Նյու Յորք այցից միայն չստիկները «քյար» մնացին

­­Նի­կոլ Փա­շին­յա­նի այ­ցը Ն­յու Յորք` ՄԱԿ-ի Գլ­խա­վոր ա­սամբ­լեա­յի հեր­թա­կան նստաշր­ջա­նին մաս­նակ­ցե­լու կա­պակ­ցութ­յամբ, ինչ­պես եւ սպաս­վում էր, ա­ռանձ­նա­պես արդ­յունք­ներ չտվե­ց: Չէ, խոս­քը Հա­յաս­տա­նի հա­մար ակն­կալ­վող արդ­յունք­նե­րի մա­սին չէ, այլ` ան­ձամբ Նի­կո­լի:

ՓԵԶԵՇՔԻԱՆԸ ԵՎ ԷՐԴՈՂԱՆՆ ԱՌԱՆՁՆԱՊԵՍ ԲԱՆ ՉՏՎԵՑԻՆ

­Մի քա­նի հան­դի­պում­ներ, ի­հար­կե, ե­ղան: Հու­նաս­տա­նի, Ֆին­լան­դիա­յի, Ռո­ւմի­նիա­յի ղե­կա­վար­նե­րի եւ այ­լոց հետ հան­դի­պում­նե­րը կա­րե­լի է հա­մա­րել «պտիչ­կա­յի հա­մար»: ԱՄՆ հա­յազ­գի գոր­ծա­րար­նե­րի հետ հան­դի­պու­մը, ի­հար­կե, կա­րե­լի է դրա­կան հա­մա­րել: Բայց դա էլ այն դեպ­քում, ե­թե վե­րած­վի կոնկ­րետ արդ­յունք­նե­րի` ներդ­րում­նե­րի եւ աշ­խա­տա­տե­ղե­րի տես­քով: Եվ այն դեպ­քում, երբ հա­յաս­տան­յան իշ­խա­նութ­յու­նն­երը ոս­տի­կա­նա­կան մե­թոդ­նե­րով գոր­ծա­րար­նե­րից ու­նեց­վածք են խլում, հա­զիվ թե ո­րե­ւէ մե­կը, լի­նի ա­մե­րի­կա­հայ, թե` ռու­սա­հայ, ցան­կա­նա նման պե­տութ­յան հետ գործ բռնել:

Ե­ղան նաեւ կա­րե­ւոր հան­դի­պում­ներ, բայց սրանք էլ, թե­րեւս, նաեւ նի­կոլ­յան թի­մին ա­ռանձ­նա­պես չեն հու­սադ­րում: Այդ թվում, ի­հար­կե, հե­տաքր­քիր էր Ի­րա­նի նա­խա­գահ Մա­սուդ Փե­զեշ­քիա­նի հետ Փա­շին­յա­նի հան­դի­պու­մը: Խո­սե­ցին Հա­յաս­տան-Ի­րան «հա­ջող հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յու­նից», «հա­մա­տեղ ծրագ­րե­րից», «երկ­կողմ առեւտ­րատն­տե­սա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րից եւ դրանց ընդ­լայն­մա­նը միտ­ված քայ­լե­րից», տա­րա­ծաշր­ջա­նում խա­ղա­ղութ­յու­նից եւ կա­յու­նութ­յու­նից, եւ այդ­պես շա­րու­նակ: Միայն թե այս­տեղ մի շարք էա­կան նյո­ւանս­ներ կան: Եվ ա­ռաջ­նա­յի­նը այն դիր­քերն են, ո­րոնք ներ­կա­յումս Փե­զեշ­քիանն ու­նի իր իսկ ղե­կա­վա­րած երկ­րում: Այ­սինքն, Ի­րա­նում ռե­ֆոր­միս­տա­կան, հա­յաս­տան­յան տեր­մի­նով` ա­րեւմ­տա­մո­լա­կան թե­ւի ներ­կա­յա­ցուց­չի հա­մա­րում ու­նե­ցող Փե­զեշ­քիա­նի դիր­քե­րը, մեղմ ա­սած, ներ­կա պա­հին բարձ­րա­կե­տից հե­ռու են: Նախ, ծանր հար­ված ե­ղավ, երբ Թ­րամ­փի հետ պայ­մա­նա­գիր ստո­րագ­րեց, որն ԱՄՆ–ն չհա­պա­ղեց խախ­տել: Հե­տե­ւե­ցին Ի­րա­նի ազ­գայ­նա­կան թե­ւից հար­ված­նե­րը, եւ ան­գամ խո­սակ­ցութ­յու­ններ ե­ղան, որ Գե­րա­գույն ա­ռաջ­նոր­դը հա­մա­ձայն­վել է ըն­դու­նել Փե­զեշ­քիա­նի հրա­ժա­րա­կա­նը: Վեր­ջա­պես, մի քա­նի ա­ռանց­քա­յին պաշ­տոն­նե­րից հա­նե­ցին նրա թի­մա­կից­նե­րին` ա­ռաջ քա­շե­լով ազ­գայ­նա­կան ու­ժի թեկ­նա­ծու­նե­րին: Ընդ­հուպ այն­պի­սի ա­ռանց­քա­յին պաշ­տո­նից, ինչ­պի­սին է Ի­րա­նի Գե­րա­գույն անվ­տան­գութ­յան խորհր­դի ղե­կա­վա­րը: Ա­հա, ու­նե­նա­լով նման դիր­քեր, թե հի­մա Փե­զեշ­քիանն ինչ կա­րող է պայ­մա­նա­վոր­վել Փա­շին­յա­նի հետ, թե­րեւս դա ար­դեն կա­րե­ւո­րութ­յուն չի ներ­կա­յաց­նում: Ա­ռանց­քա­յին է հե­տեւ­յա­լը. Գե­րա­գույն ա­ռաջ­նոր­դի թի­մից շա­րու­նա­կում են գալ նույն ազ­դակ­նե­րը` «Թ­րամ­փի ու­ղին», ո­րը փա­շին­յա­նա­կան կուր­սի ա­ռանցքն է, հա­մա­րում են Ի­րա­նի անվ­տան­գութ­յան հա­մար վտանգ, եւ այդ ծրագ­րի շա­րու­նակ­ման դեպ­քում կգնան բո­լոր քայ­լե­րին: Հենց այս մո­տե­ցու­մը մեղ­մելն է, որ Փե­զեշ­քիա­նը գո­նե ներ­կա դիր­քե­րից ել­նե­լով չի կա­րող: Այ­սինքն, նրա հետ ա­ռանձ­նա­պես խո­սե­լու բան էլ չկար:

­Մո­տա­վո­րա­պես նույն տրա­մա­բա­նութ­յան մեջ էր Էր­դողա­նի հետ Նի­կո­լի հան­դի­պու­մը: Ճիշտ է, այս ան­գամ յո­լա գնա­ցին ա­ռանց Էր­դո­ղա­նի գիր­քը Նիկո­լի ձեռ­քը տա­լու, բայց դա էլ բան չի փո­խում: Այն ի­մաս­տով, որ դա­տե­լով պաշ­տո­նա­կան լրատ­վութ­յու­նից, խո­սել են նույն բա­նե­րի մա­սին, ին­չի մա­սին ար­դեն մի հա­զար ան­գամ խոս­վել է: Այն է` «Հա­յաս­տան-­Թուր­քիա հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի կար­գա­վոր­ման գոր­ծըն­թա­ցը եւ ձեռքբեր­ված պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յուն­նե­րի ի­րա­կա­նա­ցու­մը»: Այդ շրջա­նակ­նե­րում նո­րից կա­րե­ւոր­վել է «կար­գա­վոր­ման գոր­ծըն­թացն ա­ռաջմ­ղե­լը», «հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րին նոր ազ­դակ հա­ղոր­դե­լը», վեր­ջա­պես` «Ա­նիի պատ­մա­կան կամր­ջի հա­մա­տեղ վե­րա­կանգն­ման» չար­չարկ­ված հար­ցը: Միայն թե է­լի պտտվում–պտտ­վում եւ վե­րա­դառ­նում են նույն բա­նին` «Հա­յաս­տա­նի եւ Ադր­բե­ջա­նի միջեւ խա­ղա­ղութ­յան հաս­տատ­ման փաս­տին», ո­րը կա­րող է լի­նել «խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նա­գիր» ստո­րագ­րե­լու տես­քով: Իսկ այդ պայ­մա­նա­գի­րը չկա, քա­նի դեռ Նի­կո­լը Սահ­մա­նադ­րութ­յու­նը փո­խե­լու հան­րաք­վե չի ա­րել: Ու թե երբ կա­նի, ե­րե­ւի ինքն էլ չի պատ­կե­րաց­նում: Արդ­յուն­քում, Էր­դո­ղա­նի հետ գոր­ծե­րը մեռ­յալ կե­տից այդ­պես էլ չեն շարժ­վում:

Չ­նա­յած, ի­րո­ղութ­յունն էլ է հայտ­նի: Էր­դո­ղա­նը հաս­կա­նում է, որ Հա­յաս­տա­նի աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան ա­պա­գա­յի թե­ման լուծ­վում է ոչ թե Նի­կո­լի հետ ինչ­–որ բա­ներ խո­սե­լով, այլ` ռուս­–ա­րեւմտ­յան հա­կա­մար­տութ­յան դաշ­տում, որն էլ իր հեր­թին է վե­րած­վել եր­կու բա­ղադ­րի­չի` ռուս­նե­րի հա­րա­բե­րութ­յու­ններին ԱՄՆ­–ի եւ Եվ­րո­պա­յի հետ: Ու միայն այս­տեղ, իսկ տե­ղայ­նաց­ված ի­մաս­տով` ուկ­րաի­նա­կան խա­ղա­տախ­տա­կին լու­ծում­նե­րից հե­տո է, որ այդ լու­ծում­նե­րի տրա­մա­բա­նութ­յու­նը կհաս­նի նաեւ Հա­րա­վա­յին Կով­կաս: Արդ­յուն­քում, Հա­յաս­տա­նի հետ սահ­մա­նը մնում է փակ:

ՄՈՍԿՎԱՆ ՀԱՍՏԱՏ «ԲԼԵՖ» ՉԻ ԱՆՈՒՄ

­Վեր­ջա­պես, Փա­շին­յա­նի ա­ռանց­քա­յին հան­դի­պում­նե­րից մե­կը, ի­հար­կե, Եվ­րո­պա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­գահ Ուր­սու­լա ֆոն դեր Լա­յե­նի զրույցն էր: Հենց այս­տեղ է, որ Նի­կո­լը գո­նե իր հա­մար պետք է ստա­նար մեկ կա­րե­ւո­րա­գույն հար­ցի պա­տաս­խան` կա­րո՞ղ է Եվ­րո­պա­յի վրա ի­րա­կան հույ­սեր դնել, ե­թե գնա Մոսկ­վա­յի հետ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի լիա­կա­տար խզման: Ա­սենք, նույն խնդիր կա նաեւ ԱՄՆ­–ի հետ կապ­ված` ի՞նչ ի­րա­կան սպա­սե­լիք­ներ կա­րող է ու­նե­նալ Վա­շինգ­տո­նից: Ա­մե­րիկ­յան պաշ­տոն­յա­նե­րի հետ ինչ­–որ տե­սա­նե­լի հան­դի­պում չե­ղավ, եւ դա հու­շում է, որ Վա­շինգ­տոնն ա­սե­լու բան այս պա­հին չու­նի: Մ­նում էր տի­կին Ուր­սու­լա­յի հետ կապ­ված սպա­սե­լիք­նե­րը ստու­գե­լը:

Այս­պես, պաշ­տո­նա­կան լրատ­վութ­յու­նը Փա­շին­յա­նի եւ ֆոն դեր Լա­յե­նի հան­դիպ­ման հետ կապ­ված եւս «ստան­դար» նկա­րագ­րութ­յուն է ներ­կա­յաց­նում` Հա­յաս­տան-ԵՄ հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յուն, դե­պի Եվ­րո­պա հա­յաս­տան­յան տնտե­սութ­յան դի­վեր­սի­ֆի­կա­ցում, եվ­րո­պա­կան ֆի­նան­սա­վոր­ման հե­ռան­կար­ներ, շուկան բացել հայաստանյան ապրանքների վրա եւ այլն: Շուկան բացել պառավ Ուրսուլան դեռ ամիսներ առֆաջ էր խոստանում, ու մինչեւ հիմա եվրոպացիները դեռ միայն խոստանում են: Բայց անգամ եթե ինչ-որ բան ուզենան անել, մեկ է, ոչ թե ցան­կութ­յուն­նե­րը, այլ սո­վո­րա­կան աշ­խար­հագ­րութ­յունն է, որ ժա­մա­նա­կին այս բո­լոր հար­ցե­րի պա­տաս­խա­ննե­րը տվել է եւ շա­րու­նա­կում է տալ: Այն է` լո­գիս­տիկ ծախ­սե­րը հա­յաս­տան­յան ապ­րանք­նե­րի մրցու­նա­կութ­յու­նը Եվ­րո­պա­յում էա­պես նվա­զեց­նում են: Գու­մա­րած, հա­յաս­տան­յան ապ­րանք­ներն ի­րենց ներ­կա­յիս ա­ռեւտ­րա­յին ո­րա­կով չեն կա­րող մասշ­տա­բա­յին մուտք ու­նե­նալ Եվ­րո­պա: Իսկ ո­րա­կի կտրուկ բարձ­րաց­ման հա­մար հսկա­յա­կան ներդ­րում­ներ են պետք: Եր­կա­րա­ժամ­կետ կտրված­քով մի­գու­ցե հնա­րա­վոր լի­նի ո­րո­շա­կի տե­ղա­շար­ժե­րի հաս­նել: Բայց այս պա­հին դա հնա­րա­վոր չէ:

­Սա­կայն կա նաեւ մե­դա­լի հա­կա­ռակ ե­րե­սը: Նախ, քիչ չեն խո­սակ­ցութ­յուն­նե­րը, որ ռու­սա­կան գա­զի մուտ­քը Հա­յաս­տան մոտ ժա­մա­նակ­ներս կա­րող է պար­զա­պես դա­դա­րեց­վել: Մի­գու­ցե հա­յաս­տան­յան հան­րութ­յա­նը դա դեռ քիչ հնա­րա­վոր է թվում, սա­կայն կան խո­սակ­ցութ­յու­ններ, որ նի­կոլ­յան իշ­խա­նութ­յուն­նե­րը նման հե­ռան­կա­րի մա­սին հստակ մե­սիջ­ներ ար­դեն ստա­ցել են: Ու խոս­քը ոչ թե միայն գա­զի, այլ ռազ­մա­վա­րա­կան մի շարք այլ ապ­րան­քա­տե­սակ­նե­րի մա­սին է` ցո­րեն, այլ սննդա­տե­սակ­ներ, վա­ռե­լիք: Դ­րան կա­վե­լա­նան «խո­պան­չի­նե­րի» զանգ­վա­ծա­յին դե­պորտ­նե­րը, ո­րի բո­լոր նա­խադր­յալ­ներն այս պա­հին կան: Ա­պա նաեւ մաս­նա­վոր տրանս­ֆեր­նե­րի լիա­կա­տար ար­գե­լա­փա­կու­մը: Եվ այդ­պես շա­րու­նակ, հար­վա­ծա­յին ուղ­ղութ­յու­ննե­րը շատ–­շատ են: Այ­սինքն, ե­թե նի­կոլ­յան թի­մը ներ­կա դի­նա­մի­կան պա­հի, ա­պա ձմռան շե­մին այդ բո­լոր մտա­վա­խութ­յու­ննե­րը կա­րող են դառ­նալ տխուր ի­րո­ղութ­յուն:

Այդ­պի­սով, «Եվ­րո­պան կօգ­նի», ԱՄՆ–ն «Թ­րամ­փի ու­ղի» կկա­ռու­ցի եւ նման այլ շքեղ գա­ղա­փար­նե­րը հաս­նում են «գետ­նի վրա» պարզ ի­րո­ղութ­յուն­նե­րի: Այդ թվում. ե­թե ան­գամ Եվ­րո­պան շատ փող տա, ա­պա դա չի կա­րող ձմռա­նը գա­զի վե­րած­վել: Իսկ խո­սակ­ցութ­յուն­նե­րը, թե Ի­րա­նից կբե­րենք, Ադր­բե­ջա­նից կբե­րենք, բո­լո­րից էլ լավ հենց հա­յաս­տան­յան իշ­խա­նա­վոր­ներն են հաս­նա­կում, որ հե­քիաթ­նե­րի դաշ­տում են:

­Նի­կոլ­յան իշ­խա­նա­վոր­նե­րը, ըստ մեր տվյալ­նե­րի, վստահ են նաեւ մեկ բա­նում` Մոսկ­վան այս ան­գամ «բլեֆ» չի ա­նում: Այ­սինքն, կա՛մ պետք է Հա­յաս­տա­նում անց­կաց­նել հան­րաք­վե` դե­պի ԵՄ կամ ԵԱՏՄ հար­ցով եւ երկ­րի քա­ղա­քա­կան կուր­սը ֆիք­սել հենց բարձ­րա­գույն օ­րենսդ­րա­կան տես­քով` իշ­խա­նա­կան հե­տա­գա խա­ղե­րը չե­զո­քաց­նե­լու հա­մար: Կա՛մ այդ բո­լոր վատ­թա­րա­գույն մտա­վա­խութ­յուն­նե­րը կվե­րած­վեն մեզ հա­մար ոչ թե տխուր, այլ` ող­բեր­գա­կան ի­րա­կա­նութ­յան: Մեկ այլ մի­ջանկ­յալ տար­բե­րակ է, որ Փա­շին­յա­նը կա­րո­ղա­նա ա­ռա­ջի­կա մոս­կով­յան հնա­րա­վոր այ­ցի ժա­մա­նակ տալ այն­պի­սի ե­րաշ­խիք­ներ, ո­րը Կ­րեմ­լը կհա­մա­րի բա­վա­րար եւ կփո­խի կուր­սը:

­Հա­կա­ռակ դեպ­քում, կրկնու­մ ենք, հե­ռան­կար­նե­րը լի­նե­լու են ող­բեր­գա­կան: Ընդ ո­րում, Նի­կո­լի հա­մար վա­տա­գույնն այն է, որ այս ա­մե­նը չի կա­րող ա­ռանց սո­ցիա­լա­կան պայթ­յու­նի վեր­ջա­նալ: Փաս­տա­ցի, հնա­րա­վոր է այն վի­ճա­կը, որն ու­նեինք 1991–94թթ.­–ին: Միայն թե այն ժա­մա­նակ մի փոքր օգ­նեց այն պո­տենց­իա­լը, ո­րը հան­րութ­յու­նը ստա­ցել էր ԽՍՀՄ­–ից, իսկ հի­մա ան­գամ դա չկա: Պատ­կե­րա­վոր ա­սած, չա­փա­զանց ռեալ է դար­ձել, այս­պես ա­սենք, «սո­ված մարդ­կանց ապս­տամ­բութ­յան» վտան­գը, ո­րի դեպ­քում հե­տե­ւանք­ներն ա­հա­վոր են լի­նե­լու բո­լո­րի հա­մար, այդ թվում` իշ­խա­նա­վոր­նե­րի:

ՈՐՊԵՍ ՎԵՐՋԱԲԱՆ

Ինչ կա­րե­լի է ա­նել այս ի­րա­վի­ճա­կում: Հենց այդ հար­ցի պա­տաս­խանն էր, որ Նի­կո­լը պետք է ստա­նար Ն­յու Յոր­քում` ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րից եւ եվ­րո­պա­ցի­նե­րից: Ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը ո­չինչ չա­սա­ցին: Եվ­րո­պա­ցի­նե­րը ոչ մի ռեալ բան չա­սա­ցին:

 Այն, որ Նի­կոլ Փա­շին­յա­նը հան­կարծ ռու­սա­կան լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի հետ սկսեց ­խո­սել, թե` «Մենք ցան­կա­նում ենք զար­գաց­նել մեր հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը, խո­րաց­նել մեր հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը Ռու­սաս­տա­նի Դաշ­նութ­յան հետ», ի­հար­կե, կա­րե­լի է նաեւ սո­վո­րա­կան պո­պու­լիս­տա­կան հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րից մե­կը հա­մա­րել: Բայց դա եւս, խո­շոր հաշ­վով, բան չի փո­խում: Նի­կո­լը պար­զա­պես պետք է կա­րո­ղա­նա Պու­տի­նին հա­մո­զել, ա­վե­լի ճիշտ` հիմ­նա­վո­րել, որ ոչ թե Ա­րեւ­մուտք է թեք­վում, այլ մնում է Ռու­սաս­տա­նի ռազ­մա­վա­րա­կան գոր­ծըն­կե­րը: Ե­թե չկա­րո­ղա­նա կամ չցան­կա­նա, ա­պա հե­տե­ւանք­նե­րը կտես­նենք ա­ռա­ջի­կա եր­կու­–ե­րեք ա­միս­նե­րին:

Բաժանորդագրվե՛ք https://t.me/iravunk

Հետևեք մեզ նաև տելեգրամում՝

Ներբեռնեք Iravunk հավելվածը և եղեք միշտ տեղեկացված՝