Ինչպես հանկարծ Փաշինյանը ջերմ սիրով լցվեց Պուշկինի հանդեպ

Ա­լիե­ւի հայ­տա­րա­րութ­յա­նը, թե ռուս­–ադր­բե­ջա­նա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը կար­գա­վոր­ված են, հա­ջոր­դեց Բայ­րա­մո­վի այ­ցը Մոսկ­վա: Ու ինչ­պես ցույց տվեց ան­ցած շա­բաթ­վա վեր­ջե­րին կա­յա­ցած Լավ­րո­վի եւ Բայ­րա­մո­վի հան­դի­պու­մը, գո­նե տե­սա­նե­լի պլա­նում կող­մե­րը փոր­ձում են ցույց տալ, որ ի­րոք հայտ­նի ճգնա­ժա­մը հաղ­թա­հար­ված է:

ԻՆՉ ՑՈՒՅՑ ՏՎԵՑ ԲԱՅՐԱՄՈՎԻ ՄՈՍԿՈՎՅԱՆ ԱՅՑԸ

Ա­մեն դեպ­քում, Լավ­րո­վը նախ հի­շեց­րեց Շու­շիում Ա­լիե­ւի ա­րած հայ­տա­րա­րութ­յու­նը` ակ­նար­կե­լով, որ հենց այդ մե­սի­ջի հի­ման վրա էլ տե­ղի ու­նե­ցան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի այդ կար­գա­վո­րու­մը: Իսկ դա նուրբ ակ­նարկ է, որ նա­խա­ձեռ­նութ­յու­նը գա­լիս էր հենց Բաք­վից, այն է`հենց Բա­քուն է նա­հան­ջել իր նախ­կին կոշ­տութ­յու­նից, եւ Բայ­րա­մո­վի այ­ցի շրջա­նակ­նե­րում պար­զա­պես ձեռք են բեր­վել հա­մա­պա­տաս­խան պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յուն­նե­րը: Ա­մեն դեպ­քում, Լավ­րո­վը պաշ­տո­նա­պես ֆիք­սեց` Բա­քուն եւ Մոսկ­վան հա­մա­ձայ­նութ­յան են ե­կել հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի կար­գա­վոր­ման հար­ցում, եւ կա փո­խա­դարձ հե­տաքրք­րութ­յուն առեւտ­րի հե­տա­գա ա­ճի հար­ցում: Ըստ այդմ, որ` երկր­նե­րին հա­ջող­վել է շրջել դժվար ժա­մա­նակ­նե­րի է­ջը եւ լիո­վին վե­րա­կանգ­նել երկ­կողմ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը:

Իր հեր­թին բա­վա­կա­նին հե­տաքր­քիր միտք հնչեց­րեց նաեւ Բայ­րա­մո­վը: Այն է` «Ադր­բե­ջա­նի եւ Հա­յաս­տա­նի միջեւ խա­ղա­ղութ­յու­նը ե­զա­կի հնա­րա­վո­րութ­յուն է ստեղ­ծում տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին բար­գա­վաճ­ման հա­մար»: Իսկ սա ակ­նարկ է, որ այն գոր­ծըն­թա­ցը, ո­րը դրված է ռուս­-ադր­բե­ջա­նա­կան այս նոր տե­ղա­շար­ժե­րի հիմ­քում, գո­նե Բաք­վում տես­նում են, որ­պես տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին բնույ­թի: Ու նաեւ հաշ­վի առ­նե­լով, որ ռու­սա­կան կող­մը շա­րու­նա­կում է աս­տի­ճա­նա­բար ակ­տի­վաց­նել ադր­բե­ջա­նա­կան եր­կա­թու­ղու մի­ջո­ցով Հա­յաս­տա­նի հետ կա­պի գոր­ծըն­թա­ցը, կար­ե­լի է են­թադ­րել, որ այս­տեղ ո­րո­շա­կի խոր­քա­յին գոր­ծըն­թաց­ներ սկսում են ե­ռալ:

­Թե ի­րա­կա­նում ինչ է կա­տար­վում եւ ին­չու Ա­լիե­ւի հա­մար նո­րից ռու­սա­կան ուղ­ղութ­յունն այդ­քան սկսեց կա­րե­ւոր­վել, դեռ կվե­րա­դառ­նանք: Մինչ այդ տես­նենք, թե այս ի­րա­վի­ճա­կում ին­չով է զբաղ­ված Նի­կոլ Փա­շին­յա­նը: Իր նկա­րագր­մամբ` ըն­թեր­ցա­նութ­յամբ: «Կար­դա­ցի Ա­լեք­սանդր Պուշ­կի­նի «Եվ­գե­նի Օ­նե­գին» չա­փա­ծո վե­պը։ Իսկ Դուք ի՞նչ եք կար­դում»,–­ ե­րեկ գրել էր նա: Այն, որ այս խա­ռը օ­րե­րին Նի­կոլն ինչ­-որ բան կար­դա­լու ժա­մա­նակ է գտել, խրա­խու­սե­լի է: Մ­յուս կող­մից էլ` կար­դում է, թող կար­դա, ի՞նչ է աշ­խար­հով մեկ աղ­մուկ բարձ­րաց­րել: Բայց սա էլ ամ­բող­ջը չէ. ներ­կա­յաց­րել է նաեւ գիր­քը ձեռ­քին տե­սան­յութ, ո­րից ե­րե­ւում է, որ ոչ թե պար­զա­պես Պուշ­կին է կար­դում, այն կար­դում է բնագ­րով` ռու­սե­րե­նով:

ՓԱՇԻՆՅԱՆԻ ՊՈՒՇԿԻՆԱՍԻՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

Ու թեեւ Փա­շին­յա­նի ամ­բողջ նպա­տակն ըն­դա­մենը դա­սա­կան­նե­րի հետ շփումն է, բայց պատ­կե­րաց­րեք, թե այդ փոք­րիկ տե­սան­յու­թից ին­չեր կա­րող են մտա­ծել Մոսկ­վա­յում եւ Բր­յու­սե­լում:

­Մոսկ­վա­յում, ի­հար­կե, դա հա­մա­րե­լու են մե­սիջ. Զե­լենս­կին ա­մե­նուր Պուշ­կի­նի ար­ձան­ներն է ջար­դում, իսկ ա­հա Նի­կոլն ի ցույց է դնում, թե ինչ­քան է ի­րեն հո­գե­հա­րա­զատ ռու­սա­կան մշա­կույ­թը: Ո­մանք էլ մի­գու­ցե նման ժես­տը կհա­մա­րեն դե­րա­սա­նութ­յուն, բայց փաս­տը մնում է փաստ` ռու­սա­կան մշա­կույ­թի հետ հո­գե­կան կա­պեր ի ցույց դնող Նի­կո­լը դրա­նով նաեւ առն­վազն հար­ցեր է ա­ռա­ջաց­նե­լու եվ­րո­պա­ցի­նե­րի մոտ: Ա­վե­լին, Բր­յու­սե­լում հաս­տատ կզայ­րա­նան. մենք նրա հա­մար ծի­րա­նի շու­կա ենք ստեղ­ծում, Նի­կոլն էլ ողջ օ­րը հե­րիք չէ Պուշ­կի­նի գիր­քը ձեռ­քից չի դնում, դեռ մի բան էլ գո­վազ­գում է` ի­րեն ընտ­րած 700 հա­զար մար­դու «տա­կից» ուղ­ղոր­դե­լով դե­պի ռու­սա­կան մշա­կույթ:

­Չէ, աս­վա­ծում հեգ­նանք չկա: Ան­կախ այն բա­նից, թե Նի­կոլն ին­չու է ո­րո­շել Պուշ­կի­նի ռու­սե­րեն գիրքն այդ­պես ի ցույց դնել, Մոսկ­վա­յում եւ Բր­յու­սե­լում մո­տա­վո­րա­պես նման ռեակ­ցիա հաս­տատ կա­ռա­ջա­նա: Ու այս­տեղ պարզ հարց է ծա­գում` իսկ ին­չո՞ւ հան­կարծ Նի­կո­լը ո­րո­շեց նման տրյուկ ա­նել:

Այս ֆո­նին մեկ հե­տաքր­քիր դե­տալ եւս ար­ձա­նագր­վեց: Նա­խօ­րեին հայտ­նի դար­ձավ, որ Հա­յաս­տա­նից դե­պի Իս­պա­նիա ար­տա­հան­ված ծի­րա­նի խմբա­քա­նա­կը ճա­նա­պար­հին փչա­ցել է: Սա կա­րե­ւոր ազ­դակ է. ինչ­քան էլ, որ եվ­րո­պա­ցի­նե­րը խոս­տա­նան Հա­յաս­տա­նի ա­ռաջ բա­ցել եվ­րո­պա­կան շու­կան, խնդիր­նե­րը դրա­նով չեն լուծ­վե­լու. մի ան­գամ ծի­րա­նը լրիվ կփչա­նա, մյուս ան­գամ տեղ կհաս­նի փչա­նա­լուն մոտ վի­ճա­կում եւ մրցակ­ցութ­յա­նը չի դի­մա­նա: Իս­պա­նիա­յի հայ հա­մայն­քի խմբե­րից մե­կում զե­տեղ­ված հայ­տա­րա­րութ­յան մեջ կա այն հու­սադ­րող միտ­քը, թե` «սա վեր­ջը չէ» ու կա­նեն մաք­սի­մա­լը՝ նոր եւ թարմ խմբա­քա­նակ Իս­պա­նիա հասց­նե­լու հա­մար: Սա­կայն բիզ­նե­սի տե­սանկ­յու­նից այս նախ­նա­կան թես­տա­յին ար­տա­հա­նում­նե­րը մնում են չար­դա­րա­ցված. հա­մե­մա­տա­բար մեծ հե­ռա­վո­րութ­յուն­նե­րը եւ տեխ­նի­կա­կան հար­ցե­րը, ինչ­պես եւ սպաս­վում էր, հայ­կա­կան գյուղմ­թերք­նե­րի մուտ­քը եվ­րո­պա­կան շու­կա­ներ դեռ շատ եր­կար ժա­մա­նակ կպա­հեն ծայ­րա­հեղ ռիս­կա­յին դաշ­տում:

Ի­հար­կե, կա նաեւ հայ­կա­կան գյուղմ­թերք­նե­րը վրա­ցա­կա­նի եւ ադր­բե­ջա­նա­կա­նի ան­վան տակ Ռու­սաս­տան հասց­նե­լու տար­բե­րա­կը. ո­րո­շա­կի կո­րուստ­ներ լի­նում են, բայց գո­նե ինչ­-որ ե­կա­մուտ գա­լիս է: Սա­կայն բո­լորն են հաս­կա­նում, որ այդ մե­խա­նիզմ­նե­րի մա­սին ռուս­ներն էլ լավ գի­տեն. ե­թե մի պահ թող­նում են, որ դա աշ­խա­տի, հա­ջորդ պա­հին կա­րող է այդ «խո­ղո­վա­կը» եւս փակ­վի: Եվ արդ­յուն­քում, Փա­շին­յա­նին մնում է դի­մել Պուշ­կի­նի օգ­նութ­յա­նը, թե այ ռուս­ներ, ես Զե­լենս­կու պես չեմ, դուք եք ինձ հո­գե­հա­րա­զա­տը, այլ ոչ թե այն Եվ­րո­պան:

ԻՐՈ՞Ք ԱԼԻԵՎՆ Է ՆԵԹԱՆՅԱՀՈՒԻՆ ՀԱՄՈԶԵԼ

Ի­հար­կե, սա ըն­դա­մե­նը ի­րա­վի­ճա­կի տե­սա­նե­լի մասն է: Խոր­քա­յին ի­մաս­տով, հաս­կա­նա­լի է, աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան այս մեծ խա­ղե­րում ե­լակ-ծի­րանն ա­մե­նե­ւին էլ ա­ռաջ­նա­յին մե­ծութ­յուն­նե­րը չեն, հա­նուն ո­րի Նի­կո­լը, ա­ռա­վել եւս` Ա­լիե­ւը հան­կարծ այս­պես միա­ժա­մա­նակ հի­շե­ցին, թե որ­քան է ի­րենց հա­մար հո­գե­հա­րա­զատ ռու­սա­կան ուղ­ղութ­յու­նը:

Այս օ­րե­րին մեկ հե­տաքր­քիր դե­տալ եւս շատ բան սկսեց հու­շել: Իս­րա­յել­յան Ք­նե­սե­թում Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նութ­յան թե­ման այդ­պես էլ չմտավ հաս­տատ­ման փուլ: Այդ ֆո­նին, ադր­բե­ջա­նա­կան աղբ­յուր­նե­րը թմբկա­հա­րում են, թե դա գա­լիս է Ա­լիե­ւից. Հեյ­դա­րո­վիչն է կապ­վել Նե­թան­յա­հու­ի հետ եւ խնդրել, որ այդ թե­ման օ­րա­կար­գից հա­նի: Ի­հար­կե սա սո­վո­րա­կան բլեֆ է. Ադր­բե­ջանն այն տրա­մա­չա­փի եր­կի­րը չէ, որ կա­րո­ղա­նա ազ­դել Իս­րա­յե­լի քա­ղա­քա­կան կուր­սի վրա, ո­րն ուղ­իղ կա­պի մեջ է երկ­րի ռազ­մա­վա­րա­կան շա­հե­րի հետ: Ա­ռա­վել եւս, որ Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նութ­յան թե­ման ա­մե­նե­ւին էլ Ք­նե­սե­թի օ­րա­կար­գից հան­ված չէ. պար­զա­պես մին­չեւ հոկ­տեմ­բե­րին սպաս­վող ընտ­րութ­յու­նեն­րը նիս­տեր չեն լի­նե­լու, եւ բա­զում հար­ցեր մնա­ցել են քննար­կու­նից դուրս:

Իսկ կոնկ­րետ Հա­րոց ցե­ղաս­պա­նութ­յան թե­մա­յով այլ պատ­ճառ­ներ կա­յին: Դեռ մին­չեւ Թ­րամ­փի` Ան­կա­րա այ­ցը կար եր­կու հնա­րա­վեր սցե­նար. պա­տեր­ազ­մը շա­րու­նակ­վում է կա՛մ ի­րա­նա­կան ուղ­ղութ­յամբ, կա՛մ մեծ հա­վա­նա­կա­նութ­յուն էր ստա­ցել Թուր­քիա­յի հետ բախ­ման տար­բե­րա­կը: Թ­րամ­փի այ­ցից եւ Էր­դո­ղա­նի հետ ո­րո­շա­կի պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յուն­նե­րից հե­տո սկսվեց Ի­րա­նին նոր հար­ված­նե­րի փու­լը: Սա, ի­հար­կե, դեռ չի նշա­նա­կում, որ Իս­րա­յե­լի եւ Թուր­քիա­յի մի­ջեւ բա­խու­մը բա­ցառ­վում է. այս­տեղ լու­ծում­նե­րը մե­ծա­պես կախ­ված են դար­ձել, թե ինչ է­ֆեկ­տի­վութ­յուն կու­նե­նա Ի­րա­նի հետ այս նոր բա­խու­մա­յին փու­լը, ո­րը, ի դեպ, դեռ ան­գամ այս թե­ժաց­ման պա­րա­գա­յում դեռ վաղ է պա­տե­րազմ հա­մա­րե­լը:

Եվ ա­հա, ներ­կա պա­հին պատ­կե­րը սա է. ԱՄՆ-ն դեռ խու­սա­փում է ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րի մեջ Իս­րա­յե­լին ներգ­րա­վել, Ի­րանն էլ իր հեր­թին այդ երկ­րին հար­ված­ներ չի հասց­նում: Արդ­յուն­քում, հար­ված­նե­րի փո­խա­նա­կում է ըն­թա­նում հիմ­նա­կա­նում ԱՄՆ­-ի եւ Ի­րա­նի մի­ջեւ, որն այդ­պես էլ ցույց չի տա­լիս, որ ա­մե­րիկ­յան կողմն ու­նի վճռա­կան ա­ռա­վե­լութ­յուն: Ընդ­հա­կա­ռա­կը, Ի­րա­նը մի քա­նի միան­գա­մայն ցա­վոտ պա­տաս­խան­ներ հասց­րեց: Արդ­յուն­քում, ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րն ի­րենց ներ­կա տես­քով նո­րից մտել են փա­կու­ղի: Այ­սինքն, կա­րող են շա­րու­նա­կել նման փո­խա­դարձ հար­ված­նե­րը, ո­րը հա­զիվ թե բան փո­խի: Սա նշա­նա­կում է, որ ԱՄՆ-ն պետք է վերջ­նա­կան ո­րո­շում կա­յաց­նի. կա՛մ գնում է լիար­ժեք պա­տե­րազ­մի, ո­րը, ինչ­պես ան­գամ Վա­շինգ­տո­նում են խոս­տո­վա­նում, լիա­կա­տար ան­կան­խա­տե­սե­լիութ­յան դաշ­տում է: Կա՛մ պետք է վե­րա­դառ­նալ բա­նակ­ցա­յին դաշտ: Եվ այդ սցե­նա­րի դեպ­քում, մեծ հա­վա­նա­կա­նութ­յամբ, թուրք­–իս­րա­յել­յան բախ­ման թե­ման նո­րից կգա ա­ռաջ­նա­յին օ­րա­կարգ:

Ու մինչ ներ­կա պա­հին լուծ­վում է Ի­րա­նի մեծ պա­տե­րազմ լի­նել–չ­լի­նե­լու հար­ցը, Թեհ­րա­նից նաեւ Հա­յաս­տա­նին, ա­սենք Ադր­բե­ջա­նին ուղղ­ված կի­սա­պաշ­տո­նա­կան մե­սիջ­ներ են գա­լիս. «Թ­րամ­փի մի­ջանցք» կոչ­վող հա­մա­կար­գը Ի­րա­նի հա­մար մնում է անվ­տան­գա­յին ի­մաս­տով գրե­թե նույն­քան ա­նըն­դու­նե­լի, որ­քան Հոր­մու­զի նե­ղու­ցը: Այս­տե­ղից, ա­վե­լի կոնկ­րետ` Ի­րա­նի շուրջ մեծ պա­տե­րազ­մի բռնկու­մից բխող վտան­գը հաս­կա­նում է ինչ­պես Ա­լիե­ւը,մ­ այն­պես էլ, թե­րեւս, Փա­շին­յա­նը: Այ­սինքն, որ ստեղծ­վել է մի ի­րա­վի­ճակ, երբ ա­վե­լի լավ է մնալ չե­զոք դաշ­տում, ինչն Ա­լիե­ւին պար­զա­պես պար­տադ­րում է նաեւ Մոսկ­վա­յի հետ կոշտ հա­րա­բե­րութ­յուն­ներն ա­րա­գո­րեն քիչ թե շատ ըն­դու­նե­լի մա­կար­դա­կի բե­րել: Մին­չեւ ա­վե­լի հաս­կա­նա­լի կդառ­նա, թե ում դիր­քերն են դառ­նում ա­վե­լի շա­հե­կան:

ՈՐՊԵՍ ՎԵՐՋԱԲԱՆ

­Բա­ցի այն ի­րա­վի­ճա­կից, ո­րը ծա­վալ­վում է Ի­րա­նի շուրջ, Փա­շին­յա­նի հա­մար այլ ցու­ցիչ­ներ եւս կան, ո­րոնք եվ­րո­պա­կան ուղ­ղութ­յան հետ կապ­ված ո­րո­շա­կի մտա­վա­խութ­յուն­ներ պետք է, որ ա­ռա­ջաց­նեն: Նախ, ներ­կա փու­լում ներ­հա­յաս­տան­յան հար­թա­կում Նի­կոլն ար­դեն գնա­ցել է այն­պի­սի ա­ղա­ղա­կող գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րի, ո­րոնք, ի­հար­կե, հար­ցեր են ա­ռա­ջաց­նում նա­ւե եվ­րո­պա­ցի­նե­րի մոտ: Ա­մեն դեպ­քում, եր­կար ժա­մա­նակ նման ա­պօ­րի­նութ­յուն­նե­րի հա­մար «տա­նի­քի» դեր Եվ­րո­պան հա­զիվ թե ցան­կա­նա խա­ղալ: Ու մյուս կող­մից էլ, կա նաեւ Մոսկ­վա­յի պա­հան­ջը` մին­չեւ այս տա­րե­վերջ կողմ­նո­րոշ­վել` Նի­կո­լը Եվ­րո­պա է գնում, թե մնում է ռու­սա­կան ուղ­ղութ­յան մեջ: Եվ նման է, որ ո­րոշ­ման բա­ցա­կա­յութ­յան դեպ­քում Մոսկ­վան ին­քը կկա­յաց­նի հա­մա­պա­տաս­խան ո­րո­շում: Ընդ ո­րում, նման ի­րա­վի­ճա­կը, ի­հար­կե, նաեւ Բր­յու­սե­լում է սրում կաս­կած­նե­րը, որ Նի­կո­լը ցան­կա­ցած պա­հի կա­րող է նաեւ ի­րենց «գցել», եւ որն էլ ա­վե­լի է սրում նրա հա­մար «տա­նիք» չմնա­լու հա­վա­նա­կա­նութ­յու­նը:

Ու մյուս կող­մից էլ, այն զար­գա­ցում­նե­րը, ո­րոնք ներ­կա պա­հին նկատ­վում են Ուկ­րաի­նա­յում, գա­լիս է Նի­կո­լին եւս մեկ ան­գամ հու­շե­լու, որ ի­րա­կա­նում էլ եվ­րո­պա­կան «տա­նի­քը» հա­վերժ չէ: Այ­սինքն, կա­րող են ան­գամ Զե­լենս­կուն օ­րա­կար­գից հա­նել, էլ ուր մնաց` Նի­կո­լին:

Այս­պես, նե­րուկ­րաի­նա­կան նոր` «Ստ­վա­րաթղ­թե մայ­դա­նը» գնա­լով միայն թե­ժաց­ման մի­տում է ցու­ցա­բե­րում:

Տե՛ս նաեւ https://t.me/iravunk/69910 

Բաժանորդագրվե՛ք https://t.me/iravunk

Հետևեք մեզ նաև տելեգրամում՝

Ներբեռնեք Iravunk հավելվածը և եղեք միշտ տեղեկացված՝