Ինչու էր եկել տիկին Ուրսուլան

Այս­պի­սով, կա­յա­ցավ Ֆոն դեր Լա­յե­նի հա­րավ­կով­կաս­յան շրջայ­ցը: Սկս­վեց Բաք­վից, որ­տե­ղից էլ ե­րեկ Եվ­րա­հանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­գա­հը ժա­մա­նեց Հա­յաս­տան:

ԵՄ—Ի ՃՈԽ ԽՈՍՏՈՒՄՆԵՐԸ

­Պաշ­տո­նա­կան ի­մաս­տով թե ինչ նպա­տակ­ներ են դրված այս այ­ցի հիմ­քում, ան­գամ կռա­հել պետք չէ. ա­մեն ինչ ներ­կա­յաց­վում է միան­գա­մայն բաց տեքս­տով: Դեռ Բաք­վում տի­կին Ուր­սու­լան ի ցույց դրեց Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սի նկատ­մամբ Եվ­րո­պա­կան միութ­յան ա­ճող ռազ­մա­վա­րա­կան հե­տաքրք­րութ­յան աճը` կապ­ված հիմ­նա­կա­նում է­ներ­գե­տի­կա­յի, կո­մու­նի­կա­ցիա­նե­րի հետ եւ այլն: Ֆոն դեր Լա­յե­նը Ադր­բե­ջա­նին ան­վա­նեց ԵՄ-ի «ա­ռանց­քա­յին գոր­ծըն­կեր»՝ ընդգ­ծե­լով, թե Բա­քուն ինչ կա­րե­ւո­րա­գույն տեղ ու­նի Եվ­րո­պա­յի է­ներ­գե­տիկ անվ­տան­գութ­յան ա­պա­հով­ման գոր­ծում, հատ­կա­պես աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան ներ­կա ան­կա­յու­նութ­յան ֆո­նին: «Վեր­ջին տա­րի­նե­րին Ադր­բե­ջանն ա­պա­ցու­ցել է, որ Եվ­րո­պա­կան միութ­յան հու­սա­լի եւ վս­տա­հե­լի է­ներ­գե­տիկ գոր­ծըն­կեր է։ Մենք չենք մո­ռա­ցել, որ այն պա­հին, երբ Ռու­սաս­տա­նը է­ներ­գե­տի­կան օգ­տա­գոր­ծում էր որ­պես զենք Եվ­րո­պա­յի դեմ, Ադր­բե­ջա­նը ա­ռաջ ե­կավ։ Հա­րա­վա­յին գա­զա­յին մի­ջանցքն իս­կա­պես ամ­րապն­դեց Եվ­րո­պա­յի է­ներ­գե­տիկ անվ­տան­գութ­յու­նը եւ դար­ձավ հա­ջո­ղութ­յան բա­ցա­ռիկ պատ­մութ­յուն»,– հայ­տա­րա­րել է նա։ Նույն ո­ճի մեջ էր նաեւ Ա­լիե­ւը, թե. «Այժմ մենք ու­նենք հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի շատ ակ­տիվ փուլ Եվ­րո­պա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի եւ Ադր­բե­ջա­նի միջեւ։ Սա ան­նա­խա­դեպ դի­նա­մի­կա է, որն ար­տա­ցո­լում է բո­լոր կող­մե­րի ընդ­հա­նուր ձգտու­մը՝ ընդ­լայ­նե­լու հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յունն ու ամ­րապն­դե­լու գոր­ծըն­կե­րութ­յու­նը»: Խոս­քը նախ է­ներ­գա­կիր­նե­րի ար­տա­հան­ման մա­սին է, եւ ըստ Հեյ­դա­րո­վի­չի. «Այ­սօր մեր գա­զի ար­տա­հան­ման կե­սը բա­ժին է ընկ­նում Եվ­րո­պա­կան միութ­յան երկր­նե­րին»: Ու հի­մա էլ պետք է ակ­տի­վաց­նել տրանս­պոր­տա­յին կա­պակց­վա­ծութ­յան հար­ցը:

Ինչ վե­րա­բե­րում է Հա­յաս­տա­նին, ա­պա այս­տեղ, թե­րեւս, տի­կին Ուր­սու­լան նաեւ այլ նպա­տակ ու­ներ: Այն է` նախ ցույց տալ, որ կանգ­նած է Փա­շին­յա­նի թի­կուն­քին, թեեւ դրա համար նա ստիպ­ված ե­ղավ հնչեց­նել, մեղմ ա­սած, դե­մոկ­րա­տիա­յին ոչ հա­րիր մտքեր: Այդ թվում, թե Նի­կոլի «հաղ­թա­նա­կը» նշա­նա­կում է, որ. «Թավշ­յա հե­ղա­փո­խութ­յան ո­գին կեն­դա­նի է եւ բար­գա­վա­ճում է»: Այն դեպ­քում, երբ 2018թ.­–ին Նի­կոլն ու­ներ ան­վի­ճե­լի բա­ցար­ձակ մե­ծա­մաս­նութ­յուն, բայց հի­մա հա­զիվ է հա­վա­քել ընտ­րող­նե­րի քվե­նե­րի 1/3–ը, չի կա­րո­ղա­ցել ան­գամ անց­նել քվեար­կութ­յան մաս­նա­կից­նե­րի 50 տո­կո­սի շե­մը, «բար­գա­վա­ճում» տեր­մի­նը հաս­տատ աբ­սուր­դի ժան­րից է:

Այդ­պի­սով, ցույց տա­լով, որ Նի­կո­լի թի­կուն­քին է կանգ­նած, տի­կին Ուր­սու­լան ան­ցավ բուն մտքին: Թե պատ­րաստ­վում է կով­կաս­յան տա­րա­ծաշր­ջա­նում ներդ­նել մոտ 2 մի­լիարդ, ո­րը, դա­տե­լով նրա խոս­քից, մաս­նա­վո­րա­պես Հա­յաս­տա­նում պետք է ծա­ռա­յի կո­մու­նի­կա­ցիոն խնդիր­նե­րին: Կարճ ա­սած` «Զան­գե­զու­րի մի­ջանց­քին» եւ հա­րա­կից մյուս կա­պու­ղի­նե­րին:

­Միա­ժա­մա­նակ տի­կին Ուր­սու­լան նաեւ տա­րաբ­նույթ խոս­տում­ներ տվեց` դե­պի Եվ­րո­պա հա­յաս­տան­յան ապ­րանք­նե­րի ար­տա­հա­նումն ա­պա­հո­վե­լու մա­սով: Ընդ ո­րում, հա­տուկ ընդգ­ծե­լով, որ խոսքն այն ապ­րանք­նե­րի մա­սին է, ո­րոնք ա­ռաջ գնում էին դե­պի ռու­սա­կան շու­կա:

Արդ­յուն­քում, ստա­նում ենք նման ի­րո­ղութ­յուն: Ակն­հայ­տո­րեն ԵՄ–ն այս փու­լում փոր­ձում է ակ­տի­վաց­նել Ադր­բե­ջան–­Հա­յաս­տան–­Թուր­քիա ա­ռանց­քը: Ընդ ո­րում, շա­րու­նա­կե­լով տա­րաբ­նույթ խոս­տում­նե­րով Նի­կո­լին հետ քա­շել խնդիր­նե­րից, ո­րոնք աչ­քի ա­ռաջ ձե­ւա­վոր­վում եւ խո­րա­նում են ռու­սա­կան ուղ­ղութ­յամբ: Եվ այն, որ զու­գա­հե­ռա­բար ԵՄ ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նութ­յան ղե­կա­վար Կա­յա Կա­լլա­սը, ընդ­լայն­ման հար­ցե­րով հանձ­նա­կա­տար Մար­տա Կո­սը եւ ներ­քին գոր­ծե­րի ու միգ­րա­ցիա­յի հար­ցե­րով հանձ­նա­կա­տար Մագ­նուս Բ­րուն­նե­րը Ան­կա­րա­յում բա­նակ­ցութ­յուն­ներ են վա­րել Թուր­քիա­յի նա­խա­գահ Ռե­ջեփ Թա­յիփ Էր­դո­ղա­նի եւ­ արտ­գործ­նա­խա­րար Հա­քան Ֆի­դա­նի հետ, այն պարզ ազ­դակն է, որ ԵՄ–ն այս ամ­բող­ջա­կան գոր­ծըն­թա­ցը տես­նում է Ան­կա­րա­յի վե­րահս­կո­ղութ­յան ներ­քո:

­Թե սա ինչ է տա­լիս Հա­յաս­տա­նին, կա­րե­լի է պատ­կե­րա­ցում կազ­մել մո­տա­վո­րա­պես նման ար­դեն ան­գամ չթաքց­վող հե­ռան­կա­րով: Ե­թե այդ ծրա­գի­րը հա­ջող­վի, Հա­յաս­տա­նի ա­ռաջ լիո­վին փակ­վե­լու է ռու­սա­կան ուղ­ղութ­յու­նը: Մեզ հա­մար հիմ­նա­կան ուղ­ղութ­յուն է դառ­նա­լու Ադր­բեջ­ան–­Թուր­քիա ա­ռանց­քը, ո­րը տա­նե­լու է Ան­կա­րա­յի լիա­կա­տար հե­գե­մո­նիա­յի: Ընդ ո­րում, ան­կախ այն բա­նից, թե Հա­յաս­տա­նի ա­ռաջ եվ­րո­պա­կան շու­կան կբաց­վի, թե` ոչ: Այն ի­մաս­տով, որ այդ շու­կա­յի բա­նա­լին միշտ մնում է Ան­կա­րա­յի ձեռ­քին, այ­սինքն, ցան­կա­ցած պա­հի այն կա­րող է փակ­վել` քա­ղա­քա­կան նպա­տա­կա­հար­մա­րութ­յու­նից ել­նե­լով:

Մ­նում է նաեւ ի­րա­նա­կան ուղ­ղութ­յու­նը: Բայց ե­թե Թուր­քիան մեր հատ­վա­ծում կա­րո­ղա­նա վերց­նել հե­գե­մո­նիկ դիրք, ա­պա ի­րա­նա­կան ուղ­ղութ­յու­նը եւս մեզ ա­ռանձ­նա­պես բան չի տա­լու:

­Կարճ ա­սած, այն մե­խա­նիզ­մը, որն Ար­ցախն Ադր­բե­ջա­նին տա­լուց ի վեր կա­մաց–­կա­մաց պտույ­տի մեջ էր դրվում, հի­մա, երբ Նի­կո­լը նո­րից վերց­րեց վար­չա­պե­տի ա­թո­ռը, ողջ թա­փով են փոր­ձում աշ­խա­տեց­նել: Ու, նման է, հնա­րա­վո­րինս ա­րագ, քա­նի դեռ ի­րա­վի­ճա­կա­յին նոր փո­փո­խութ­յուն­ներ չեն ա­ռա­ջա­ցել:

ԻՍԿ Ի՞ՆՉ ԿԱՍԻ ԹՐԱՄՓԸ

­Սա­կայն, չնա­յած տի­կին Ուր­սու­լա­յի այդ ո­գե­ւոր­ված հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րին եւ «Զան­գե­զու­րի մի­ջանց­քը» Հա­յաս­տա­նին նման չքնաղ «փա­թե­թա­վոր­մամբ» մա­տու­ցե­լու փոր­ձե­րին, հար­ցե­րի պա­կաս, մեկ է, չկա:

Ա­ռա­ջի­նը. այն «մի­ջանց­քը», որի ի­մա­սին խո­սում է եվ­րո­պա­ցի տի­կի­նը, տես­նես ինչ­քա­նո՞վ է հա­մա­հունչ այդ նույն ու­ղու մյուս տար­բե­րա­կին` «Թ­րամ­փի մի­ջանց­քին»: Նույն կո­մու­նի­կա­ցիոն գծերն են, սա­կայն ան­վան­ման նման տար­բե­րութ­յու­նը նաեւ էութ­յան տար­բե­րութ­յուն է են­թադ­րում: Այ­սինքն, այդ գծե­րը Փա­շին­յանն ար­դեն ստո­րագ­րութ­յամբ խոս­տա­ցել է ԱՄՆ­–ին: Եվ այդ մո­դե­լը են­թադ­րում է, որ այդ գծի վրա լի­նե­լու է ա­մե­րիկ­յան վե­րահս­կո­ղութ­յուն: Ըստ այդմ, ա­մե­րիկ­յան աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան վե­րահս­կո­ղութ­յուն նաեւ, խո­շոր ի­մաս­տով, Հա­յաս­տան–ադր­բե­ջա­նա­կան ուղ­ղութ­յամբ. ոչ մի թուր­քա­կան հե­գե­մո­նիա: Իսկ Թուր­քիա­յին մնում է ըն­դա­մե­նը տեխ­նի­կա­կան ֆուկ­ցիա­ներ, այ­սինքն, ԱՄՆ­–ի վե­րահս­կող գծերն ըն­դա­մե­նը Թուր­քիա­յի տա­րած­քով պետք է գնան Ա­րեւ­մուտք: Ու­րեմն, ԱՄՆ–ն կհա­մա­ձայն­վի իր վե­րահս­կո­ղութ­յու­նը հանձ­նել ԵՄ­–ին, այն է` Թուր­քիա­յին: Մի­գու­ցե, ե­թե այն­տեղ գլո­բա­լիստ­նե­րը նո­րից վերց­նեն իշ­խա­նութ­յու­նը: Բայց հի­մա Թ­րամփն է, եւ պա­տա­հա­կան չէ, որ նա դեռ մին­չեւ ընտ­րութ­յուն­նե­րը շտա­պեց Նի­կո­լից գրա­վոր փաս­տա­թուղթ վերց­նել: Ու հի­մա թե ինչ­պես է տի­կին Ուր­սու­լան պատ­րաստ­վում այդ խա­ղի մեջ խառն­վել, ինչ հիմ­քով է ու­զում ներդ­րում­ներ ա­նել կո­մու­նի­կա­ցիա­նե­րի ուղ­ղութ­յամբ, մեծ հար­ցա­կան­ներ կան:

Ս­րան զու­գա­հեռ, կա նաեւ Ի­րա­նի հետ կապ­ված խնդի­րը: Թեհ­րա­նը քա­նիցս հստակ հայ­տա­րա­րել է` ոչ մի ա­րեւմտ­յան կո­մու­նի­կա­ցիա այս­տե­ղով չպետք է անց­նի: Եվ այն, որ սրան զու­գա­հեռ ակ­տի­վաց­նում է նաեւ Հա­յաս­տա­նով «Հ­յու­սիս–­Հա­րավ» տրա­մա­բա­նութ­յան շրջա­նակ­նե­րում կա­ռուցվող մայ­րու­ղու շի­նա­րա­րութ­յու­նը, դրա հեր­թա­կան ազ­դակն է:

­Բայց, ի­հար­կե, ա­մե­նա­մեծ խնդի­րը, ո­րը կա Հա­յաս­տա­նով անց­նե­լիք «Ա­րե­ւելք–Ա­րեւ­մուտք» ա­ռանց­քի հետ կապ­ված, ան­կախ այն բա­նից, թե ով է այն վե­րահս­կե­լու, ԱՄՆ–ն, թե` Թուր­քիա–ԵՄ ուղ­ղութ­յու­նը, մնում է հին հար­ցը` իսկ ո՞ւր է այդ գի­ծը գնա­լու Ադր­բե­ջա­նից հե­տո:

­Բաք­վում ինչ­պես Ա­լիե­ւը, այն­պես էլ տի­կին Ուր­սու­լան թեեւ մեծ դրվա­տան­քով խո­սե­ցին ԵՄ ադր­բե­ջա­նա­կան գազ հասց­նե­լու ծրագ­րե­րի մա­սին, սա­կայն մեկ բան, որ­պես կա­նոն, չեն ընդգ­ծում. խոս­քը հա­մե­մա­տա­բար շատ փոքր ծա­վալ­նե­րի մա­սին է: Ադր­բե­ջա­նի ար­տա­հան­ման պո­տենց­իա­լը մնում է տա­րե­կան 10 մի­լիարդ խմ–ի կար­գի, եւ դրա միայն կեսն է հաս­նում Եվ­րո­պա. ԵՄ­–ի հա­մար չնչին ծա­վալ: Ե­թե ան­գամ Ա­լիեւն ինչ­–որ հրաշ­քով կրկնա­պատ­կի այդ ծա­վա­լը, ա­սենք նաեւ Հա­յաս­տա­նով նոր գա­զա­տար կա­ռու­ցե­լով, է­լի ինչ­–որ ցնցող ծա­վալ­ներ չեն ստաց­վում: Շատ մեծ քա­նակ­նե­րով գազ Ադր­բե­ջա­նը պար­զա­պես չու­նի: Այ­սինքն, հայտ­նի բան է, որ հիմ­նա­կան նպա­տա­կը Կենտ­րո­նա­կան Ա­սիա դուրս գալն է, ո­րի հա­մար պետք է հա­տեն Կաս­պից ծո­վը: Ու հենց դա է, որ ինչ­պես է­ներ­գա­կիր­նե­րի, այն­պես էլ, առ­հա­սա­րակ, բեռ­նա­փո­խադ­րում­նե­րի մա­սով ա­նե­լը գո­նե ներ­կա ի­րա­վի­ճա­կում հնա­րա­վոր չէ. Կաս­պից ծո­վի ի­րա­վա­կան մե­խա­նիզմ­նե­րը թույլ չեն տա­լիս, եւ Ռու­սաս­տանն ու Ի­րանն էլ ու­նեն այդ մե­խա­նիզմ­նե­րի գոր­ծու­նեութ­յունն ա­պա­հո­վե­լու լիար­ժեք ռազ­մա­կան պո­տենց­իա­լը: Վերջ, հար­ցը փակ է. Ադր­բե­ջա­նից այն կողմ ո­րե­ւէ կո­մու­նի­կա­ցիա անց­նել չի կա­րող: Ե­թե ռազ­մա­կան ի­րո­ղութ­յու­ններ փոխ­վեն, այ­սինքն, Ռու­սաս­տա­նը կամ Ի­րա­նը ոչն­չա­նան, հնա­րա­վոր կլի­նի: Ներ­կա ի­րո­ղութ­յու­նն­երի պա­րա­գա­յում Ադր­բե­ջա­նը վեր­ջին կան­գառն է:

ՄՈՍԿՎԱՅԻՑ ՊԵՏՔ Է ՆՈՐ ՀԱՐՎԱԾՆԵՐ ՍՊԱՍԵԼ

Մ­յուս կող­մից էլ, դեռ վերջ­նա­կա­նա­պես հստակ չէ, թե Հա­յաս­տա­նում ինչ­պես են եվ­րո­պա­կան այդ բո­լոր ծրագ­րե­րը կյան­քի կո­չե­լու, սա­կայն ռու­սա­կան ար­գելք­նե­րից վնաս­նե­րը գա­լիս են հենց հի­մա:

­Ռու­սաս­տանն այս ըն­թաց­քում, ի­հար­կե, մի շարք կո­պիտ քա­ղա­քա­կան սխալ­ներ թույլ տվել է, սկսած այն պա­հից, երբ չկանգ­նեց­րեց Ար­ցա­խում Ա­լիե­ւի հար­ձա­կու­մը, վեր­ջաց­րած այս վեր­ջին ընտ­րութ­յուն­նե­րով: Բայց այդ ա­մե­նով հան­դերձ` այն պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րը, ո­րոնք հա­յաս­տան­յան ուղ­ղութ­յամբ կի­րառ­վում են եւ դեռ կա­րող են կի­րառ­վել, քա­ղա­քա­կան եւս մեկ սխալ լի­նե­լով հան­դերձ, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, ծանր քայ­լեր են, ո­րոնք Նի­կո­լը, ան­կախ տի­կին Ուր­սու­լա­յի խոս­տում­նե­րից, չի կա­րող շրջան­ցել:

Ա­մեն դեպ­քում, պա­տա­հա­կան չէր, որ Եվ­րա­հանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­գա­հի այս այ­ցի շե­մին Փա­շին­յա­նը կա­րո­ղա­ցավ կա­պի դուրս գալ ՌԴ վար­չա­պետ Մի­շուս­տի­նի հետ: «Չար լե­զու­նե­րը» շշնջում են, որ այդ զրույ­ցում փոր­ձել է ա­ռաջ տա­նել այն միտ­քը, թե, տե­սեք, Ուր­սու­լան կգա եւ Ռու­սաս­տա­նի ար­գե­լա­փա­կման այդ բո­լոր ապ­րանք­նե­րը ԵՄ ար­տա­հա­նե­լու «դաբ­րո» կտա: Բայց նաեւ, որ Մոսկ­վա­յում եւս լավ հաս­կա­նում են, թե նման խոս­տում­ներն ի­րա­կա­նում ինչ ար­ժեք ու­նեն, եւ Հա­յաս­տա­նին ինչ կար­գի մի­ջոց­ներ եւ ժա­մա­նակ է պետք` ԵՄ­–ում սպառ­ման են­թա­կա ապ­րանք ար­տադ­րե­լու հա­մար, ինչ էլ որ Ուր­սու­լան իր ա­նու­նից խոս­տա­նա` Ռու­սաս­տա­նին հար­ված հասց­նե­լու հա­մար: Ու արդ­յուն­քում ստաց­վում է, որ ե­թե Նի­կո­լը դեռ նման խա­ղե­րի մի­ջո­ցով փոր­ձում է Մոսկ­վա­յին ան­հանգս­տաց­նող մե­սիջ­ներ հղել, դրանք մի կող­մից խո­սում են հենց հա­յաս­տան­յան իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի ան­հանգս­տութ­յուն­նե­րի մա­սին: Երկ­րոր­դը, այդ մե­սիջ­նե­րը պար­զա­պես Մոսկ­վա­յում ան­տես­վում են: Կարճ ա­սած, խա­ղը չստաց­վեց, եւ հի­մա մնում է սպա­սել, թե այդ ինչ­պե՞ս է տի­կին Ուր­սու­լան Հա­յաս­տա­նի ապ­րանք­նե­րի ա­ռաջ բա­ցե­լու եվ­րո­պա­կան շու­կա­նե­րը, ո­րի հետ կապ­ված, ընդգ­ծենք, չու­նի եվ­րո­պա­կան պե­տութ­յուն­նե­րի հա­մա­ձայ­նութ­յու­նը:

Բաժանորդագրվե՛ք https://t.me/iravunk

Հետևեք մեզ նաև տելեգրամում՝

Ներբեռնեք Iravunk հավելվածը և եղեք միշտ տեղեկացված՝