Նոր իրավիճակում Նիկոլին մնում է օր առաջ Մոսկվա մեկնելը

­Ռուս­–ա­մե­րիկ­յան «դի­զե­լա­յին գոր­ծար­քը» մի շարք ա­ռանց­քա­յին հար­ցեր  է բե­րել օ­րա­կարգ: Այդ թվում` որ­քա­նո՞վ այդ գոր­ծարքն ընդ­հան­րա­կան եւ հա­րա­տեւ կլի­նի, թե՞ սա ըն­դա­մե­նը ժա­մա­նա­կա­վոր է­պի­զոդ է, ո­րի մա­սին կմո­ռաց­վի ԱՄՆ­–ում Կոնգ­րե­սի ընտ­րութ­յու­ննե­րից շատ չան­ցած: Կամ, ե­թե ըն­դու­նենք, որ ա­ռա­ջին տար­բե­րակն է, ին­չի մա­սին, ի դեպ, ո­րո­շա­կի ազ­դակ­ներ կան, ա­պա այդ գոր­ծար­քը որ­քա­նո՞վ ընդ­հան­րա­կան կդառ­նա, ի՞նչ նոր ո­լորտ­ներ եւ տա­րա­ծաշր­ջան­ներ կա­րող է ընդգր­կել:

ՌԴ–Ն ԵՎ ԻՐԱՆՆ ԱՄՐԱՑՆՈՒՄ ԵՆ ԿԱՍՊԻՑ ԾՈՎԸ

Թ­վարկ­ված հար­ցադ­րում­նե­րը, ի­հար­կե, շատ կա­րե­ւոր են նաեւ Հա­յաս­տա­նի հա­մար: Խո­շոր հաշ­վով, մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նում եւ հենց Հա­յաս­տա­նում կա ռուս­–ա­մե­րիկ­յան սուր պայ­քար: Թե­կու­զեւ հաշ­վի առ­նենք միայն «Թ­րամ­փի ու­ղին», ո­րը ոչ այլ ինչ է, քան ռուս­նե­րից ի­րենց ա­վան­դա­կան ազ­դե­ցութ­յան ուղ­ղութ­յուն­նե­րը խլե­լու փորձ: Ըստ այդմ, թե ռուս­–ա­մե­րիկ­յան ներ­կա պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յու­նն­երը, ե­թե դրանք դառ­նան ընդ­հան­րա­կան, կազ­դե՞ն մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նում այդ եր­կու գե­րու­ժե­րի հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի վրա, դառ­նում է ճա­կա­տագ­րա­կան հար­ցադ­րում:

Ի­հար­կե, ընդ­հան­րա­կան ի­մաս­տով այն, ինչ գո­նե տե­սա­նե­լիո­րեն ԱՄՆ–ն փոր­ձում է ի­րա­կա­նաց­նել հա­րավ­կով­կաս­յան տի­րույ­թում, Մոսկ­վա­յին, ա­սենք նաեւ Թեհ­րա­նին գո­նե տե­սա­կա­նո­րեն պետք է որ լրջո­րեն մտա­հո­գեր: Ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րին, հաս­կա­նա­լի է, հե­տաքրք­րողն այս­տեղ կա­րող է եր­կու նյո­ւանս լի­նել: Նախ, Հա­յաս­տան–Ադր­բե­ջա­նում վե­րահս­կո­ղութ­յուն ու­նե­նա­լով, բա­ռա­ցիո­րեն «կախ­վել» Ի­րա­նի գլխին: Երկ­րոր­դը, հա­րավ­կով­կաս­յան տա­րա­ծաշր­ջա­նը, սկսած ԽՍՀՄ­–ի փլու­զու­մից, առն­վազն գլո­բա­լիս­տա­կան թեւի հա­մար հեն­ման կետ է Կենտ­րո­նա­կան Ա­սիա դուրս գա­լու հա­մար: Դ­րա­նով բա­ցի Ռու­սաս­տա­նի հա­մար հա­րա­վա­յին ուղ­ղութ­յու­նը փա­կե­լուց, նաեւ Կենտ­րո­նա­կան Ա­սիա­յի ռե­սուրս­նե­րը կկա­րո­ղա­նան ուղ­ղել դե­պի Ա­րեւ­մուտք:

­Հաս­նում ենք այն մտքին, թե ի­րա­կա­նում Թ­րամ­փը, այս­պես ա­սենք, ա­մեն ին­չի, այդ թվում` Մոսկ­վա­յի հետ շատ սուր բա­խում­նե­րի պատ­րա՞ստ է հա­նուն իր ան­վամբ մի­ջանց­քը կյան­քի կո­չե­լու: Թե՞ նրա աչ­քին «Թ­րամ­փի մի­ջանց­քը» միայն սո­վո­րա­կան խա­ղաթղ­թի դեր ու­նի ռուս­նե­րի հետ «մեծ բա­զար­նե­րի» հա­մար: Ընդ ո­րում, այս­տեղ պետք է եւս մեկ նյո­ւանս հաշ­վի առ­նել: Խո­շոր հաշ­վով, ինչ­պես «Թ­րամ­փի մի­ջանց­քը», այն­պես էլ, ե­թե ան­գամ ողջ հայ­–ադր­բե­ջա­նա­կան կո­մու­նի­կա­ցիոն հա­մա­կար­գե­րը դրվեն Վա­շինգ­տո­նի տրա­մադ­րութ­յան տակ, մեկ է, Կենտ­րո­նա­կան Ա­սիա դուրս գա­լու բա­վա­րար մի­ջոց չեն տա­լիս: Կա Կաս­պից ծո­վը հաղ­թա­հա­րե­լու խնդի­րը:

Եվ ա­հա, այս պարզ ճշմար­տութ­յուն­նե­րից հե­տո գանք ներ­կա ի­րո­ղութ­յուն­նե­րին. «Թ­րամ­փի ու­ղին» Թ­րամ­փի հա­մար բա­վա­րա՞ր է Կենտ­րո­նա­կան Ա­սիա դուրս գա­լու հա­մար, ե­թե նա այս ուղ­ղութ­յամբ ու­նի Ռու­սաս­տա­նի եւ Ի­րա­նի հետ սուր հա­կա­մար­տութ­յուն: Ու այս­տեղ, ի­հար­կե, կա­րե­ւոր ի­մաստ է ստա­նում տե­ղե­կատ­վութ­յու­նը, ո­րը հայտ­նի դար­ձավ նա­խօ­րեին: Այս­պես, ըստ ի­րա­նա­կան միան­գա­մայն ար­ժա­նա­հա­վատ աղբ­յու­րի, Ռու­սաս­տա­նը եւ Ի­րա­նը Կաս­պից ծո­վում բեռ­նա­տար նա­վե­րի թի­վը 127-ից մե­ծաց­րել են մինչեւ 211՝ Թեհ­րա­նին օգ­նե­լու հա­մար վե­րաց­նել ԱՄՆ ռազ­մա­ծո­վա­յին շրջա­փա­կու­մը։ Աղբ­յու­րը նաեւ հայտ­նում է, որ ներ­կա­յումս Ի­րա­նի բո­լոր ներ­մու­ծում­նե­րի ա­վե­լի քան 30%-ը անց­նում է Կաս­պից ծո­վի հյու­սի­սա­յին ա­փի նա­վա­հան­գիստ­նե­րով, իսկ Թեհ­րանն ակ­տի­վո­րեն մե­ծաց­նու­մ է այդ լո­գիս­տիկ հա­մա­կար­գը: Զու­գա­հե­ռա­բար թե­մա­յին անդ­րա­դար­ձավ նաեւ Bloomberg-ը` պնդե­լով, որ բա­ցի սո­վո­րա­կան բեռ­նե­րից, Կաս­պից ծո­վով Ռու­սաս­տա­նը ռազ­մա­կան բեռ­ներ, այդ թվում` հրթիռ­ներ եւ նո­րա­գույն ա­նօ­դա­չու­ներ է մա­տա­կա­րա­րում Ի­րա­նին: Ու ե­թե սրան ա­վե­լաց­նում ենք նաեւ այն փաս­տը, որ Ի­րա­նը ցան­կա­նում է նոր` «ԱՊՀ+1» ձե­ւա­չա­փով եւս հա­մա­գոր­ծակ­ցել Ռու­սաս­տա­նի եւ Հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան մյուս երկր­նե­րի հետ (իսկ այդ ձե­ւա­չա­փը են­թադ­րում է սահ­մա­նա­յին հա­մե­մա­տա­բար հեշ­տաց­ված ան­ցու­նա­կութ­յուն եւ այլ թե­թե­ւաց­ված ռե­ժիմ­ներ), նաեւ Կաս­պից ծո­վով ռազ­մաա­ռեւտ­րա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը բազ­մա­պատ­կե­լու մա­սին հի­շա­տակ­ված լու­րերն են ստա­նում էլ ա­վե­լի բարձր ար­ժա­նա­հա­վա­տութ­յուն:

«ԹՐԱՄՓԻ ՈՒՂԻՆ» ԴԱՌՆՈՒՄ Է ԷԼ ԱՎԵԼԻ ՄՇՈՒՇՈՏ

Թ­վարկ­վա­ծը մեկ բան է նշա­նա­կում. ե­թե մինչ այս էլ Կաս­պից ծո­վով բեռ­նա­շար­ժը Ռու­սաս­տա­նի եւ Ի­րա­նի հա­մար ու­ներ ա­ռանձ­նա­հա­տուկ կա­րե­ւո­րութ­յու­ն, ա­պա հի­մա, երբ դրված է ծա­վալ­նե­րի կտրուկ ա­վե­լաց­ման հար­ցը, ա­պա այս ուղ­ղութ­յու­նը եր­կու երկր­նե­րի հա­մար ստա­նում է ռազ­մա­վա­րա­կան, կա­րե­լի է ա­սել` կեն­սա­կան ի­մաստ, եւ դա հաս­տատ ա­ռանց շատ լուրջ պայ­քա­րի ոչ մե­կին չեն զի­ջե­լու: Կարճ ա­սած, ե­թե Կաս­պից ծո­վը Մոսկ­վա­յի եւ Թեհ­րա­նի հա­մար ստա­նում է «պաշտ­պա­նութ­յան վեր­ջին բնագ­ծի» ի­մաստ, նշա­նա­կում է, որ եր­կու երկր­նե­րի հա­մա­ր ա­ռաջ­նա­յին է դառ­նում այդ ուղ­ղութ­յու­նը ոչ միայն քա­ղա­քա­կան, այլ նաեւ` ռազ­մա­կան մի­ջոց­նե­րով պահ­պա­նե­լը, ան­կախ այն բա­նից, թե մերձ­կասպ­յան մյուս երկր­նե­րը կամ ար­տա­քին ու­ժերն այս հար­ցում ինչ մո­տե­ցում­ներ կամ ա­խոր­ժակ­ներ ու­նեն:

Այս­պի­սով, վե­րա­դառ­նա­լով «Թ­րամ­փի ու­ղու» մա­սին խնդրին, կա­րող ենք նկա­տել, որ ե­թե ա­ռանց այդ էլ մինչ այս հար­ցեր կա­յին, որ այն կա­րող է դառ­նալ դե­պի Կենտ­րո­նա­կան Ա­սիա տա­նող խո­շոր մի­ջանց­քի բա­ղադ­րիչ, ա­պա ներ­կա պա­հին այդ հար­ցե­րը բազ­մա­պատկ­վում են: Ա­վե­լի կոնկ­րետ, նման մի­ջանցք ու­նե­նալ ցան­կա­ցող­նե­րը նախ պետք է կա­րո­ղա­նան Կաս­պից ծո­վի նկատ­մամբ վե­րահս­կո­ղութ­յու­նը խլել Ռու­սաս­տա­նից եւ Թեհ­րա­նից, այդ թվում` անհ­րա­ժեշ­տութ­յան դեպ­քում ռազ­մա­կան մի­ջոց­նե­րով:

Ու­րեմն, կա­րո՞ղ է Թ­րամ­փը գնալ նման ծայ­րա­հեղ սրա­ցում­նե­րի, նաեւ հաշ­վի առ­նե­լով մի կող­մից իր ներ­կա­յիս բարդ վի­ճա­կը, այդ թվում` Ի­րա­նի հետ կապ­ված: Եվ մյուս կող­մից փաս­տը, որ լա­վից–­վա­տից կա­րո­ղա­նում է Մոսկ­վա­յի հետ ­նոր ո­րա­կի հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի կա­ռուց­ման ի­րեն միան­գա­մայն շա­հա­վետ տար­բե­րակ­ներ գտնել, ինչ­պի­սին է նույն «դի­զե­լա­յին գոր­ծար­քը»: Ու ամ­բողջ տրա­մա­բա­նութ­յու­նը հու­շում է, որ ե­թե ան­գամ Վա­շինգ­տո­նը դեռ կփոր­ձի մաս­նա­վո­րա­պես «Թ­րամ­փի ու­ղու» հար­ցով Մոսկ­վա­յի հետ ո­րո­շա­կի ինտ­րի­գա­յին վի­ճակ պա­հել, սա­կայն այն­պի­սի քայ­լե­րի, ինչ­պի­սիք են այդ ու­ղին միջ­տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին` Կաս­պից ծո­վը հա­տող մի­ջանցք դարձ­նե­լը, նա գո­նե ի­րե­րի ներ­կա դրութ­յան պա­րա­գա­յում հա­զիվ թե գնա: Իսկ ա­ռանց Կաս­պից ծո­վի «Թ­րամ­փի ու­ղին» ԱՄՆ­–ի հա­մար դառ­նում է ոչ մի տեղ չտա­նող ճա­նա­պարհ, ո­րից ոչ միայն աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան, այլ ան­գամ ո­րե­ւէ լուրջ ֆի­նան­սա­կան շահ ստա­նալ չի կա­րող: Բ­րի­տա­նիան էլ, մի­գու­ցե դեռ «հին ա­վան­դույթ­նե­րից ել­նե­լով», դեռ կցան­կա­նա Կենտ­րո­նա­կան Ա­սիա ներ­թա­փան­ցե­լու ծրագ­րե­րը պա­հել, այդ թվում` թյուր­քա­կան գոր­ծո­նի մի­ջո­ցով, սա­կայն ռեալ ռազ­մա­կան պո­տենց­իալ այդ հար­ցում չու­նի:

ԻՆՉ Է ՄՆՈՒՄ ՆԻԿՈԼԻՆ                       

Այս նո­րաց­ված ի­րա­վի­ճա­կում, թե­րեւս, կա նաեւ այն էա­կան հար­ցը, թե ի՞նչ է պատ­րաստ­վում ա­նել Նի­կո­լը: Ն­րա ողջ «դե­պի Եվ­րո­պա» կուր­սը հիմն­ված է այս հիմ­նա­կան բա­ղադ­րիչ­նե­րի վրա: Նախ, կա­րո­ղա­նալ մի կերպ Ա­լիե­ւի հետ «խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նա­գիր» ստո­րագ­րել եւ ու­նե­նալ Թուր­քիա­յի հետ բաց սահ­ման: Երկ­րոր­դը, ստա­նալ «Թ­րամ­փի ու­ղին»: Վեր­ջա­պես, այս ա­մե­նի եւ ռուս­նե­րի հետ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի վատ­թա­րաց­ման տակ դնել այն միտ­քը,թե ու­նենք Ա­րե­ւելք–Ա­րեւ­մուտք բաց սահ­ման­ներ եւ դրա հաշ­վին մեծ փո­ղեր ենք ստա­նում:

Ե­րեկ նա հրա­պա­րա­կեց տե­սան­յութ` գրե­լով. «Ս­տո­րագ­րել եւ վա­վե­րաց­նել Խա­ղա­ղութ­յան հա­մա­ձայ­նա­գի­րը»: Այ­սինքն, որ պետք է ա­ռա­ջի­կա­յում կենտ­րո­նա­նալ Ադր­բե­ջա­նի հետ նա­խաս­տո­րագր­ված «Խա­ղա­ղութ­յան հա­մա­ձայ­նա­գի­րը» ստո­րագ­րե­լու եւ վա­վե­րաց­նե­լու գոր­ծի վրա: «Եվ երբ դա տե­ղի ու­նե­նա, կա­րող ենք ար­ձա­նագ­րել, որ դրել ենք Հա­յաս­տա­նի պե­տա­կա­նութ­յան հա­րատ­եւութ­յան անկ­յու­նա­քա­րը»,- ման­րա­մաս­նում է Փա­շին­յա­նը: Ու այս­տե­ղից շատ պարզ հարց է ա­ռաջ գա­լիս` իսկ մի՞­թե մինչ այս, այս­պես ա­սած, այդ­քան էլ կենտ­րո­նա­ցած չէր «խա­ղա­ղութ­յան հա­մա­ձայ­նա­գի­րը ստո­րագ­րե­լու եւ վա­վե­րաց­նե­լու» վրա: Ա­մեն դեպ­քում, այս պատ­մութ­յունն ար­դեն զա­վեշ­տի է նման­վում. ար­դեն ո­րե­րորդ տա­րին է, որ Նի­կոլն ա­ռա­վո­տից գի­շեր «խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նագ­րի» մա­սին է խո­սում, եւ պարզ­վում է, որ հի­մա նոր է միայն պատ­րաստ­վում ողջ ու­ժով լծվել այն «ստո­րագ­րե­լու եւ վա­վե­րաց­նե­լու» վրա:

Այն դեպ­քում, որ Ա­լիե­ւը ոչ միայն մեկ քայլ ան­գամ իր հայտ­նի նա­խա­պայ­ման­նե­րից հետ չի քաշ­վել, էլ չա­սած, օ­րերս հեր­թա­կան սպառ­նա­լի­քը հղեց, թե. «Հենց ներ­կա­յիս հայ­կա­կան իշ­խա­նութ­յուն­ներն են մեր դեմ տա­րած­քա­յին պա­հանջ­ներ ա­ռաջ քա­շել, վի­րա­վո­րել ադր­բե­ջա­նա­կան ժո­ղովր­դի ար­ժա­նա­պատ­վութ­յու­նը ան­տե­ղի եւ­ ոչ քա­ղա­քա­կիրթ հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րով։ Կարճ ա­սած՝ մենք եր­բեք չպետք է մո­ռա­նանք այդ մա­սին»: Ն­ման ի­րա­վի­ճա­կում տես­նես ինչ­պե՞ս է պատ­րաստ­վում Նի­կոլն ազ­դել Ա­լիե­ւի վրա, Ե­րե­ւա­նում եվ­րո­պա­կան տա­փակ բնա­պահ­պա­նա­կան գա­գա­թա­ժո­ղով­նե­րո՞վ. սա ար­դեն զա­վեշ­տի է հաս­նում: Թե՞ ցան­կա­նում է վեր­ջա­պես Ա­լիե­ւի պա­հան­ջած Սահ­մա­նադ­րա­կան հան­րաք­վեն կազ­մա­կեր­պել` ու­նե­նա­լով էա­պես ա­վե­լի փոքր հնա­րա­վո­րութ­յուն­ներ, քան նա­խորդ խորհր­դա­րա­նում: Իսկ հույ­սը, որ կկա­րո­ղա­նա «Թ­րամ­փի ու­ղու» մի­ջո­ցով Վա­շինգ­տո­նի ճնշումն ուղ­ղել Բաք­վի դեմ եւ ա­ռանց «խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նագ­րի» բաց սահ­ման­ներ ստա­նալ, նոր ի­րա­վի­ճա­կում միայն ա­վե­լի է նվա­զում:

­Թե­րեւս, Փա­շին­յանն այս ա­մե­նը բո­լո­րից էլ լավ է հաս­կա­նում: Այդ թվում, այն հե­ռան­կար­նե­րի մա­սին, ո­րը նման ի­րո­ղութ­յուն­նե­րի պայ­ման­նե­րում կու­նե­նա ռուս­նե­րի հետ գնա­լով միայն սրվող հա­րա­բե­րութ­յու­ննե­րի պա­րա­գա­յում: Ընդ ո­րում, ինչ­պես «չար լե­զու­նե­րը» շշնջում են, վեր­ջերս կա­յա­ցած ԱՊՀ­–ի գա­գա­թա­ժո­ղո­վում փոր­ձել է ո­րո­շա­կի մե­սիջ­ներ փո­խան­ցել Մոսկ­վա­յին, սա­կայն այդ­պես էլ ռուս­նե­րից ե­կող վերջ­նագ­րա­յին տո­նի սառ­նութ­յու­նը կոտ­րել չի կա­րո­ղա­ցել: Ն­ման է, որ այդ­պի­սի մե­սի­ջի տեսք ու­ներ նաեւ Radio France International-ին տված հար­ցազ­րույ­ցում ներ­կա­յաց­ված նրա այն միտ­քը, թե` հա­մոզ­ված եմ՝ Հա­յաս­տա­նը երկ­րորդ Ուկ­րաի­նա չի դառ­նա: Ի՞նչ է սա նշա­նա­կում, որ չի՞ պատ­րաստ­վում այն կուր­սով ա­ռաջ գնալ, ո­րով ժա­մա­նա­կին գնաց Կիե­ւը: Ու դա նշա­նա­կո՞ւմ է, որ Փա­շին­յանն ի­րա­կա­նում էլ հաս­կա­ցել է, ի­րեն ա­մե­նեւին էլ լավ բան չի խոս­տա­նում այն ի­րա­վի­ճա­կը, երբ Ա­րեւ­մուտ­քի «լա­վա­գույն բա­րե­կամ» Զե­լենս­կուն ան­գամ Թ­րամ­փը խոս­տա­նում է զո­հա­բե­րել: Իսկ դա նշա­նա­կում է, որ ինչ­պես «Թ­րամ­փի ու­ղու», այն­պես էլ դրա­նից բխող հույ­սերն են էլ ա­վե­լի մշու­շոտ դառ­նում...

Այս­պի­սով, որ այս նոր ի­րո­ղութ­յուն­նե­րի պայ­ման­նե­րում Նի­կո­լին մնում է օր ա­ռաջ Մոսկ­վա մեկ­նե­լը, դա եւս են­թադ­րե­լի է: Ամ­բողջ հար­ցը մնում է այն, թե Մոսկ­վա­յում պատ­րա՞ստ են կամ հա­նուն ին­չի՞ պետք է նրան ըն­դու­նեն:

Այս թեմայով Կարդալ հաջորդը Ինձ թույլ չտվեցին մուտք գործել ՌԴ․ Լուսինե Բադալյան 14.10.2026 » NASA. Perseverance մարսագնացը սահմանել է հեռավորության նոր ռեկորդ 14.10.2026 Բրիտանիան դուրս է մնում արկտիկական ռեսուրսների համար պայքարից 14.10.2026 «Իրավունք». Ինչ նոր հրահանգ են ստացել ուրացած հոգեւորականները 14.10.2026 «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության ռազմավարությունը միտված է ԵՄ-ի հետ. Նարեկ Կարապետյան 13.10.2026

Հավանեցի՞ր հոդվածը, կիսվիր ընկերներիդ հետ

Հետևեք մեզ Telegram-ում Բաժանորդագրվեք Iravunk-ի ալիքին Iravunk հավելված Ներբեռնեք և եղեք միշտ տեղեկացված