Թրամփն իրանի հետ համաձայնության համար պատրաստ է հրաժարվե՞լ Նեթանյահուից

­Վեր­ջին շա­բաթ­նե­րին Ի­րա­նի շուրջ ի­րա­վի­ճա­կը, հա­մե­նայն­դեպս հրա­պա­րա­կա­յին հար­թութ­յու­նում, ան­ցել է «ստան­դարտ ռե­ժի­մի»: Գի­շե­րա­յին ժա­մե­րին մի «փոք­րիկ» փոխհր­թի­ռա­կո­ծութ­յուն է: Ա­ռա­վոտ­յան զայ­րա­ցած Թ­րամ­փը «շան լափ է թա­փում» ի­րան­ցի­նե­րի գլխին: Հե­տո ճա­շում է, հանգս­տա­նում, եւ ի­րան­ցի­ներն ար­դեն դառ­նում են «լավ տղա­ներ»: Ե­րե­կո­յան մոտ էլ մի քա­նի հայ­տա­րա­րութ­յուն է ար­վում շատ լավ բա­նակ­ցութ­յուն­նե­րի եւ ուր որ է` հա­մա­ձայ­նա­գիր ստո­րագ­րե­լու մա­սին: Գի­շե­րը նո­րից մեկ­–եր­կու «թե­թեւ» հար­ված, եւ այս­պես շա­րու­նակ:

ԱՄՆ–ԻՆ ԱՎԵԼԻ ՇԱՏ, ՔԱՆ ԻՐԱՆԻՆ Է ՊԵՏՔ ՊԱՏԵՐԱԶՄԸ ԿԱՆԳՆԵՑՆԵԼ

 Սա հրա­պա­րա­կա­յին դաշ­տում: Իսկ ի­րա­կա­նում գնա­լով ա­վե­լի տե­սա­նե­լի է դառ­նում, որ խոր­քա­յին մա­կար­դակ­նե­րում ակ­տիվ բա­նակ­ցութ­յուն­ներ ըն­թա­նում են: Ընդ ո­րում` բազ­մա­վեկ­տոր, տար­բեր ուղղ­վա­ծութ­յուն­նե­րով, գրե­թե ան­տե­սա­նե­լի տա­րաբ­նույթ միջ­նորդ­նե­րի ներգ­րավ­մամբ: Եվ այն, որ ար­դեն Ի­րանն է սկսել խո­սել հա­մա­ձայ­նագ­րի գրե­թե վերջ­նա­կան տար­բե­րա­կի մա­սին, դա ար­դեն լուրջ է: Թե կոնկ­րետ ինչ են պայ­մա­նա­վոր­վում, ինչ դե­տալ­ներ են ներգ­րավ­ված պայ­մա­նագ­րում, են­թադ­րութ­յու­ննե­րի պա­կաս չկա, ընդ ո­րում, քիչ չեն նաեւ դի­տա­վոր­յալ ֆեյ­քե­րը: Բայց մեկ բան կա­րե­լի է հաս­տատ հա­մա­րել. ո՛չ ԱՄՆ–ն եւ ո՛չ էլ Ի­րա­նը պա­տե­րազ­մը վերսկ­սե­լու ցան­կութ­յուն չու­նեն, ա­սենք ա­մե­րիկ­յան կող­մի մոտ ընդգծ­ված է դառ­նում ցան­կութ­յու­նից բա­ցի նաեւ հնա­րա­վո­րութ­յան պա­կա­սը: Մի շարք լուրջ աղբ­յուր­ներ հայտ­նե­ցին այն ռազմա­կան ծախ­սե­րի մա­սին, ո­րոնք ի­րա­կա­նաց­րել է Վա­շինգ­տո­նը: Ընդ ո­րում, այս­տեղ խնդի­րը միայն փո­ղը չէ. կան տար­բեր տեխ­նո­լո­գիա­կան զի­նա­տե­սակ­ներ, ո­րոնք ա­մե­րիկ­յան բա­նա­կի հար­վա­ծա­յին հզո­րութ­յան հիմքն են կազ­մում, եւ այն­պես չէ, որ մի քիչ շատ փող ծախ­սե­լով, հնա­րա­վոր է դրանց ար­տադ­րութ­յան ծա­վալ­նե­րը բազ­մա­պատ­կել: Արդ­յուն­քում, ներ­կա տեմ­պե­րով տար­բեր նման զի­նա­տե­սակ­նե­րի հա­մար նա­խա­պա­տե­րազմ­յան մա­կար­դա­կը վե­րա­կանգ­նե­լը տա­րի­ներ է պա­հան­ջում: Ի­հար­կե, ԱՄՆ­–ի կար­գի եր­կի­րը կա­րող է նաեւ մտա­ծել ար­տադ­րա­կան հզո­րութ­յուն­նե­րի աս­տի­ճա­նա­կան մե­ծացման մա­սին: Բայց այս­տեղ էլ խնդիր կա. բա որ վա­ղը–մ­յուս օրն այդ թան­կար­ժեք զի­նա­տե­սակ­նե­րի կա­րիքն այ­լեւս չե­ղավ, ի՞նչ են ա­նե­լու մեծ ծա­վալ­նե­րի հետ, հո այդ­քան փո­ղը ջու­րը չե՞ն լցնե­լու: Արդ­յուն­քում, ե­թե նոր­ից մեկ­–եր­կու ա­միս ԱՄՆ–ն Ի­րա­նի դեմ կռվի նախ­կին տեմ­պե­րով, պա­հեստ­նե­րը պար­զա­պես կդա­տարկ­վեն, այն է` մի քա­նի տա­րի ա­մե­րիկ­յան բա­նա­կը կու­նե­նա մար­տու­նա­կութ­յան խնդիր: Ու դա գործ­նա­կա­նում միան­շա­նակ է, քա­նի որ ան­գամ ա­մե­րի­կա­ցի­ներն են խոս­տո­վա­նում, որ Ի­րա­նը դեռ շատ լուրջ ռազ­մա­կան պո­տենց­իալ է պահ­պա­նել: Նաեւ տասն­յակ ստոր­գետն­յա զի­նա­պա­հեստ­ներ, ո­րոնց մուտ­քերն ա­մե­րի­կա­ցի­ներն իս­րա­յել­ցի­նե­րի հետ հի­շա­տակ­ված թան­կար­ժեք ռազ­մամ­թեր­քով հար­վա­ծել եւ փա­կել էին, հի­մա ի­րան­ցի­նե­րը բա­ցում են սո­վո­րա­կան շին­տեխ­նի­կա­յով եւ շարք վե­րա­դարձ­նում անվ­նաս մնա­ցած հրթիռ­նե­րը:

Ե­թե սրան ա­վե­լացնում ենք այն ներ­քին եւ ար­տա­քին խնդիր­նե­րը, ո­րոնք Թ­րամփն այս պա­տե­րազ­մի պատ­ճա­ռով ու­նի, ո­րը հասց­րել է վար­կա­նի­շի ծայ­րա­հեղ ան­կման, ա­պա դա եւս շատ լուրջ փաս­տարկ է, որ պա­տե­րազ­մի վերսկ­սու­մը մնում է ան­ցան­կա­լի:

Ինչ վե­րա­բե­րում է Ի­րա­նին, ա­պա չնա­յած այն բա­նին, որ Թեհ­րա­նը կա­րո­ղա­ցավ դի­մա­կա­յել ինչ­պես պա­տե­րազ­մին, այն­պես էլ` ներ­քին հե­ղաշրջ­ման փոր­ձե­րին, սա­կայն ու­նի լուրջ կո­րուստ­ներ, ո­րոնք նոր պա­տե­րազ­մի դեպ­քում բազ­մա­պատկ­վե­լու են: Ըս­տ այդմ, ե­թե հնա­րա­վոր է հա­մե­մա­տա­բար ըն­դու­նե­լի պայ­ման­նե­րով լե­զու գտնել Թ­րամ­փի հետ, ա­պա ինչ կա որ, ներ­կա դիր­քե­րը, ո­րոնք նկա­տե­լիո­րեն բարձր են նա­խա­պա­տե­րազմ­յան մա­կար­դա­կից, Թեհ­րանն ու­րախ կլի­ներ պա­հել բա­նակ­ցա­յին ճա­նա­պար­հով:

­Կարճ ա­սած, կող­մե­րի հա­մար խա­ղա­ղութ­յան հաս­նելն ի­րոք այս պա­հին լա­վա­գույն տար­բե­րակն է, եւ ըստ այդմ էլ խո­սակ­ցութ­յուն­նե­րը, որ բա­նակ­ցութ­յուն­նե­րը հա­սել են եզ­րա­փա­կիչ փու­լին եւ մեկ­–եր­կու շա­բաթ­վա մեջ հնա­րա­վոր է փաս­տաթղ­թի ստո­րագ­րու­մը, միան­գա­մայն տրա­մա­բա­նա­կան տեսք ու­նի:

Այլ բան, որ պա­տե­րազ­մող եր­րորդ կող­մի` Իս­րա­յե­լի, ա­ռա­վել եւս` նրա գոր­ծող վար­չախմ­բի հա­մար այս պա­հին խա­ղա­ղութ­յուն աս­վա­ծը, մեղմ ա­սած, դեռ մնում է միան­գա­մայն ան­ցան­կա­լի: Իս­րա­յե­լը, որ­պես պե­տութ­յուն, մեծ հույ­սեր ու­ներ, որ ըն­թա­ցող պա­տե­րազմ­նե­րի շար­քի հաշ­վին դուրս կգա միան­գա­մայն նոր մա­կար­դակ` «Մեծ Իս­րա­յել» գա­ղա­փա­րա­խո­սութ­յան շրջա­նակ­նե­րում: Ա­մեն ինչ ար­դեն աչ­քի ա­ռաջ էր թվում, պետք էր միայն հաղ­թա­հա­րել Ի­րան կոչ­վող պատ­նե­շը: Չս­տաց­վեց, ո­չինչ, կա­րե­լի է նոր ծրագ­րեր մշա­կել` ա­պա­գա­յի վրա հույ­սեր դնե­լով: Միայն թե այդ «չստաց­վե­ցը» գոր­ծող վար­չախմ­բի վրա շատ ծանր է նստե­լու. հասց­րել են գնալ բա­զում ծայ­րա­հեղ գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րի, այդ թվում` բա­ցա­հայտ ցե­ղաս­պա­նութ­յան` «հաղ­թող­նե­րին չեն դա­տում» հաշ­վար­կով: Բայց ե­թե չեն հաղ­թում, ի­հար­կե, կդատ­վեն եւ հենց Իս­րա­յե­լի կող­մից, ո­րը հի­մա պետք է այդ բո­լոր գա­զա­նութ­յուն­նե­րը, ա­սենք նաեւ այդ «չհա­ջող­վեց»–ի մեղ­քը ինչ­–որ ու­ժի վրա «դուրս գրել» եւ դրա­նով` «ինք­նա­մաքր­վել»:

­Մի խոս­քով, որ Նե­թան­յա­հու­ի եւ նրա մեր­ձա­վոր թի­մի հա­մար ԱՄՆ­–ի եւ Ի­րա­նի մի­ջեւ հա­մա­ձայ­նութ­յու­նը վատ­թա­րա­գույն սցե­նարն է, դա էն գլխից էր հաս­կա­նա­լի: Նաեւ սպա­սե­լի էր, եւ սպա­սե­լիք­ներն ար­դա­րա­ցան, որ ա­մեն բան ա­նե­լու են այդ հա­մա­ձայ­նա­գի­րը թույլ չտա­լու հա­մար: Եվ այն, որ գործ­նա­կա­նում այն փու­լում, երբ ար­դեն բաց տեքս­տով էր հայ­տա­րար­վում խա­ղա­ղութ­յան հա­մա­ձայ­նագ­րի գրե­թե պատ­րաստ լի­նե­լու մա­սին, Նե­թան­յա­հուն ո­րո­շեց ա­վե­լի սրել Լի­բա­նա­նում պա­տե­րազ­մը` հրա­մա­յե­լով հար­վա­ծել ար­դեն մայ­րա­քա­ղաք Բեյ­րու­թին, ի­հար­կե, վեր­ջին ծայ­րա­հե­ղութ­յունն էր: Միայն թե դա ա­վե­լի շատ ա­վանտ­յու­րա­յի տպա­վո­րութ­յուն թո­ղեց:

ՆԵԹԱՆՅԱՀՈՒԻ ՎԵՐՋԻ՞Ն ԱՎԱՆՏՅՈՒՐԱՆ

­Նա­խօ­րեին Ի­րա­նը պաշ­տո­նա­պես հայ­տա­րա­րեց, որ դուրս է գա­լիս բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցից: Ա­վե­լին, ցու­ցադ­րա­բար սպառ­նաց պա­ղես­տին­յան օ­կու­պա­ցիոն գո­տի­նե­րում բնակ­վող իս­րա­յել­ցի­նե­րին, որ վերսկ­սե­լու է հրթի­ռա­յին հար­ձա­կում­նե­րը հենց այն պա­հից, երբ Իս­րա­յե­լը սկսի հար­ված­ներ հասց­նել Բեյ­րու­թին: Հա­ջոր­դեց եւս մեկ սպառ­նա­լիք` բա­ցի Հոր­մու­զից, կփակ­վի նաեւ Բաբ էլ–­Ման­դե­բի նե­ղու­ցը:

Թ­րամ­փի հա­մար սա ծայ­րա­հեղ լուրջ ազ­դան­շան էր: Նախ, այս դեպ­քում Ի­րա­նին դժվար է մե­ղադ­րել ինչ­–որ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յուն­ներ խախ­տե­լու մեջ. Լի­բա­նա­նի վրա Իս­րա­յե­լի հար­ձա­կու­մը կանգ­նեց­նե­լու պար­տա­վո­րութ­յուն Թ­րամփն ու­նի, եւ երբ դա խախտ­վում է Նե­թան­յա­հու­ի կող­մից, ա­պա դրա­նում Ի­րա­նին չես մե­ղադ­րի:

Իսկ ե­թե Ի­րանն ու Իս­րա­յե­լը սկսեն հար­ված­ներ փո­խա­նա­կել, Թ­րամ­փին կմնա եր­կու տար­բե­րակ` իր հա­մար շատ վատ եւ նո­րից իր հա­մար շատ վատ: Այ­սինքն, կամ պետք է հրա­ժար­վի պա­տե­րազ­մին մաս­նակ­ցել, եւ հսկո­ղութ­յու­նից դուրս մնա­ցած Նե­թան­յա­հուն կա­րող է ընդ­հուպ` ձեռ­քը մի­ջու­կա­յին զեն­քին գցել: Ընդ ո­րում, այս ֆո­նին պա­տա­հա­կան չէր նաեւ ԱՄՆ հե­տա­խու­զութ­յան նախ­կին սպա Լա­րի Ջոն­սո­նի մի­ջո­ցով շրջա­նա­ռութ­յան մեջ դրված ար­տա­հոս­քը, թե` ի­րեն տրա­մադր­վել է գաղտ­նի տե­ղե­կատ­վութ­յուն, ո­րը վկա­յում է, որ Ի­րանն ու­նի օգ­տա­գործ­ման հա­մար պատ­րաստ մի­ջու­կա­յին մար­տագլ­խիկ: Այն է` Նե­թան­յա­հու­ի նման քայ­լը կստա­նա հա­մար­ժեք պա­տաս­խան, ո­րի դեպ­քում ամ­բողջ տա­րա­ծաշր­ջանն է դառ­նա­լու մի­ջու­կա­յին վա­րա­կի օ­ջախ: Ու թե դրա­նից հե­տո ինչ է լի­նե­լու աշ­խար­հի հետ, ե­թե Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քի նավթն ու գա­զը լիո­վին բա­ցառ­վեն հա­մաշ­խար­հա­յին շու­կա­նե­րից, դժվար չէ կռա­հել: Ընդ ո­րում, դա ա­մե­նա­մեղմ հե­տե­ւանքն է լի­նե­լու:

Եվ Թ­րամ­փի հա­մար երկ­րորդ «շատ վա­տը». ե­թե մնա եւ մտնի պա­տե­րազ­մի մեջ, ա­պա ե­թե ան­գամ նոր պա­տե­րազ­մը դուրս չգա «ի­րա­նա­կա­նի» մա­կար­դա­կից, ա­պա խոս­տա­նում է այն­պես դա­տար­կել ա­մե­րիկ­յան զի­նա­նո­ցը, որ եր­կար տա­րի­ներ եր­կի­րը կմնա ան­պաշտ­պան: Էլ չա­սած, որ Թ­րամ­փը հա­զիվ թե կա­րո­ղա­նա ա­թո­ռը պա­հել:

Ըստ այդմ, պա­տա­հա­կան չէր, որ Ի­րա­նի այդ հայ­տա­րա­րութ­յու­նից հե­տո Թեհ­րա­նին մե­ղադ­րե­լու փո­խա­րեն, Թ­րամ­փը զան­գա­հա­րեց Նե­թան­յա­հու­ին եւ, դա­տե­լով Axios-ի մի­ջո­ցով բաց թողն­ված ար­տա­հոս­քից, տե­ղի ու­նե­ցավ ծայ­րա­հեղ կոշտ զրույց: Ըստ աղբ­յու­րի, բա­նը հա­սավ Նե­թան­յա­հու­ին ուղղ­ված Թ­րամ­փի նման հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րին` «­Դու ա­նիծ­յալ խե­լա­գար ես։ ­Դու բան­տում կլի­նեիր, ե­թե ես չլի­նեի։ Ես փրկում եմ քո հե­տույ­քը։ ­Բո­լո­րը հի­մա ա­տում են քեզ։ ­Բո­լո­րը ա­տում են Իս­րա­յե­լին քո պատ­ճա­ռով»։

ԻՍՐԱՅԵԼՈՒՄ ԿԼԻՆԵՆ ԱՐՏԱՀԵՐԹ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ու ի­րոք, շատ նման է, որ Թ­րամփն այս ան­գամ ո­րո­շել է վերջ­նա­կա­նա­պես հրա­ժար­վել Նե­թան­յա­հու­ից: Ա­մեն դեպ­քում այն, որ այդ հե­ռա­խո­սազ­րույ­ցից ար­դեն ժա­մեր անց Իս­րա­յե­լի Ք­նե­սե­թը ա­ռա­ջին ըն­թերց­մամբ հաս­տա­տեց ինք­նա­լու­ծար­ման մա­սին օ­րի­նա­գի­ծը, հենց այդ մա­սին է ակ­նար­կում։ Ընդ ո­րում, ո­րո­շումն ըն­դուն­վեց միա­ձայն՝ 106 կողմ ձայ­նով, ին­չը նշա­նա­կում է, որ բա­ցի ԱՄՆ­–ից ե­կած ազ­դակ­նե­րից, ոչ միայն Իս­րա­յե­լում, այն նա­ւե հրեա­կան ա­մե­նա­վե­րին մա­կար­դակ­նե­րում այդ հար­ցով կա կոն­սեն­սուս:

Ինչ է նշա­նա­կում նման ո­րո­շու­մը: Ք­նե­սե­թի հեր­թա­կան ընտ­րութ­յուն­նե­րը պետք է լի­նեին այս աշ­նա­նը: Բայց ե­թե խորհր­դա­րա­նը ո­րո­շում է ինք­նա­լու­ծար­վել, ա­պա դա պետք է տե­ղի ու­նե­նա մին­չեւ ա­շուն. այ­լա­պես ի­մաստն է կորց­նում: Այ­սինքն, ա­մե­նա­հա­վա­նա­կան տար­բե­րակն է, որ մո­տա­կա մեկ­–եր­կու ա­միս­նե­րին Իս­րա­յե­լում լի­նե­լու են ար­տա­հերթ խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րութ­յուն­ներ: Ու հաշ­վի առ­նե­լով իշ­խող ու­ժի ցածր վար­կա­նի­շը, կա­րե­լի է են­թադ­րել, որ ­Նե­թան­յա­հուն կորց­նում է վար­չա­պե­տի պաշ­տո­նը։ Ա­վե­լի ճիշտ, ի­րա­կա­նում Ք­նե­սե­թի այս ո­րո­շու­մը հենց այդ մա­սին է, որ կա ընդ­հա­նուր կոն­սեն­սուս ­Նե­թան­յա­հու­ի հե­ռա­նա­լու մա­սին: Այ­սինքն, որ նրա ռազ­մա­կան կուր­սը հա­մար­վում է վերջ­նա­կա­նա­պես ձա­խող­ված:

Դ­րա­նից հե­տո կնստեց­նեն Նե­թան­յա­հու­ին, թե կու­ղար­կեն Ար­գեն­տի­նա­յում «նոր Իս­րա­յել» ստեղ­ծե­լու, հար­ցի երկ­րոր­դա­կան կողմն է. պաշ­տո­նից զրկվե­լու դեպ­քում նա ա­մեն դեպ­քում հայտն­վե­լու է քա­ղա­քա­կան լու­սանց­քում: Այս­տեղ շատ ա­վե­լի էա­կան է այս հար­ցը. նշա­նա­կո՞ւմ է այս ա­մե­նը, որ Թ­րամփն Ի­րա­նի հետ հա­մա­ձայ­նութ­յունն ա­վե­լի է կա­րե­ւո­րում, քան Նե­թան­յա­հու­ին: Ե­թե այդ­պես է, ա­պա կա­րե­լի է Ի­րա­նի հաղ­թա­նա­կը ե­րաշ­խա­վոր­ված հա­մա­րել:

Տե´ս նաեւ https://t.me/iravunk/67862 

Բաժանորդագրվե՛ք https://t.me/iravunk

Հետևեք մեզ նաև տելեգրամում՝

Ներբեռնեք Iravunk հավելվածը և եղեք միշտ տեղեկացված՝