Ինչու, այնուամենայնիվ, Կրեմլում որոշեցին պատասխանել Փաշինյանի զանգին

­Փա­շին­յա­նի զան­գը Պու­տի­նին, ի­հար­կե, սպա­սե­լի էր: Հատ­կա­պես այն բա­նից հե­տո, երբ Հա­յաս­տա­նում ի­րա­վի­ճա­կը հա­սավ նա­խա­բուն­տա­յին մա­կար­դա­կի, ին­չի ա­հա­զան­գե­րից էր վեր­ջերս ձկնա­բույծ­նե­րի բո­ղո­քի ակ­ցիան:

ՀԱՆՐԱՔՎԵԻ ՊԱՀԱՆՋԻՑ ՄՈՍԿՎԱՆ ՉԻ ՀՐԱԺԱՐՎՈՒՄ

Ընդ­հան­րա­կան ի­մաս­տը ներ­կա պա­հին սա է: Դե­պի Եվ­րո­պա ար­տա­հան­ման սխե­ման այդ­պես էլ չի աշ­խա­տում: Ն­մու­շա­յին ար­տա­հա­նում­ներ, ի­հար­կե, ե­ղան: Օ­րի­նակ, օ­րերս մեր զրու­ցա­կից­նե­րից մե­կը պատ­մում էր Լեհ­աս­տա­նում ապ­րող ըն­կեր­նե­րի պատ­մա­ծը, թե ինչ­պես է հայ­կա­կան ծի­րան հա­սել այն­տեղ եւ շատ ա­րագ սպառ­վել: «Հա­յերն արկ­ղե­րով էին տա­նում, լե­հե­րին ան­գամ բա­ժին չմնաց»,– պատ­մեց մեր զրու­ցա­կի­ցը: Ու հենց դա է հիմ­նա­վո­րու­մը, որ ռեալ ար­տա­հա­նում չկա. այ­լա­պես «արկ­ղե­րով գնե­լու» կա­րիք պար­զա­պես չէր լի­նի. ա­մեն օր կգնա­յին խա­նութ եւ կգնեին, ե­թե ստա­բիլ ար­տա­հան­ման հնա­րա­վո­րութ­յուն լի­ներ: Իսկ մեկ­–եր­կու հա­տուկ բեռ­նա­տար­նե­րով, ի­հար­կե, հնա­րա­վոր է ապ­րանք հասց­նել Եվ­րո­պա:

­Բայց ոչ խա­ղո­ղը, ո­րը մեր հիմ­նա­կան գյու­ղատն­տե­սա­կան մթերք­նե­րից է: Չ­նա­յած, տեխ­նի­կա­կան խա­ղո­ղը հիմ­նա­կա­նում սպառ­վում է Հա­յաս­տա­նում: Բայց ա­հա դրա­նից ար­տադր­ված գի­նի–­կոն­յա­կը, ո­րի առ­յու­ծի բա­ժի­նը վա­ճառ­վում էր Ռու­սաս­տա­նում, հաս­տատ Եվ­րո­պա մեծ ծա­վա­լով չի կա­րող մտնել: Ս­րան էլ ա­վե­լա­ցավ կաթ­նամ­թեր­քի ար­գել­քը դե­պի Ռու­սաս­տան: Այ­սինքն, այս ամ­բող­ջա­կան կոմպ­լեք­սը մեկ բան էր նշա­նա­կում` ար­դեն աշ­նան սկզբնե­րին Հա­յաս­տան­ում կա­ռա­ջա­նար ծայ­րա­հեղ սուր ներ­քին ճգնա­ժամ: Այն է` ընտ­րութ­յուն­նե­րի հետ կապ­ված ողջ դժգո­հութ­յան ա­լի­քին ե­թե գու­մար­վի նաեւ ար­տա­հան­ման ուղ­ղութ­յամբ գոր­ծող­նե­րի դժգո­հութ­յու­նը, դա ար­դեն կա­րող է հաս­նել ցու­նա­միի մա­կար­դա­կի: Ընդ ո­րում, Նի­կո­լին ձայն տված հա­յաս­տան­յան ընտ­րող­նե­րի այն 30 տո­կո­սի մեջ էին նաեւ այդ նույն ար­տա­հա­նող­նե­րը, եւ ե­թե նրանք էլ տե­ղա­շարժ­վեն ընդ­դի­մա­դիր ուղ­ղութ­յուն, ա­պա առն­վազն ծանր ի­րո­ղութ­յու­ննե­րը պատ­րաստ են: Ու ե­թե հան­կարծ այդ ա­մե­նի ֆո­նին, ձմռան շե­մին Մոսկ­վան ո­րո­շի դա­դա­րեց­նել Հա­յաս­տա­նի գա­զա­մա­տա­կա­րա­րու­մը, քա­նի որ պայ­մա­նագ­րա­յին ժամ­կետ­ներն ա­վարտ­վում են, կամ առն­վազն շատ բարձր գին պա­հան­ջի, ա­պա մեծ պայթ­յու­նից խու­սա­փե­լու տար­բե­րակ Փա­շին­յա­նը հա­զիվ թե ու­նե­նա:

Արդ­յուն­քում, Փա­շին­յա­նին «վիզ պետք էր» գո­նե խո­սել Պու­տի­նի հետ, եւ, ինչ­պես «չար լեզու­ներն» են շշնջում, տա­րաբ­նույթ եր­դում–­խոս­տում­նե­րից հե­տո Կ­րեմ­լից հա­մա­ձայն­վե­ցին նրա զան­գին պա­տաս­խա­նել: Ու միան­գա­մից ի հայտ ե­կավ խնդրի բուն էութ­յու­նը, երբ ՀՀ կա­ռա­վա­րութ­յու­նից հայտ­նե­ցին, թե Փա­շին­յա­նը է­լի ի­մաստ չի տես­նում դե­պի ԵՄ կամ ԵԱՏՄ հան­րաք­վե անց­կաց­նե­լու մա­սով, իսկ ա­հա ռու­սա­կան աղբ­յուր­նե­րը փո­խան­ցե­ցին Պես­կո­վի խոս­քը, թե` «Հե­ռա­խո­սազ­րույ­ցի ըն­թաց­քում Վ­լա­դի­միր Պու­տի­նը եւ Նի­կոլ Փա­շին­յա­նը ընդգ­ծել են Հա­յաս­տա­նում հնա­րա­վո­րինս շուտ հան­րաք­վե անց­կաց­նե­լու անհ­րա­ժեշ­տութ­յու­նը»:

Ի­րա­կա­նում այդ հան­րաք­վեն, այս­պես ա­սենք, «բա­ցար­ձակ մե­ծութ­յուն» չէ: Այն ի­մաս­տով, որ ներ­քին խո­ղո­վակ­նե­րով Նի­կոլն այս պա­հին էլ «եր­դում­ներ է ու­տում» ռուս­նե­րի մոտ, թե ինչ ԵՄ, ինչ բան, ե­թե ան­գամ ու­զենք, մեկ է, Եվ­րո­պա գնալ չենք կա­րող: Բայց երբ Մոսկ­վան հա­մա­ռո­րեն հան­րաք­վե է պա­հան­ջում, դա նշա­նա­կում է, որ Նի­կո­լի այդ եր­դում­նե­րին պար­զա­պես գրո­շի ար­ժեք չեն տա­լիս: Այ­սինքն, որ­պես ե­րաշ­խիք, պա­հան­ջում են սահ­մա­նադ­րո­րեն ֆիք­սել, որ Հա­յաս­տա­նը մնում է եվ­րա­սիա­կան ուղ­ղութ­յան մեջ: Ընդ ո­րում, դա ա­մե­նե­ւին էլ կապ­ված չէ նրա հետ, թե Հա­յաս­տա­նը Եվ­րո­պա­յին ինչ­–որ բան կվա­ճա­ռի, թե կգնի: Ե­թե կա­րո­ղա­նա վա­ճա­ռել, ինչ կա որ, շատ լավ կլի­ներ: Բայց քա­ղա­քա­կան ի­մաս­տով, այդ հան­րաք­վեի պա­հանջն ըն­դա­մե­նը Նի­կո­լին ուղղ­ված սո­վո­րա­կան հոր­դոր է` վերջ տալ «եր­կու ա­թո­ռի» վրա խա­ղե­րին եւ վերջ­նա­կա­նա­պես աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան ի­մաս­տով կողմ­նո­րոշ­վել:

ԻՆՉ Է ԻՐԱԿԱՆՈՒՄ ԿԱՏԱՐՎՈՒՄ

­Թե ինչ­պես գործ­նա­կա­նում նման ի­րա­վի­ճա­կում ա­ռաջ կգնա Նի­կո­լը, այն է` ինչ է­ֆեկ­տի­վութ­յուն է ու­նե­ցել Պու­տի­նի հետ այդ զրույ­ցը, դեռ կտես­նենք. հայ­տա­րա­րութ­յուն­ներն այս­տեղ էա­կան չեն, պետք է սպա­սել ռեալ զար­գա­ցում­նե­րին: Բայց այն փաս­տը, որ ան­գամ անձ­նա­կան շփման ժա­մա­նակ Պու­տինն այդ­պես էլ չշնոր­հա­վո­րեց Փա­շին­յա­նին, ար­դեն իսկ ակ­նարկ է այն մա­սին, որ այս ան­գամ Մոսկ­վան ի­րոք շատ լուրջ է տրա­մադր­ված: Ու դա, ի­հար­կե, պա­տա­հա­կան չէ: Քա­նիցս ենք ներ­կա­յաց­րել, որ ներ­կա­յիս աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան ի­րա­վի­ճա­կում Ռու­սաս­տա­նի ա­ռաջ դրված է Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սը կորց­նե­լու վտան­գը, ո­րին, թե­րեւս, կա­րող է հա­ջոր­դել նաեւ Կենտ­րո­կա­նա Ա­սիա­յի կո­րուս­տը: Դա Մոսկ­վա­յի հա­մար դառ­նում է պատ­մա­կան ի­մաս­տով պար­տութ­յու­ն, եւ այն, որ հի­մա ա­մե­նա­լուրջ կենտ­րո­նաց­վա­ծութ­յունն է լի­նե­լու հա­րավ­կով­կաս­յան ուղ­ղութ­յամբ, կրկնենք, հենց այն­պես չէ:

Ա­լիե­ւը կար­ծես թե ժա­մա­նա­կին դա հաս­կա­ցավ` սկսե­լով խո­սել Մոսկ­վա­յի հետ բո­լոր հին խնդիր­նե­րը լուծ­ված լի­նե­լու մա­սին: Բայց այն, որ ա­նմի­ջա­պես էլ վա­զեց Գեր­մա­նիա` նավթ ու գազ ա­ռա­ջար­կե­լով, գա­լիս է հիմ­նա­վո­րե­լու, որ ոչ մի լուծ­ված խնդիր էլ չկա: Ա­մեն դեպ­քում այն, որ Եվ­րո­պան այդ­պես էլ չի ցան­կա­նում թույլ տալ, որ Ադր­բե­ջա­նը, ա­սենք նաեւ` Հա­յաս­տա­նը հետ քաշ­վեն եվ­րո­պա­կան կուր­սից, դժվար չէ տես­նել այն սրա­ցում­նե­րից, որ այ­սօր ծա­վալ­վում են Ադր­բե­ջա­նի եւ Ի­րա­նի մի­ջեւ: Փաս­տը, որ Թեհ­րա­նը Ադր­բե­ջա­նի պե­տա­կան AzTV հե­ռուս­տաա­լի­քը նե­րա­ռել է թշնա­մա­կան լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի ցան­կում, իսկ Բա­քուն ար­գե­լել է իր տա­րած­քում ի­րա­նա­կան Səhər հե­ռուս­տաա­լի­քի եւ Mehr լրատ­վա­կան գոր­ծա­կա­լութ­յան գոր­ծու­նեութ­յու­նը, դրա հիմ­նա­վո­րում­ներից են:

­Սա­կայն ի­րա­վի­ճա­կը ծայ­րա­հե­ղութ­յան հա­սավ այն բա­նից հե­տո, երբ Կաս­պից ծո­վում ուկ­րաի­նա­կան ա­նօ­դա­չու­նե­րի կող­մից խոց­վեց ի­րա­նա­կան բեռ­նա­տար նա­վը: Ի­րա­նում դա գնա­հա­տում են` որ­պես Իս­րա­յե­լի հրա­մա­նով եւ Եվ­րո­պա­յի «դաբ­րո­յով» ի­րա­կա­նաց­ված հար­ձա­կում: Բայց կա այս պատ­մութ­յան մեկ այլ դրվա­գ եւս: Այն է` ի՞նչ հե­տա­խու­զա­կան տվյալ­նե­րի հի­ման վրա է հասց­վել այդ հար­վա­ծը: Գու­մա­րած, հար­վածն ի­րա­կա­նում Ուկ­րաի­նա­յի տա­րած­քի՞ց է հասց­ված, թե՞ ա­նօ­դա­չուն կա­րող էր նաեւ օդ բարձ­րա­նալ Ադր­բե­ջա­նի տա­րած­քից կամ Կաս­պից ծո­վից` է­լի Ադր­բե­ջա­նով հաս­նե­լով այն­տեղ: Ու հաշ­վի առ­նե­լով, որ ռու­սա­կան փոր­ձա­գի­տա­կան շատ աղբ­յու­նե­րի մեկ ան­գամ չէ, որ Ադր­բե­ջա­նի մա­սին նման կաս­կած­ներ հայտ­նել են, այս դեպ­քում եւս նման մե­ղադ­րանք­ներն ըն­դա­մե­նը «դա­վադ­րութ­յան տե­սութ­յուն» չեն:

Արդ­յուն­քում, Ի­րա­նից ար­դեն հնչում են բաց տեքս­տով սպառ­նա­լիք­ներ, որ պա­տաս­խան հար­ված կա­րող է հասց­վել ոչ թե Ուկ­րաի­նա­յի տա­րած­քին, ո­րը եվ­րո­պա­ցի տիկ­նի­կա­վար­նե­րի հա­մար խնդիր չէ, այլ այն է­ներ­գե­տիկ հա­մա­կար­գե­րին, ո­րոնք սնու­ցում են Եվ­րո­պա­յին: Այդ թի­րախ­նե­րի ցան­կում, բա­ցի Եվ­րո­պա­յի հիմ­նա­կան սնու­ցող­նե­րից մե­կի` Սաուդ­յան Ա­րա­բիա­յի նավ­թա­գա­զա­յին հա­մա­կար­գից, նաեւ մեծ թիվ են կազ­մում ադր­բե­ջա­նա­կան օբ­յեկտ­նե­րը: Բա­քու–­Ջեյ­հան նավ­թա­տարն ու Բա­քու–Էրզ­րում գա­զա­տա­րը, ադր­բե­ջա­նա­կան ներ­քին այլ գծեր, արդ­յու­նա­հա­նող հա­մա­կար­գը եւ այլն: Կարճ ա­սած, սա սցե­նար է, ո­րը կա­րող է բա­ռա­ցիո­րեն Ադր­բե­ջա­նում զրո­յաց­նել նավթ եւ գազ հաս­կա­ցութ­յուն­նե­րը:

Ընդ ո­րում, սպառ­նա­լիք­նե­րից գոր­ծի անց­նե­լը եր­կար չտե­ւեց: Հու­սիթ­ներն ար­դեն իսկ ծանր հար­ված­ներ են հասց­նում սաուդ­նե­րի նավ­թա­յին հա­մա­կար­գին, ին­չը Ա­լիե­ւի մոտ պետք է որ կաս­կած­ներ չթող­նի, որ իր մա­սով եւս Ի­րա­նի սպառ­նա­լիք­նե­րը մեր­կա­պա­րա­նոց չեն:

Արդ­յուն­քում, Եվ­րո­պան կկա­րո­ղա­նա չե­զո­քաց­նել իր հա­մար նման սար­սա­փե­լի տնտե­սա­կան վտան­գը, թե` ոչ, ժա­մա­նա­կը ցույց կտա: Այս պա­հին հար­ցին նա­յենք մի փոքր այլ կող­մից: Այս ի­րա­վի­ճակն Ա­լիե­ւի հա­մար հստակ ցու­ցիչ է, որ ան­կախ այն բա­նից, թե ով­քեր եւ ինչ խոս­տում­ներ են ի­րեն տվել, ի­րո­ղութ­յունն այն է, որ հայտն­վել է հա­մաշ­խար­հա­յին գի­գանտ­նե­րի կռվի մեջ­տե­ղում, եւ կա­րող է ցան­կա­ցած պա­հի պար­զա­պես ոտ­նա­տակ գնալ` որ­պես «կողմ­նա­կի է­ֆեկտ»: Եվ երկ­րորդ ցու­ցիչն այն է, որ Ռու­սաս­տա­նի եւ Ի­րա­նի հա­մար երկ­կողմ կա­պի լո­գիս­տի­կա­ներն այն ծայ­րա­հեղ կա­րե­ւոր թե­մա­ներն են, հա­նուն ո­րոնց պատ­րաստ են ան­գամ գնալ ա­մե­նա­ծայ­րա­հեղ քայ­լե­րին: Այ­սինքն, ե­թե ան­գամ այս պա­հին ոտ­նա­տակ չգնան, ա­պա չկա ո­րե­ւէ ե­րաշ­խիք, որ հա­ջորդ նման սրաց­մա­նը կկա­րո­ղա­նան դի­մա­նալ:

Այս նույն ցու­ցիչ­նե­րը, ի­հար­կե, վե­րա­բե­րում են նաեւ Նի­կո­լին: Երբ աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան ներ­կա ի­րո­ղութ­յու­ննե­րի պայ­ման­նե­րում մտնում ես խա­ղե­րի մեջ, թե տես­նեմ ով է ու­ժե­ղը, որ նրա կողմն անց­նեմ, դրա­նով ար­դեն իսկ վե­րած­վում ես եր­կու ու­ժեղ­նե­րի մի­ջեւ կռվախն­ձո­րի: Իսկ այդ դեպ­քում ոտ­նա­տակ գնա­լու հա­վա­նա­կա­նութ­յու­նը բազ­մա­պա­տիկ ան­գամ մե­ծա­նում է:

­Կարճ ա­սած, հենց այս մա­սին է Մոսկ­վա­յի պա­հան­ջը` ո­րո­շեք, թե ում հետ եք: Ա­ռա­վել եւս, որ վի­ճակն էլ ա­վե­լի է բար­դա­նում, ե­թե հաշ­վի ենք առ­նում, որ ի­րա­կա­նում Հա­յաս­տա­նը, ա­սենք նաեւ` Ադր­բե­ջա­նը չէ, որ կա­րող են կա­յաց­նել այդ ո­րո­շու­մը. թե ինչ աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան վերջ­նա­կան պատ­կեր է ստեղծ­վե­լու, դա կախ­ված է այդ գլո­բալ կռվի փաս­տա­ցի արդ­յունք­նե­րից:

Իսկ վա­րունգ–­պո­մի­դո­րի թե­ման, ո­րը մի­գու­ցե Հա­յաս­տա­նի հա­մար ու­նի կեն­սա­կան նշա­նա­կութ­յուն, ի­րա­կա­նում գլո­բալ մա­կար­դա­կում խնդրի ա­մե­նե­ւին էլ հիմ­նա­կան կող­մը չէ: Բայց նաեւ, դրանք այն պարզ ցու­ցիչ­նե­րից են, թե մեր փաս­տա­ցի շահն ի­րա­կա­նում ինչ ուղղ­վա­ծութ­յան մեջ է:

Տե´ս նաեւ https://t.me/iravunk/70179  

Բաժանորդագրվե՛ք https://t.me/iravunk

Հետևեք մեզ նաև տելեգրամում՝

Ներբեռնեք Iravunk հավելվածը և եղեք միշտ տեղեկացված՝