Վաղ աշնանային և ուշ գարնանային ցրտահարության ժամկետները Հայաստանում

Եղանակ 28 Օգոստոս, 2026 11:20

Ագրոկլիմայական ռիսկերի գնահատման և գյուղատնտեսական աշխատանքների պլանավորման նպատակով իրականացվել է վաղ աշնանային և ուշ գարնանային ցրտահարությունների ժամկետների վերլուծություններ և քարտեզագրում՝ օգտագործելով օդերևութաբանական կայաննների բազմամյա տվյալները և աշխարհատեղեկատվական համակարգի (ԱՏՀ) գործիքները։

Տարանջատվել են ցրտահարության ռիսկային գոտիներն ու ժամանակահատվածները Արարատյան դաշտավայրում ուշ գարնանային ցրտահարությունների ռիսկային ժամանակաշրջանը ավարտվում է համեմատաբար վաղ՝ ապրիլի 2–ից 15-ը ընկած ժամանակահատվածում։

Այնուամենայնիվ, վաղ գարնանային վեգետացիայի պատճառով այս գոտին հատկապես զգայուն է նույնիսկ կարճատև ցրտահարությունների նկատմամբ։ Վաղ աշնանային ցրտահարությունները այստեղ հազվադեպ են և սովորաբար դիտվում են հոկտեմբերի 22-ից նոյեմբերի 2-ը կամ ավելի ուշ։

Նախալեռնային գոտիներում ուշ գարնանային ցրտահարությունների ժամկետները տեղափոխվում են ապրիլի 27-ից մայիսի 7-ը, իսկ վաղ աշնանային ցրտահարությունները սովորաբար դիտվում են հոկտեմբերի 4–ից 22-ն ընկած ժամանակահատվածում։

Լեռնային և բարձր լեռնային գոտիներում ուշ գարնանային ցրտահարություններ կարող են դիտվել ընդհուպ մինչև հունիսի 1-ը, իսկ առավել բարձրադիր հատվածներում՝ հունիսի 1-ից հետո։ Վաղ աշնանային ցրտահարություններն այստեղ կարող են սկսվել արդեն սեպտեմբերի 15–26-ը ընկած ժամանակահատվածում։

Հայաստանում ցրտահարության ժամկետների քարտեզագրումը իրականացվել է ԱՏՀ մոդելավորման գործիքների միջոցով։

Մոդելավորումն իրականացվել է օդերևութաբանական կայանների տվյալների և Հայաստանի Հանրապետության բարձրության թվային մոդելի (#DEM) հիման վրա՝ կիրառելով աշխարհագրորեն կշռված ռեգրեսիայի (#GWR) և ռեգրեսիոն հավասարման ստացման (#OLS) ալգորիթմները։

Մոդելը հաշվի է առնում տեղանքի բարդ ռելիեֆի և բարձրության ազդեցությունը՝ հնարավորություն տալով տարանջատել ցրտահարության ռիսկային գոտիներն ու դրանց բնորոշ ժամանակահատվածները։