Իրանը հրավեր է ստացել միանալ Սաուդյան Արաբիայի, Թուրքիայի և Պակիստանի միջև կոլեկտիվ պաշտպանության համակարգին
Միջազգային
Իրանը հրավեր է ստացել միանալու Սաուդյան Արաբիայի, Թուրքիայի և Պակիստանի միջև կոլեկտիվ պաշտպանության վերաբերյալ «Մեքքայի պայմանագրին»: Այս մասին «Ալ Մայադին»-ին տված հարցազրույցում հայտարարել է Իրանի խորհրդարանի խոսնակ Մեհդի Ռահիմին։
Սա առնվազն տարօրինակ է թվում: Ի սկզբանե, «Մեքքայի պայմանագիրը» սրեղծվեց եթե ոչ ԱՄՆ-ի դրդմամբ, ապա առնվազն այն ողջունելի էր Վաշինգտոնի կողմից: Արեւմտյան շատ աղբյուրներ անգամ շտապեցին «Մեքքայի պայմանագիրը» կնքել «Մերձավոր Արեւելքի ՆԱՏՕ» անվամբ: Ամեն դեպքում, այդ գործընթացն ընկալվում էր, որպես Իրանի ռազմական ուժի դեմ բալանսի, հակակշիռի պես մի բան: Ու հիմա, երբ Իրանին են հրավիրում այդ համակարգ, նախնական այդ բոլոր պատկերացումները, ըստ էության, գլխիվայր են շրջվում:
Ամեն դեպքում, նման է, որ ընթանում է մի գործընթաց, որը կարող է Մերձավոր Արեւելքի աշխարհաքաղաքական դիմագիծը հիմքից փոխել: Սակայն Իրանում դեռ միայն մտածում են, որ այս նոր իրավիիճակն ինչի կարող է տանել: Իրանական փորձագիտական աղբյուրներից մեկն այսպես է տեսնում հնարավոր զարգացումները.
«Առաջին հայացքից իրավիճակը թվում է պարադոքսալ. օգոստոսի 7-ին Սաուդյան Արաբիան, Թուրքիան և Պակիստանը ստեղծեցին նոր պաշտպանական բլոկ՝ հիմնված «մեկի վրա հարձակումը բոլորի վրա հարձակում է» սկզբունքի վրա: Եվ ընդամենը երկու շաբաթ անց հայտնվեցին հաղորդագրություններ, որ Իրանին հրավիրել են միանալ նույն համաձայնագրին։
Ըստ երևույթին, սա փորձ է ստեղծել տարածաշրջանային անվտանգության նոր համակարգ, որում նրանք ցանկանում են ինտեգրել Իրանին, այլ ոչ թե զսպել այն։
Ինչո՞ւ ընդհանրապես հրավիրել Իրանին։
Նախ, առանց Իրանի նման պայմանագիրը կարող է դառնալ բախման ևս մեկ մեխանիզմ։ Թեհրանն ունի զգալի ռազմական ներուժ, ազդեցություն Իրաքում, Լիբանանում և Եմենում, և վերահսկում է տարածաշրջանային անվտանգության հիմնական գործոններից մեկը՝ Հորմուզի նեղուցը։ Իրանին տարածաշրջանային անվտանգության ճարտարապետությունից բացառելը գործնականում անհնար է։
Երկրորդ, սա կարող է լինել Թուրքիայի և Սաուդյան Արաբիայի փորձ՝ իրենց դնել տարածաշրջանային նոր հավասարակշռության կենտրոնում։ Պայմանագիրը սկզբնապես ստեղծվել է ամերիկյան անվտանգության երաշխիքների նկատմամբ վստահության թուլացման և տարածաշրջանային տերությունների կողմից իրենց անվտանգությունը ինքնուրույն կառավարելու ցանկության ֆոնին։
Ի՞նչ է շահում Իրանը։
Նախ՝ ռազմավարական շրջափակման բացակայությունը։
Թեհրանի համար շատ ավելի ձեռնտու է մնալ տարածաշրջանային համակարգի շրջանակներում, քան դիտել, թե ինչպես են Սաուդյան Արաբիան, Թուրքիան և Պակիստանն առանց իրեն ստեղծում ընդհանուր ռազմական մեխանիզմ։
Երկրորդ՝ խաղի կանոններին անմիջականորեն ազդելու հնարավորություն։
Եթե Իրանը միանա, այն հնարավորություն կստանա քննարկել օդային պաշտպանության, հետախուզության, կապի և ճգնաժամային արձագանքման համատեղ մեխանիզմները, այլ ոչ թե արդեն իսկ ստեղծված համակարգին որպես արտաքին հակառակորդ դիմակայել։
Երրորդ՝ Իսրայելի գերիշխանության հնարավոր սահմանափակումը։
Պայմանագիրը պաշտոնապես չի հայտարարվել որպես ուղղված Իսրայելի կամ Իրանի դեմ։ Ավելին, դրա մասնակիցները շեշտում են համաձայնագրի պաշտպանական բնույթը։ Սակայն անկախ տարածաշրջանային անվտանգության գաղափարն ինքնին հնարավոր է սահմանափակում է մեկ արտաքին տերության կողմից տարածաշրջանում խաղի կանոնները միակողմանիորեն որոշելու կարողությունը։
Որտե՞ղ է Իրանի համար ծուղակը։
Նման մեխանիզմին միանալով՝ Թեհրանը, ըստ էության, համաձայնվում է վարքագծի կոլեկտիվ կանոններին։ Սա կարող է նշանակել ռազմական համակարգման, հետախուզական տվյալների փոխանակման և ավելի մեծ թափանցիկության անհրաժեշտություն։ Իրանի համար, որը ավանդաբար հենվում է դաշնակից զինված խմբավորումների ցանցի և ասիմետրիկ ճնշման գործիքների վրա, սա կարող է լրջորեն սահմանափակել նրա գործողությունների ազատությունը։
Այլ կերպ ասած, Իրանը պաշտպանություն է ստանում արտաքին հարձակումից, բայց միաժամանակ ստանձնում է պարտավորություններ, որոնք կարող են սահմանափակել իր սեփական ռազմական ռազմավարությունը։ Օրինակ՝ դիտարկենք Սաուդյան Արաբիան. «Էպշտեյնի կոալիցիայի» կողմից Իրանի վրա ևս մեկ հարձակման դեպքում Թեհրանը այլևս չի կարողանա հարվածել Սաուդյան Արաբիայում գտնվող ԱՄՆ ռազմական օբյեկտներին և ենթակառուցվածքներին։
Նույնը կարելի է ասել ՆԱՏՕ-ի անդամ Թուրքիայի հետ կապված։ Այսինքն հարցը, թե այդ երկրների տարածքում առկա ամերիկյան բազաները պե՞տք է մնան եւ եթե մնում են, ի՞նչ է լինելու դրանց կողմից Իրանի դեմ գործողությունենրի դեպքում, մնում է բաց։
Հաշվի առնելով, որ այդ բոլոր ռիսկերն արդեն այս պահին կան: Բայց փոխարենը, պայմանագիրն այժմ ավելի շատ կոլեկտիվ զսպման տարածաշրջանային մեխանիզմ է. չկա համեմատելի ինտեգրված հրամանատարական կառուցվածք կամ ուժի ավտոմատ կիրառման հստակ սահմանված մեխանիզմ։
Եվ հենց այդ պատճառով էլ Իրանի հրավերը թվում է ոչ թե որպես նվեր Թեհրանին, այլ հիմնական տարածաշրջանային մրցակցին կանոնների նոր համակարգի մեջ ինտեգրվելու անվան տակ` ձեռքերը կապելու փորձ։
Բայց նաեւ, Իրանի ներգրավման դեպքում «Մեքքայի պակտի» իրական իմաստը կարող է մնալ «Իրանի դեմ ՆԱՏՕ-ի» ստեղծումը։
Շատ ավելի հետաքրքիր կարող է լինել, եթե իրոք հաջողվի ստեղծել տարածաշրջանային անվտանգության նոր ճարտարապետություն, որտեղ Միացյալ Նահանգները աստիճանաբար դադարում է լինել միակ երաշխավորը, և տարածաշրջանային տերությունները սկսում են իրենք բաշխել դերերը, սպառնալիքները և խաղի կանոնները»։
Տե´ս նաեւ https://t.me/iravunk/71134
ԱՄՆ հանրապետականները պատրաստվում են քվեարկել Պենտագոնի ղեկավարի իմպիչմենտի օգտին
Քուշներ. ԱՄՆ-ն ցանկանում է կազմակերպել Ռուսաստանի և Եվրոպայի միջև ուղիղ անվտանգության բանակցություններ
Թուրքիայի հետախուզության ղեկավար. Ծրագրվում է Վենսի և Ռեզայիի հանդիպումը
Իրանը թիրախավորում է ԱՄՆ-ն. 15,000 կիլոմետր հեռահարության հրթիռներ՞
1
13699 դիտում
2
6819 դիտում
3
3210 դիտում
4
3115 դիտում
5
2256 դիտում
1
31589 դիտում
2
19791 դիտում
5
5046 դիտում
4
11584 դիտում
5
11538 դիտում
