Ինչու հանկարծ Ալիեվը հիշեց, որ Մոսկվային շատ է սիրում

­Հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րը, ո­րոնք նա­խօ­րեին հնչեց­րեց Իլ­համ Ա­լիե­ւը, ի­հար­կե, լուրջ մտո­րում­ներ ա­ռա­ջաց­նում են: Ա­վե­լին, դա­տե­լով այն ջան–­ջիգ­յա­րա­յին հան­դի­պու­մից, ո­րը Հեյ­դա­րո­վիչն ու­նե­ցավ վեր­ջերս եվ­րա­նա­խա­գահ Ուր­սու­լա ֆոն դեր Լե­յե­նի հետ, Ա­լիե­ւի այս վեր­ջին խոս­քե­րը կա­րե­լի է հա­մա­րել աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան կուր­սի շրջա­դար­ձի մա­սին ազ­դակ, ե­թե ոչ շրջա­դարձ:

ԻՆՉ ԱԿՆԱՐԿԵՑ ԲԱՔՈՒՆ

Ըստ էութ­յան, Հեյ­դա­րո­վի­չը նախօ­րեին Շու­շիում ա­ռաջ մղեց հե­տեւ­յալ մտքե­րը: Նախ, որ մտա­ծում է Եվ­րո­պա­յի խորհր­դից դուրս գա­լու մա­սին: Ճիշտ է, դեռ վերջ­նա­կան ո­րո­շում չկա. «Եվ­րո­պա­յի խորհր­դի գլխա­վոր քար­տու­ղա­րը կապ է հաս­տա­տել ինձ հետ եւ խնդ­րել է մեզ չա­նել դա եւ գտ­նել ի­րա­վի­ճա­կը բա­րե­լա­վե­լու մի­ջոց»,- բա­ցատ­րեց Ա­լիե­ւը: Բայց այն, որ այս թե­ման բե­րում է հրա­պա­րա­կա­յին դաշտ, ըն­դա­մե­նը սո­վո­րա­կան շան­տա­ժի չէ, որ նման­վում է: Ա­ռա­վել եւս, որ Ա­լիե­ւը բո­ղո­քում է մի ի­րա­վի­ճա­կից, ո­րը ստեղծ­վել է դեռ 2024 թվա­կա­նին:

Այս­պի­սով, ե­թե ըն­դու­նենք, որ Ա­լիե­ւը Եվ­րո­պա­յից բո­ղո­քում է նրա հա­մար, որ, իր բա­ցատ­րութ­յամբ, Ադր­բե­ջա­նի հան­դեպ ա­նար­դար են վար­վել, եւ փոր­ձում է հենց այդ խնդի­րը լու­ծել, կա­րող էր դրա այլ մի­ջոց­ներ գտնել: Ըն­դա­մե­նը վեր­ջերս, կրկնենք, Բաք­վում էր ԵՄ ա­մե­նա­բարձր պաշ­տոն­յան` Եվ­րա­հանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­գա­հը: Տի­կին Ուր­սու­լան ե­կել էր հա­նուն է­ներ­գե­տիկ ռե­սուրս­նե­րի: Բա­ցի այդ, նա ի զո­րու է լու­ծել այն­պի­սի «մանր» հար­ցեր, ինչ­պի­սին է Ադր­բե­ջա­նի «նե­ղա­ցվա­ծութ­յան» խնդի­րը: Այ­սինքն, ե­թե Ա­լիեւն ու­զում էր կոնկ­րետ հարց լու­ծել, կա­րող էր դրան հաս­նել ա­ռանց ա­վե­լորդ աղ­մու­կի: Բայց չէ, նա ցու­ցադ­րա­բար հայ­տա­րա­րեց, որ կա­րող է առ­հա­սա­րակ գործ չու­նե­նալ ԵՄ կա­ռույց­նե­րի, այն է` Եվ­րո­պա­յի հետ: Այն նույն Եվ­րո­պա­յի, ո­րին դեռ միայն վեր­ջերս` տի­կին Ուր­սու­լա­յի այ­ցի ժա­մա­նակ հա­մա­րում էր Ադր­բե­ջա­նի լա­վա­գույն բա­րե­կա­մը: Ու հռե­տո­րա­բա­նութ­յան նման փո­փո­խութ­յու­նը պարզ հարց է ա­ռա­ջաց­նում. տի­կին Ուր­սու­լա­յի այ­ցի ժա­մա­նա՞կ էր Ա­լիե­ւը «բլեֆ» ա­նում, թե՞ այս ըն­թաց­քում է ինչ­–որ ի­րա­վի­ճա­կա­յին փո­փո­խութ­յուն ե­ղել: Կամ մի­գու­ցե նման հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րով փոր­ձում է եվ­րո­պա­ցի­նե­րին ըն­դա­մե­նը ա­սել, թե, տե­սեք հա, ոչ թե ես եմ ձեր դու­ռը թա­կում, այլ դուք` ի­մը, խե­լոք կմնաք:

­Սա­կայն վի­ճակն էլ ա­վե­լի ու­շագ­րավ դար­ձավ այն բա­նից հե­տո, երբ Ա­լիե­ւը նույն­քան ցու­ցադ­րա­բար հայ­տա­րա­րեց, թե Ռու­սաս­տա­նի հետ իր հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը հրա­շա­լի են: Ն­րա խոս­քով` Ադր­բե­ջանն ու Ռու­սաս­տա­նը լիո­վին կար­գա­վո­րել են հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը, ո­րոնք զար­գա­նում են դրա­կան թա­փով։ Ա­վե­լին, ըստ Ա­լիե­ւի. «Մենք մեծ նշա­նա­կութ­յուն ենք տա­լիս Ռու­սաս­տա­նի հետ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րին։ Մենք նաեւ տե­սել ենք ռուս պաշ­տոն­յա­նե­րի, այդ թվում՝ Ռու­սաս­տա­նի նա­խա­գահ Վ­լա­դի­միր Պու­տի­նի հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րը, որ մեր երկր­նե­րի միջեւ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը զար­գա­նում են դրա­կան թա­փով։ Դուք նշե­ցիք ո­րո­շա­կի դժվա­րութ­յուն­ներ։ Ա­յո, մենք տեղ­յակ ենք դրան­ցից բո­լո­րին։ Բայց գլխա­վորն այն է, որ այս փուլն ար­դեն անց­յա­լում է։ Ես կա­սեի, որ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը լիո­վին կար­գա­վոր­վել են»:

­Մոսկ­վա­յի մա­սին այս հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րը տա­րօ­րի­նակ են առն­վազն նրա­նով, որ դեռ միայն օ­րերս Բա­քուն բո­ղո­քի նո­տա հանձ­նեց ռու­սա­կան դես­պա­նին: Թե դրա շրջա­նակ­նե­րում ինչ կու­լո­ւա­րա­յին քննար­կում­ներ են ե­ղել, դժվար է ա­սել, բայց այդ ընդ­հա­նուր տո­նը ո­րո­շա­կի տպա­վո­րութ­յուն, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, ա­ռա­ջաց­նում է: Այս­պես, ըն­թաց­քը սա էր: Նախ, Ա­լիե­ւը հայ­տա­րա­րեց, թե պատ­րաստ­վում է Զե­լենս­կու հետ ռազ­մաարդ­յու­նա­բե­րա­կան հա­մա­լի­րը զար­գաց­նել: Ռուս­նե­րը ցու­ցադ­րա­բար ոչն­չաց­րին Օ­դե­սա­յի մեր­ձա­կայ­քում գտնվող Ադր­բե­ջա­նի պե­տա­կան նավ­թա­յին ըն­կե­րութ­յա­նը պատ­կա­նող բեն­զալ­ցա­կա­յա­նը, ո­րն ըն­կալ­վեց` որ­պես հաս­կա­նա­լի մե­սիջ. կա­րող են նաեւ շատ այլ բա­ներ ոչն­չաց­նել: Ա­հա այդ պատ­ճա­ռով էլ Բա­քուն սկսեց նո­տա­նե­րով խո­սել Մոսկ­վա­յի հետ, եւ երբ այն տպա­վո­րութ­յունն էր, որ ռուս­–ադր­բե­ջա­նա­կան հեր­թա­կան պայթ­յունն է սպաս­վում, պարզ­վեց, որ չէ, Ա­լիե­ւը Մոսկ­վա­յից ոչ միայն բո­ղոք­ներ չու­նի, այլ բո­լոր հար­ցե­րը հա­մա­րում է հարթ­ված: Սա հու­շում է մո­տա­վո­րա­պես նման սցե­նա­րի մա­սին. Բաք­վի նո­տան ստա­նա­լով, ռու­սա­կան կող­մը նաեւ փո­խան­ցել է նոր սրա­ցում­նե­րի դեպ­քում հնա­րա­վոր հե­տե­ւանք­նե­րի մա­սին իր պատ­կե­րա­ցում­նե­րը: Ու ե­րե­ւի այն­քան հա­մո­զիչ, որ ռուս­–ադր­բե­ջա­նա­կան բո­լոր հա­կա­սութ­յուն­ներն Ա­լիե­ւը ոչ միայն հա­մա­րեց լուծ­ված, այլ նաեւ հի­շեց, թե Եվ­րո­պան ինչ­պես է 2024թ.­–ին ի­րեն նե­ղաց­րել:

Ընդ ո­րում, սա կա­րե­լի է հա­մա­րել ըն­դա­մե­նը նրա կող­մից Մոսկ­վա­յին ուղղ­ված մե­սիջ, այլ ոչ թե վե­րին մա­կար­դակ­նե­րով պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յուն: Հաշ­վի առ­նե­լով, որ Ա­լիեւն ըն­դա­մե­նը լսել է ­լավ հա­րա­բե­րութ­յու­ննե­րի մա­սին «Պու­տի­նի հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րը», այլ ոչ թե խո­սել է նրա հետ ու կոնկ­րետ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յուն­ներ ձեռք բե­րել: Սա նույն­պես հե­տաքր­քիր է: Ե­թե Ռու­սաս­տա­նի հետ հա­րա­բե­րութ­յուն­ներն ի­րոք այդ­քան լավ են, սա­կայն Ա­լիեւն այդ մա­սին ան­գամ հե­ռա­խո­սազ­րույց չի ու­նե­ցել Պու­տի­նի հետ, դա նման­վում է նրան, որ ՌԴ նա­խա­գահն ադր­բե­ջան­ցի իր եր­բեմ­նի շատ մտե­րիմ ղե­կա­վա­րի հետ ու­ղիղ կա­պի դուրս չի գա­լիս: Ա­լիե­ւին դա մինչ այս կար­ծես թե այդ­քան էլ չէր մտա­հո­գում. նա շփվում էր տի­կին Ուր­սու­լա­յի հետ, Թ­րամ­փը դրվա­տան­քով էր ար­տա­հայտ­վում Հեյ­դա­րո­վի­չի հաս­ցեին: Բայց կար­ծես թե հի­մա­Պու­տի­նի հետ կա­պի բա­ցա­կա­յութ­յու­նը սկսել է նրան մտա­հո­գել. ա­մեն դեպ­քում, Ա­լիե­ւի խոս­քը, թե Պու­տի­նի քայ­լե­րի մա­սին տե­ղե­կա­նում է ըն­դա­մե­նը նրա հրա­պա­րա­կա­յին հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րից, նաեւ նման­վում է Կ­րեմ­լին ուղղ­ված մե­սի­ջի, թե կա­րո՞ղ եմ զան­գա­հա­րել, որ մեր բա­րե­լավ­ված լավ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի մա­սին խո­սենք, համ էլ տես­նո՞ւմ եք, եվ­րո­պա­նե­րի հետ ու­զում եմ կա­պերս կտրել:

ԻՆՉ ՃԱՆՃ ԿԾԵՑ ԱԼԻԵՎԻՆ

Ի­հար­կե, այս տար­բե­րա­կի դեպ­քում ո­րո­շա­կի հար­ցեր, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, մնում են: Այդ թվում` ադր­բե­ջա­նա­կան մեկ բեն­զալ­ցա­կա­յա­նի պայ­թե­ցու­մը բա­վա­րա՞ր պատ­ճառ էր, որ Ա­լիեւն առն­վազն ակ­նար­կի աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան շրջա­դար­ձի գնա­լու մա­սին, ե­թե ան­գամ դրան հա­ջոր­դել են Մոսկ­վա­յի նա­խազ­գու­շա­ցում­նե­րը` նման խա­ղե­րի վտան­գա­վո­րութ­յան մա­սին:

­Բայց մյուս կող­մից էլ, Մոսկ­վա­յի հա­մար ի­րա­վի­ճակն ի­րոք վտան­գա­վոր է: Ե­թե աշ­խա­տի ա­րեւմտ­յան տրա­մա­բա­նութ­յու­նը` Թուր­քիա­յից Հա­յաս­տանով  եւ Ադր­բե­ջա­նով Կենտ­րո­նա­կան Ա­սիա դուրս գա­լու սխե­մա­յի հետ կապ­ված, դա ստրա­տե­գիա­կան ի­մաս­տով Ռու­սաս­տա­նին առն­վազն եր­կու դա­րով հետ է տա­նում: Դա բա­վա­րա՞ր պատ­ճառ է, որ բա­ցի Ուկ­րաի­նա­յում ադր­բե­ջա­նա­կան բեն­զալ­ցա­կա­յան­նե­րին հար­վա­ծե­լուց, Մոսկ­վան ո­րո­շի հար­վա­ծել նաեւ, պայ­մա­նա­կա­նո­րեն ա­սած, հենց Ադր­բե­ջա­նում ադր­բե­ջա­նա­կան բեն­զալ­ցա­կա­յան­նե­րին. ե­թե չեն ու­զում հաս­նել նման ստրա­տե­գիա­կան պար­տութ­յան, այլ տար­բե­րակ պար­զա­պես չկա: Ա­լիեւն ինչ­–որ պահ կար­ծես թե սկսել էր դրան չհա­վա­տալ: Թե­րեւս ել­նե­լով նաեւ այն փաս­տից, թե ինչ­պես են ուկ­րաի­նա­կան ա­նօ­դա­չու­նե­րը հաս­նում Ռու­սաս­տա­նի խոր­քե­րը` մե­կը մյու­սի հե­տե­ւից խո­ցե­լով նավ­թա­վե­րամ­շակ­ման գոր­ծա­րաննե­րը: Այ­սինքն, ե­թե Հեյ­դա­րո­վի­չի պատ­կե­րաց­մամբ, Ռու­սաս­տա­նը չու­նի ան­գամ ինք­նա­պաշտ­պա­նութ­յան բա­վա­րար պո­տենց­իալ ու նաեւ չհա­մար­ձակ­վի ի­րա­վի­ճա­կը փո­խե­լու հա­մար դի­մել մի­ջու­կա­յին զեն­քի, ա­պա ին­չու ոչ, նա կա­րող է կենտ­րո­նա­նալ ա­րեւմտ­յան խա­ղե­րի վրա:

Այլ բան, ե­թե Ա­լիեւն այլ պատ­կե­րա­ցում­ներ ու­նե­նա: Այդ թվում, գնա­լով ա­ճող հար­ված­նե­րից, ո­րոնք Ռու­սաս­տանն այ­սօր սկսել է հասց­նել Ուկ­րաի­նա­յին: Ի­հար­կե, կան նաեւ ուկ­րաի­նա­կան հար­ված­նե­րը: Սա­կայն մեկ օ­րի­նակ. վեր­ջին եր­կու օ­րե­րին Մոսկ­վա­յի ուղ­ղութ­յամբ, հա­մա­ձայն ինչ­պես ռու­սա­կան, այն­պես էլ ուկ­րաի­նա­կան աղբ­յուր­նե­րի, օ­րա­կան ար­ձակ­վել է մոտ 400–450 ա­նօ­դա­չու: Մոսկ­վա­յի տա­րած­քում ո­րե­ւէ պայթ­յուն չի ար­ձա­նագր­վել: Այ­սինքն, ռու­սա­կան ՀՕՊ­–ը սկսում է ա­դապ­տաց­վել ի­րա­վի­ճա­կին, ու մյուս կող­մից էլ իր դերն է խա­ղում ուկ­րաի­նա­կան ա­նօ­դա­չու­նե­րի ար­տադ­րութ­յան կենտ­րոն­նե­րին հասց­վող հար­ված­նե­րը: Ծանր հար­ված­նե­րի տակ են նաեւ ուկ­րաի­նա­կան նա­վա­հան­գիստ­նե­րը, ո­րոնք, ինչ­պես ուկ­րաի­նա­կան աղբ­յուր­ներն են պնդում, կա­րող են հայտն­վել լիա­կա­տար ան­գոր­ծու­նա­կութ­յան վի­ճա­կում: Ու այս­պես շա­րու­նակ, եւ այս ամ­բող­ջա­կան պատ­կե­րը խո­սում է նման ի­րա­վի­ճա­կի մա­սին: Ուկ­րաի­նա­կան կող­մը հա­վա­քել է իր բո­լոր հնա­րա­վո­րութ­յուն­նե­րը ու մի վեր­ջին հար­ձա­կում է ի­րա­կա­նաց­նում Ռու­սաս­տա­նին տա­պա­լե­լու հա­մար: Ե­թե ոչ ռազ­մա­կան ի­մաս­տով, այլ գո­նե ներ­քին ցնցում­նե­րի: Ու ի՞նչ է լի­նե­լու, ե­թե այդ փոր­ձը ձա­խող­վի. թե­րեւս, Ա­լիե­ւը հենց այդ մա­սին էլ մտա­ծում է` հաս­կա­նա­լով, որ պետք չէ Մոսկ­վա­յի հետ ծայ­րա­հեղ թշնա­մութ­յան դաշտ մտնել:

ԵՄ–Ն ՆՈՐԻՑ ԽԱՂԱՐԿՈՒՄ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆՅԱՆ ԽԱՂԱՔԱՐՏԸ

Իսկ ա­հա Հա­յաս­տա­նում պատ­կերն այլ է: Այն կոշտ հա­կա­ռու­սա­կան քայ­լե­րը, ո­րոնք Նի­կոլն ի­րա­կա­նաց­րեց ընտ­րութ­յուն­նե­րի ֆո­նին, հի­մա դար­ձել է ծայ­րա­հեղ դժվար մար­սե­լի: Այ­սինքն, ինչ­–որ պա­հի սկսեց բո­լոր հաշ­վարկ­նե­րը կա­պել Եվ­րո­պա­յի ու Թ­րամ­փի հետ, ո­րոնք այդ­պես էլ չեն տա­լիս հար­ցի պա­տաս­խա­նը, թե ի՞նչ է լի­նե­լու, ե­թե Ռու­սաս­տա­նը դի­մա­նա ուկ­րաինա­–եվ­րո­պա­կան այս վեր­ջին փոր­ձին:

­Վի­ճա­կը շտկե­լու մի վեր­ջին փորձ էր Մի­շուս­տի­նի հետ Փա­շին­յա­նի հան­դի­պու­մը: Սա­կայն ակն­հայտ է, որ Եվ­րո­պան փոր­ձում է խա­ղի կա­ռա­վա­րու­մը ձեռ­քից բաց չթող­նել: Հա­մե­նայն­դեպս նա­խօ­րեին Կա­յա Կա­լլա­սի հնչեց­րած հայ­տա­րա­րութ­յու­նը հենց այդ ժան­րից էր: Այս­պես, Եվ­րո­պա­յի գլխա­վոր դի­վա­նա­գե­տի խոս­քով` Բր­յու­սե­լում կհաս­տատ­վի Հա­յաս­տա­նի հա­մար ԵՄ նոր ա­ռա­քե­լութ­յան ստեղ­ծու­մը՝ «Հիբ­րի­դա­յին սպառ­նա­լիք­նե­րի եւ­ ար­տա­սահ­ման­յան տե­ղե­կատ­վութ­յան մա­նի­պուլ­յա­ցիա­յի ու մի­ջամ­տութ­յան դեմ, ո­րոնց նրանք ի­րա­կա­նում բախ­վում են»: Հաս­կա­նա­լի է, խոս­քը Ռու­սաս­տա­նի դեմ­ ուղղ­ված հեր­թա­կան գոր­ծո­ղութ­յան մա­սին է, եւ ե­թե Նի­կո­լը ո­րո­շի շա­րու­նա­կել այս տրա­մա­բա­նութ­յամբ, ա­պա դա միան­շա­նակ ա­ռա­ջաց­նե­լու է Մոսկ­վա­յի հետ բա­խու­մա­յին եւս մեկ հար­թակ:

­Թեեւ մյուս կող­մից էլ Զա­խա­րո­վա­յի հայ­տա­րա­րութ­յու­նը, թե մենք շատ ենք սի­րում հայ ժո­ղովր­դին, թե­րեւս նույն­քան հստակ մե­սիջ էր նաեւ Փա­շին­յա­նի հա­մար. այս­պես թե այն­պես, Ռու­սաս­տանն ու Հա­յաս­տանն այն քա­նա­կի եւ այն խո­րութ­յան կա­պե­րով են կապ­ված, որ եվ­րո­պա­կան այդ խա­ղե­րը եր­կա­րա­ժամ­կետ հատ­վա­ծում հա­զիվ թե աշ­խա­տեն:

­Մի խոս­քով, պետք է հի­շեց­նենք քան­իցս աս­վա­ծը. այն աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան դեմ­քը, ո­րը կստա­նա Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սը, այս պա­հին լուծ­վում է ուկ­րաի­նա­կան պա­տե­րազ­մում: Կախ­ված պա­տե­րազ­մի ել­քից, մեզ մոտ էլ լու­ծում­նե­րը լի­նե­լու են նույ­նիսկ մե­խա­նի­կո­րեն: Ա­լիե­ւը վկա:

Տե´ս նաեւ https://t.me/iravunk/69681 

Բաժանորդագրվե՛ք https://t.me/iravunk

Հետևեք մեզ նաև տելեգրամում՝

Ներբեռնեք Iravunk հավելվածը և եղեք միշտ տեղեկացված՝