղանցք­ներ գտնել` խո­ցե­լով սե­փա­կան նա­խա­գա­հի քա­ղա­քա­կան ծրագ­րե­րը:

ԳԼՈԲԱԼԻՍՏԱԿԱՆ ՀԱԿԱԳՐՈՀԸ ԷԱՊԵՍ ՉԱԶԴԵՑ

Ա­մեն դեպ­քում, դժվար չէ կռա­հել, որ այդ նոր սրա­ցում­նե­րը, կրկնենք, նախ` Պու­տին–Թ­րամփ հան­դի­պու­մը, ա­պա նաեւ ե­ռա­կողմ բա­նակ­ցութ­յու­նն­երը ձա­խո­ղե­լու փոր­ձե­րից մեկն են: Այ­սինքն, գլո­բա­լիս­տա­կան հա­մա­կար­գը ցույց տվեց, որ ու­նակ է նման գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րի:

Ա­վե­լին, ե­թե ա­ռաջ­նորդ­վենք, որ Թ­րամփը լիա­կա­տար հսկո­ղութ­յուն չու­նի սե­փա­կան բա­նա­կի հան­դեպ, ա­պա կա նաեւ այն հար­ցը, թե ա­մե­րիկ­յան գո­նե մի­ջու­կա­յին պո­տենց­իա­լը լիո­վին վե­րահս­կո՞ւմ է: Այ­սինքն, կա՞ հնա­րա­վո­րութ­յուն, որ գլո­բա­լիստ­նե­րը շրջան­ցեն Թ­րամ­փին եւ մի «փոք­րիկ» մի­ջու­կա­յին հար­ված հասց­նեն ա­սենք Ի­րա­նին: Ու սա մեր­կա­պա­րա­նոց դի­տար­կում չէ: Այս­պես, Շեն­ժե­նում «պա­տա­հա­բար» ֆիքս­վե­ցին կադ­րեր, թե ինչ­պես է Վ­լա­դի­միր Պու­տինն իր հետ «մի­ջու­կա­յին ճամպ­րու­կը» տա­րել  Չի­նաս­տան: Ա­վե­լին, Ռու­սաս­տա­նի նա­խա­գա­հի համ­հար­զը ցու­ցադ­րա­բար հաս­տա­տեց, որ ին­քը կրում է «այն նույն ճամպ­րու­կը»: Միայն թե մեկ հան­գա­մանք չմո­ռա­նանք. «մի­ջու­կա­յին ճամպ­րուկն» այն գեր­բարձր գաղտ­նիութ­յան գոր­ծիքն է, ո­րը ոչ մի պա­րա­գա­յում տե­սախ­ցիկ­նե­րի ա­ռաջ չի հայտն­վում: Ա­վե­լին, այն կրո­ղը եր­բեք չի հաս­տա­տի, որ դա հենց «այն նույն ճամպ­րուկն է»: Այ­սինքն, ե­թե այս ան­գամ ճամպ­րու­կը ոչ միայն «պա­տա­հա­բար» տե­սախ­ցի­կի ա­ռաջ է հայտն­վում, այն կրո­ղը դա հաս­տա­տում է, ա­վե­լին՝ այդ կադ­րե­րը նկար­վե­լուց հե­տո հրա­պա­րակ­վում են, ա­պա դա մեկ բան կա­րող է նշա­նա­կել` դա միան­գա­մայն կոն­կրետ եւ ծայ­րա­հեղ անհ­րա­ժեշ­տութ­յան մե­սիջ է: Թե ում է ուղղ­ված` Թ­րամ­փին, ա­մե­րիկ­յան բա­նա­կի` նա­խա­գա­հա­կան լիա­կա­տար հսկո­ղութ­յու­նից դուրս մնա­ցած սեգ­մեն­տին կամ նրանց ի­րա­կան տե­րե­րին, դեռ հար­ցի մի կողմ է: Մ­յուս կող­մից, Մոսկ­վան դրա­նով ի ցույց դրեց, ո­ր ա­մեն տար­բե­րակ հա­մա­րում է հա­վա­նա­կան եւ ցան­կա­ցած պա­հի, ե­թե ան­գամ նա­խա­գա­հը երկ­րում չէ, պատ­րաստ է ար­ձա­գան­քել, ընդ ո­րում` «մի­ջու­կա­յին ճամպ­րու­կի» օգ­տա­գործ­մամբ: Մ­նա­ցած­ն էլ Թ­րամ­փի գործն է. ե­թե ան­գամ ու­նի խո­ցե­լի տե­ղեր, թող խնդի­րը լու­ծի:

Ա­մեն դեպ­քում, Ղ­րի­մի կամր­ջին հար­վա­ծել` իր ողջ տրա­մա­բա­նութ­յամբ հան­դերձ, այդ­պես էլ չդար­ձավ Պու­տի­նի եւ Թ­րամ­փի հան­դիպ­ման ձա­խող­ման հիմք: Ա­վե­լին, ինչ­պես հաս­տա­տեց ՌԴ նա­խա­գա­հի խորհր­դա­կան Յու­րի Ու­շա­կո­վը, այդ հան­դիպ­ման ժա­մա­նակ կող­մե­րը հիմ­նա­կա­նում կենտ­րո­նա­ցան ուկ­րաի­նա­կան հա­կա­մար­տութ­յան կար­գա­վոր­ման վրա: Թ­րամ­փի հա­մար Պու­տի­նը մնում է «հին ու լավ ըն­կեր»: Այ­սինքն, պետք է որ գլո­բա­լիս­տա­կան հա­կագ­րո­հը ուկ­րաի­նա­կան ներ­կա գոր­ծըն­թաց­նե­րի վրա էա­պես չազ­դի:

Հավանեցի՞ր հոդվածը, կիսվիր ընկերներիդ հետ