Մոսկվան կարող է «շան փոխարեն շան տիրոջը» հարվածներ հասցնել
ՄիջազգայինԻնչպես եւ ենթադրվում էր, Ռուսաստանում սկսում են բավականին ակտիցվանալ ԽՍՀՄ փլուզումից ի վեր արմատացած «դեպի Արեւմուտք» պետական քաղաքական կուրսի փոփոխությունը: Այն աստիճան, որ եթե ներկա տեմպերը պահպանվեն, ապա կարող է կուրսի ամբողջական տրանսֆորմացիա տեղի ունենալ` դեպի ազգայնական ուղղություն:
ՌՈՒՍԱԿԱՆ ԿՈՒՐՍԻ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅԱՆ ՆՈՐ ՆՇԱՆՆԵՐԸ
Ռուսական գլոբալ քաղաքական կուսի տեղաշարժի դինամիկայի մասին են, իհարկե, խոսում այն վերջին հայտարարությունները, որոնք հնչեցին նախագահ Պուտինից: Ահա այդ ֆոնին էլ, միանգամայն լուրջ ազդակներ եղան նաեւ արտգործնախարար Լավրովից: «Իրավիճակը լուրջ է: Ռուսաստանի նախագահ Պուտինը դա չի թաքցնում: Ամբողջ «քաղաքակիրթ» աշխարհը, որն իրեն այդպես է անվանում, հակամարտության մեջ է մեր դեմ»,– հայտարարեց Լավրովը:
Նախկինում պետական կուրսի մասնիկ հանդիսացող «արեւմտյան գործընկերներից» աստիճանաբար անցում կատարվեց «հակառակորդներ» տերմինին: Ու ահա հիմա Լավրովը, ըստ էության, օգտագործում է «թշնամի» եզրույթը: Դա շատ ավելի ցայտուն է զուգահեռաբար Դմիտրի Մեդվեդեւի հնչեցրած հայտարարության մեջ. «Ռուսաստանը քաղաքական ճնշում է զգում բոլոր կողմերից... Արեւմուտքը միշտ փորձել են ցնցել մեր պետությունը, անկախ նրանից, թե ինչպես է այն կոչվում՝ Ռուսական կայսրություն, Խորհրդային Միություն եւ այսօրվա Ռուսաստանի Դաշնություն... Օգտատործում են բոլոր միջոցները եւ հիմա էլ օգտագործում են Ուկրաինան, որպես տարան` Ռուսաստանը ոչնչացնելու համար... Ռուսաստանը կարող է գոյատեւել միայն մեկ ճանապարհով՝ հաղթելով հատուկ ռազմական գործողությունում»:
Այսպիսով, ռուսական իշխանական բարձր օղակների մակարդակով Մոսկվան առաջ է տանում այս նոր կուրսը. Արեւմուտքը պատերազմի մեջ է Ռուսաստանի հետ: Ավելին, դա, այսպես ասած, «ոչնչացման պատերազմ» է. խոսքը լինել-չլինելու մասին է: Սա նույն տերմինաբանությունն է, ինչ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակաշրջանում` ընթանում էր լինել-չլինելու կամ, այսպես ասած` «սրբազան պատերազմ»: Այն, ինչի մասին ռուսական ազգայնական թեւը խոսում է վերջին առնվազն երկու տարիներին: Ու եթե այս ընթացքում պաշտոնական Մոսկվայում հիմնական ակցենտը դրված էր «ուկրաինացիներն էլ են ռուսներ, պետք է միայն վերնախավի խնդիրը լուծել» սկզբունքի վրա, ապա հիմա Ուկրաինան` դրա վերնախավով եւ ժողովրդով հանդերձ (կամ ժողովրդի մի էական հատվածով) ընկալվում է որպես Ռուսաստանը «քանդող տարան»:
Ընդ որում, նույն մոտեցումն է նաեւ ռուսական ազգայնական թեւի ներկայիս մեկնաբանություններում: Այն է. «Այս պահին մենք գտնվում ենք Արեւմուտքի հետ աշխարհաքաղաքական եւ ռազմական դիմակայության սուր փուլում»:
Մեկ նրբերանգ եւս այստեղ հաշվի առնենք. ներկա պահին Լավրովն ընդամենը արտգործնախարար չէ, նա նաեւ իշխող «Եդինայա Ռոսսիայի» նախընտրական ցուցակի 1-ին համարն է: Ու այդ ֆունկցիան հենց այնպես չէ, որ Կրեմլը տվեց Լավրովին. դրանով նաեւ ֆիքսվեց այն նոր կուրսը, որով մտածում է առաջնորդվել Ռուսաստանը:
Մինչ այս, ուկրաինական ուղղությամբ հիմնական շեշտը դրված էր Թրամփի միջնորդությամբ բանակցային գործընթացի վրա, որը ռուսական կողմից առաջ էր տանում, այսպես ասենք, պետական համակարգի արեւմտյան ուղղվածության թեւը: Այն, որ դա ոչ մի տեղ չտանող ճանապարհ է, կամ սովորական բանակցային բլեֆ, ինչպես ռուսական ազգայնական թեւը, այնպես էլ` նույն Լավրովը` որպես արտգործնախարար, քանիցս մատնանշելու առիթ ունեցել է: Զուգահեռաբար թվարկված եւ այդ միջակայքում գործող ռուսական իշխանական այլ թեւերի միջեւ ընթանում էր բավականին ծանր պայքար` իշխող ուժի ցուցակը գլխավորելու համար, որը դառնալու էր մեսիջ, թե կոնկրետ որ աշխարհաքաղաքական կուրսով է առաջ շարժվելու Կրեմլը: Ու այն, որ հենց Լավրովը դարձավ իշխող ուժի նախընտրական լիդեր, հենց այդ կուրսն է, որ ի ցույց դրեց: Այն է` Մոսկվան այլեւս որեւէ հավատ չունի ամերիկացիների կամ եվրոպացիների առաջադրած բանակցային կուրսի հանդեպ, իրավիճակն ընկալոււմ է որպես Ռուսաստանի հետ մղվող չհայտարարված ոչնչացման պատերազմ եւ հետագա գործողություններն էլ կառուցելու է հենց այդ մոտեցման հիմքով:
«ՍՐԲԱԶԱՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻ» ՍԿԶԲՈՒՆՔԸ ՄՂՎՈՒՄ Է ԱՌԱՋԻՆ ՊԼԱՆ
Ահա այս իրավիճակում կա նաեւ երկու էական հարցադրում: Նախ` ռուսական ազգայնական թեւն ի՞նչ վերաբերմունք ունի իշխանական կուրսի նման տրանսֆորմացիայի մասին. վստահո՞ւմ է դրան, թե՞ կարծում է, որ դա ժամանակավոր գործընթաց է` ընտրական փուլն անցնելու համար: Լիակատար վստահության համար իշխանական համակարգից սպասում են կոնկրետ գործողությունների. «Հնարավոր մոբիլիզացիայի վերաբերյալ որոշումը համակարգի համար Ռուբիկոն կլինի»: Ապա նաեւ. «Քանի դեռ մեզ հետ պայքարը մնում է եվրոպական էլիտայի ուժի աղբյուր, խաղաղության մասին խոսք լինել չի կարող: Ռուսաստանի հետ պատերազմը պետք է գլխացավանք դառնա եվրոպական էլիտայի համար եւ լուրջ վախ քաղաքացիների համար: Եվ դրան հասնելու համար մենք պետք է դադարենք շան հետ կռվելուց եւ նպատակ դնենք նրա տիրոջը»: Այն է` պետք է անցնել դիմակայության իրանական մոդելին. ցանկացած երկիր, որն այս կամ այն կերպ օգնում է թշնամուն, պետք է իր հերթին համարվի թշնամի եւ հայտնվի հարվածի տակ:
Եվ երկրորդ հարցադրումը` ի՞նչ է իշխանությունից սպասում ռուսական հանրությունը եւ ինչի՞ է պատրաստ` գնալ «հեղափոխությա՞ն», թե` «սրբազան պատերազմի»: Իսկ դա կախված է մեկ էական գործոնից. ի՞նչ է տեսնում հանրությունն ուկրաինական պատերազմի տակ: Ընդամենը պատերա՞զմ, որտեղ մարդիկ են զոհվում չգիտես ինչի համար, եւ ոմանք էլ հարստանում են դրա քողի տակ: Թե՞ գերիշխողը «սրբազան պատերազմի» տեսլականն է դառնալու: Առաջին մոտեցման դեպքում, ինչպես պատմական փորձն է հուշում, գերիշխող է դառնում «հեղափոխության» գաղափարը: Բայց եթե գերիշխող դառնա «սրբազան պատերազմի» գաղափարը, ապա Ռուսաստանը, որպես կանոն, դժվար լինի, թե` հեշտ, հաղթում է:
Եվ ահա, իշխանական համակարգից այս պահին եկող մեսիջները, թերեւս Արեւմուտքից էլ առաջ, հենց ռուսական հանրությանն են ուղղված` երկրորդ սցենարի օգտին: Ասենք, մեսիջներից էլ զատ, այն կուրսը, որը վերջին մեկ-երկու ամիսներին նկատվում է ռուսական բանակի մոտ, նույնպես «սրբազան պատերազմի» սցենարի մասին է: Ամենատեսանելին. ժամանակին Ուկրաինայում կային օբյեկտների եւ ամբողջական ոլորտների ցանկ, որոնք զերծ էին հարվածներից, ու դա առնվազն անորոշության, չհասկանալու ռեակցիա էր առաջ բերում անգամ իշխանությունների կողմնակիցների մոտ: Հիմա այդ ցանկը սկսել է նկատելիորեն կրճատվել, օրինակ, արդեն գրեթե արգելափակվել է Ուկրաինայից ծովային ելքն ու մուտքը: Ու նման կուրսը, եթե միայն շարունակվի եւ ավելի հստակ դառնա, կարող է լիովին նոր ընկալումներ առաջացնել նաեւ ռուսական հանրության մոտ: Առավել եւս, եթե սպասվող Պետդումայի ընտրությունները հանգեցնեն իշխանական էլիտայի վերեւից կառավարվող համակարգային փոփոխության:
ԳՆԴԱԿԸ ԹՐԱՄՓԻ ԴԱՇՏՈՒՄ Է
Մյուս կողմից, այս բոլոր զարգացումները, իհարկե, հստակ մեսիջ է նաեւ Արեւմուտքի եւ առաջին հերթին` Թրամփի համար: Խնդիրը սա է. եթե նման դինամիկան Ռուսաստանում պահպանվի, ապա հեռու չէ օրը, որ կարող են հարվածներ հասցվել նաեւ ՆԱՏՕ-ի անդամ այն երկրներին, որոնք դարձել են Ուկրաինայի համար հիմնական մատակարարներ, այդ թվում` հիմք ուկրաինական ռազմական արդյունաբերության համար: Ավելի կոնկրետ, որոնք ուկրաինականի անվան տակ արտադրում են, օրինակ, անօդաչուներ: Երեկ Լեհաստանը մեծ աղմուկ բարձրացրեց, թե իր տարածքին ռուսական հրթիռ է հարվածել: Բայց եթե այդ հարվածները դառնան պարբերական եւ հրապարակային, ապա պետք է որոշել` ինչ են անելու: Այսինքն, կավարտվի այն փուլը, երբ ռուսների դեմ Արեւմուտքը կռվում էր Ուկրաինայի միջոցով, եւ պետք է արդեն որոշել` իրենք ուղիղ պատերազմի մեջ մտնո՞ւմ են, թե` ոչ: Ընդ որում, երբ Մոսկվան սկսում է խոսել այն պաշտոնական բառապաշարով, թե` «Արեումուտքը մեր դեմ ոչնչացման պատերազմ է սկսել», ապա դա շատ հստակ մեսիջ է պարունակում. եթե Մոսկվայում կարծում են, որ պատերազմը, միեւնույնն է, ընթանում է, ապա նաեւ պատերազմից խուսափելու հարցն է առհասարակ օրակարգից դուրս գալիս, եւ կարող են անցնել կոնկրետ քայլերի:
Ռուսների հետ ուղիղ բախման գնալը Թրամփի համար նշանակում է, որ կա՛մ պետք է պարզապես հրաժարվի խառնվել, եթե հանկարծ ռուսական հրթիռները, օրինակ, հարվածեն Ուկրաինայի համար անօդաչու արտադրող որեւէ եվրոպական գործարանի: Իսկ դա կդառնա ՆԱՏՕ-ի տակ պայթած խոշոր ական: Կա՛մ պետք է միջամտել, որը կդառնա երկու միջուկային գերտերության բախում` բոլոր ռիսկերով հանդերձ:
Հայտարարությունը, որը երեկ հնչեցրեց Թրամփը, թե` «Ես կցանկանայի, որ նա (Զելենսկին– Հեղ.) ավարտեր պատերազմը», հետաքրքիր ռեակցիա էր։ Այսինքն, թեեւ Թրամփը հավելեց, թե ինքը «շատ լավ է լեզու գտնում Պուտինի հետ», նաեւ` Զելենսկու հետ, բայց այն, որ հենց Զելենսկուց է սպասում «պատերազմն ավարտել», կարելի է ցուցադրական մեսիջ համարել: Առավել եւս, որ Զելենսկին էլ, իր հերթին մեկնաբանելով Թրամփի հետ հանդիպումը, հայտնեց, որ առաջին անգամ Ուիտկոֆը եւ Քուշները կայցելեն Կիեւ՝ Ուկրաինայի հակամարտության կարգավորման գործընթացի շրջանակներում։
Կարճ ասած, Թրամփը, թերեւս ելնելով այն արդեն ոչ թե նույնիսկ մեսիջներից, այլ միանգամայն հստակ հայտարարություններից, նորից խոսում է բանակցությունների միջոցով խաղաղության հասնելու իր հին տեսլականի մասին: Ամբողջ հարցն այն է, թե Մոսկվան կհավատա՞ այն նույն ԱՄՆ-ին, որը, ինչպես նաեւ արեւմտյան աղբյուրներն են առանց թաքցնելու նշում, հետախուզական եւ կապի ծառայություններ է մատուցում Ուկրաինային` Ռուսաստանին հարվածելու համար: Թերեւս` ոչ: Այդ դեպքում արդեն բանակցությունների քողի տակ պատերազմը շարունակելու տարբերակը չի աշխատելու: Իսկ դա էլ նշանակում է, որ Թրամփը պետք է կա՛մ գնա ռեալ խաղաղության ուղղությամբ` հաշվի առնելով Մոսկվայի պահանջները: Կա՛մ պատրաստ լինի, որ Մոսկվան «շան փոխարեն կսկսի հարվածել շան տիրոջը», որից ռուսների հետ ուղիղ բախման մեջ մտնելու սուր հոտ է գալիս:
Տե´ս նաեւ https://t.me/iravunk/70254
Բաժանորդագրվե՛ք https://t.me/iravunk